Жаңа Зеландиядағы Рангитаики өзені – Батыс Аралының ең ұзын өзені. 3005 км² аумақты қамтиды, су электр стансаларымен байланысты. Өзен туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы өзен
River in New Zealand
Рангитаики өзені – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы Бай-оф-Пленти аймағындағы ең ұзын өзен. Оның ұзындығы шамамен және ол солтүстік Хоукс шығанағынан Каингароа орманның шығысына қарайғы ішкі аймақтан бастау алады. Рангитаики бассейнінің ауданы 3005 км² құрайды. Өзен көбінесе солтүстік-шығысқа қарай ағып, Мурупара қаласынан өтеді және Те Уревера ұлттық паркінің батыс жиегіне жақын өтеді, содан кейін солтүстікке бұрылып, Эджкамб қаласынан өтіп, Торнтон жанында Бай-оф-Плентиге құяды. Рангитаикиде су электр станцияларының арқасында жасалған екі жасанды көл бар: Раниванива көлі (бұрынғы Анивануа көлі) және Матахина көлі.
The Rangitaiki River is the longest river in the Bay of Plenty region in New Zealand's North Island. It is long, and rises inland from northern Hawkes Bay to the east of the Kaingaroa Forest. The Rangitaiki catchment covers an area of 3005 km. It flows in a generally northeastward direction, passing through the town of Murupara and skirting close to the western edge of Te Urewera National Park before turning northwards, flowing past Edgecumbe and into the Bay of Plenty close to Thornton. There are two man made lakes on the Rangitaiki formed by hydro electric dams, Lake Āniwaniwa (formerly Lake Aniwhenua). and Lake Matahina.
Тарих
2017 жылдың сәуір айында «Дебби» циклонының қалдықтары аймақта ауыр жаңбырға себеп болды. 6 сәуір күні сағат 08:30-да Рангитаики өзенінің суы Эджкамбедегі Колледж жолындағы су бөгетін бұзып, қалашықты кең аумақты су басуға алып келді. Вакатане ауданында төтенше жағдай жарияланды және шамамен 2000 адам Каверау мен Вакатанеге эвакуацияланды. 300-ден астам үй зақымданды, ал кейбіреулері тұруға жарамсыз болды. Су тасқынына қатысты тәуелсіз сарапшылар тобы – сер Майкл Каллен (төраға), Кайл Кристенсен және Чарли Прайс тарапынан зерттеу жүргізілді.
In April 2017, remnants of Cyclone Debbie caused heavy rainfall in the region. At 8:30 am on April 6, water from the Rangitaiki River breached the College Road floodwall at Edgecumbe, causing widespread flooding across the township. A state of emergency was declared for the Whakatane District, and around 2,000 people were evacuated to Kawerau and Whakatane. More than 300 homes were damaged, with some becoming uninhabitable. A review of the flood was undertaken by a panel consisting of Sir Michael Cullen (chair), Kyle Christensen, and Charlie Price.
Курс
Өзен ұзын, теңіз деңгейінен жоғары, Таупо көлінің шығысында және Баф-оф-Пленти жағалауының оңтүстігінде орналасқан. Ахиманава тауларындағы бастауынан Каингароа жазықтары арқылы Мурупараға қарай ағып өтеді. Жазықтың солтүстік жиегіне жақын жерде, Уиао өзенімен қосылған жерден шамамен төменгі ағыста Рангитаики бөгеті орналасқан. Бөгет барлық судың кем дегенде 0,5 куб метр/секундына дейін Уиао және Флакси электр станциясына бұрады, ол Мурупараның жоғары жағында Рангитаикиге қосылатын Уиао өзеніне құяды. Мурупара елді мекеніне жеткенде өзеннің су жиналатын алабы 720 км²-ден асады. Мурупарадан төмен ағыста екі ірі сала – Вириникаи және Гороманга өзендері шығыс жағынан өзенге құяды. Содан кейін өзен Галатеа жазықтары арқылы солтүстікке қарай ағып, Аниванива жасалма көліне жетеді, оның сулары Аниванива электр станциясын қамтамасыз етеді. Электр станциясынан төмен өзен Аниванива сарқырамасынан өтеді, содан кейін тар шатқалдан өтеді. Бөгеттен төменгі ағыста негізгі арна шатқал арқылы өтіп, Вайохау жазығына шығып, Вайохау елді мекенінен өтеді. Айкавануа тауларынан басталатын бірнеше шағын салалар Вайохау жазығын кесіп өтіп, Рангитаикиге қосылады. Өзен Вайохау жазығы арқылы ағып, Матахина жасалма көлі орналасқан ойысқа түседі, оның сулары Матахина электр станциясын қамтамасыз етеді. Матахина көлінен төменгі ағыста ірі салалар жоқ. Матахинадан төмен Рангитаики Те Махое ауылынан өтіп, анық көрінетін аңғар арқылы 29 000 гектарлық Рангитаики жазығын кесіп өтеді және Те Теко, Эджкамб және Торнтон елді мекендерінен өтеді. Эджкамбта Фонтерра компаниясына тиесілі ірі сүт зауыты өзенге қалдықтарды төгеді. Соңында өзен Торнтон қаласында жасалма ұзын арна арқылы теңізге құяды.
The river is long, rising at an elevation of above mean sea level, east of Lake Taupo and south of the Bay of Plenty coast. From its source in the Ahimanawa Ranges it flows for across the Kaingaroa Plains towards Murupara. Near the northern edge of the plains the river has been dammed by the Rangitāiki Dam, approximately downstream of its confluence with the Wheao River. The dam diverts all but at least 0.5 cumecs into the Wheao and Flaxy power scheme, which discharges into Wheao River which joins the Rangitaiki upstream of Murupara. By the time it reaches the settlement at Murupara the river has a catchment of over 720 km. Within downstream of Murupara, two major tributaries, the Whirinaki River and the Horomanga River enter the river on the eastern side. The river then continues north over the Galatea Plains before it enters the man made Lake Āniwaniwa, the waters of which power the Aniwhenua Power Station. Below the power station the river passes over the Aniwhenua falls and then squeezes through a narrow chasm. Downstream of the dam, the main channel passes through a gorge and then out onto the Waiohau Plains and past the settlement of Waihau. Several small tributaries arising in the Ikawhenua Ranges cross the Waiohau Plains to join the Rangitaiki. The river travels for across the Waiohau Plains before it enters a gorge housing the man made Lake Matahina the waters of which power the Matahina Power Station. No major tributaries enter the river downstream of the Lake Matahina. Below Matahina the Rangitaiki passes the village of Te Mahoe and through a well defined valley before crossing the 29,000 ha Rangitaiki Plains and passing the settlements of Te Teko, Edgecumbe and Thornton. At Edgecumbe a large dairy factory owned by Fonterra discharges waste products into the river. The river finally enters the sea at Thornton through a man made long channel.
Су бөлу
Матахина бөгетінің құрылысы аяқталғанға дейін өзен сағасы маңындағы ілдірілген және төсектегі шөгінділердің жылдық көлемі шамамен 201 000 және 188 000 тоннаны құрады. Одан кейін Матахина бөгеті Рангитаики өзенінің теңізге шөгінді тасымалдауын тиімді түрде тоқтатты, нәтижесінде бөгеттен кейінгі көрсеткіштер 65 000 және 10 000 тоннаға дейін төмендеді. Бұл шөгінділердің тоқтатылуы Рангитаики жазығының бұрынғы өзен төсегінің көтерілуін және жағалаудың кеңеюін тоқтатты немесе айтарлықтай азайтты. 1982 жылы жоғары орналасқан Анивануа бөгетінің құрылысы аяқталғаннан бері, ол шөгінділердің негізгі жинақталу орнына айналды, бірақ Матахина көлінің терең бөлігінде шөгінділердің мөлшері артып келеді. Өзеннің жағдайы Мурупара, Анивануа және Те Теко жерлерінде бақыланады.
Prior to the completion of the Matahina Dam annual discharge figures for suspended and bed load sediment near the river mouth were about 201,000 and 188,000 tonne respectively, Since then the Matahina dam has acted as an effective barrier to the seaward movement of sediment by the Rangitaiki River, with equivalent post dam values have dropped to 65,000 and 10,000 tonne. This trapping of sediment has halted or substantially reduced the downstream historical rising river bed and coastal progradation of the Rangitaiki plains. Since the completion of the upstream Aniwhenua dam in 1982, it had become the principal sediment capture point though an increasing amount of sediment is being deposited in the deep portion of Lake Matahina. The river's condition is monitored at Murupara, Aniwhenua and Te Teko.
Топ-банктер
Су тасқынын бақылау, салдарын азайту және су ағызу схемаларын әзірлеу 1908 жылғы Жер бұру заңы, 1941 жылғы Топырақ қорғау және Өзендерді бақылау заңы, сондай-ақ Рангитаики су жинауына қатысты 1910 жылғы Рангитаики Жер бұру заңы және 1956 жылғы Рангитаики Жер бұру заңының талаптарына сәйкес жүзеге асырылды. Су тасқындарын бақылауға көмектесу үшін Те Текодан төмен орналасқан елді мекендер мен өнімді жерлер тосқауылдар (сондай-ақ су тасқыны қорғау қабырғалары) жүйесімен қорғалады. Бұл тосқауылдар 1% жылдық асып кету ықтималдығы (AEP) бар су тасқынынан (сондай-ақ "100 жылдық" су тасқыны деп те аталады) қорғау үшін жобаланған.
The development of flood control, mitigation schemes and drainage schemes was undertaken u to the requirements of the Land Drainage Act 1908, Soil Conservation and Rivers Control Act 1941, and specificity for the Rangitaiki catchment Rangitaiki Land Drainage Act 1910 and the Rangitāiki Land Drainage Act 1956. To assist in controlling floods settlements and productive land downstream of Te Teko is protected by a system of stopbanks (also known as floodbanks). These are designed to provide protection from a 1% Annual Exceedance Probability (AEP) flood (also known as the “100 year” flood).