Жаңа Зеландиядағы Kaituna өзені: Rotorua көлінен басталып, Bay of Plenty-ге құяды. Рафтинг, каякингке тамаша орын, сондай-ақ табиғи сұлулығымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы өзен, осы атаумен басқа да өзендер бар.
River in New Zealand
other rivers of this name
Кайтуна өзені Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы Көптілік шығанағы аймағында орналасқан. Ол Роторуа және Ротоити көлдерінен басталып, солтүстікке қарай ағып, Те Пуке қаласының жанындағы Көптілік шығанағына құяды. Өзен арқылы Роторуа көлінен ағып келетін ластануға байланысты талас туып, нәтижесінде жерді қайта өңдеу жүйесіне көшілді. Жаңа Зеландияның Мәдениет және мұра министрлігі Кайтунаның мағынасын "құрлы аңдарды жеу" деп аударады. Кайтунаның жоғарғы бөлігі, сондай-ақ Окере өзені деп те аталады, әлемдегі ең жақсы ақсу каякингі мен рафтингке мүмкіндік береді. Окере шарлауы аймағында әлемдегі ең биік коммерциялық рафтинг шарлауы орналасқан. Бұл өзен алабұға балық аулаумен де әйгілі.
The Kaituna River is in the Bay of Plenty region of the North Island of New Zealand. It is the outflow from Lakes Rotorua and Rotoiti, and flows northwards for , emptying into the Bay of Plenty near Te Puke. It was the subject of a claim concerning the effluent flowing down the river from Lake Rotorua, which resulted in movement to a land treatment system. The New Zealand Ministry for Culture and Heritage gives a translation of "eat eels" for Kaituna. The upper section of the Kaituna, also referred to as Okere River, offers some of the best whitewater kayaking and rafting in the world, with the Okere Falls area containing the highest commercially rafted waterfall, , in the world. It is also famous for its trout fishing.
Мәдени талап
1970 жылдары Роторуа көлі қоректік заттардың көп мөлшерінен еутрофияға ұшырады, соның салдарынан Жұмыс министрлігі ағын сулардың бір бөлігін Кайтуна өзеніне бұруды ұсынды. Бірақ жергілікті iwi оған қарсылық білдіріп, Уайтанги трибуналына шағым түсірді. Олардың наразылығына басқа iwi-лерді қорлау (мананың жоғалуына себеп болады) және өзендердің мауриін (өмір күші немесе мәні) жою кірді, олар бұл су өмірін сақтау қабілетін жояды деп сенді. Дегенмен, Жұмыс министрлігінің баяндамасында маури тұжырымы көбінесе діни сипатта екені және ғылыми тұрғыдан растала алмайтыны айтылды, ал қалдықтарды сұйылту артық ластанудың алдын алуға және шығындарды қолайлы деңгейде ұстауға көмектеседі делінді. Маори мәдениетінде дін мен ғылым Батыс мәдениетіндегідей бөлек қарастырылмайды. Бірақ 1990 жылы Роторуа жерді өңдеу жобасы ағын судан 80% азот пен фосфорды жою үшін тазарту қондырғыларын жаңартып, евтрофикацияны азайту және маори мәдени тілектерін қанағаттандыру мақсатында жерді пайдалануға көшті. Бұл барлық тараптар үшін экологиялық, экономикалық және мәдени жақсартуларға алып келді.
During the 1970s Lake Rotorua was becoming eutrophic under heavy nutrient loadings, leading the Ministry of Works to propose diverting some sewage flow into the Kaituna River. Local iwi objected however, and filed a claim with the Waitangi Tribunal. Their objections included the insult to other iwi (leading to loss of mana) and destruction of the rivers mauri (life force or essence) which they believed would destroy its ability to sustain aquatic life. The Ministry of Works report however stated that the mauri concept was essentially religious in nature and not scientifically verifiable, while on the other hand diluting the waste would help prevent excess pollution and keep costs at a reasonable level. In Māori culture religion and science are not treated separately as they tend to be in Western culture. In 1990 however, the Rotorua Land Treatment Scheme saw an upgrade to treatment facilities to remove 80% of nitrogen and phosphorus from the effluent, and land application to reduce eutrophication and satisfy Māori cultural wishes. This has led to better environmental, economic and cultural outcomes for all parties.
Электр энергиясын өндіру
Кайтуна өзенінің жоғарғы ағысында 1901 жылдан 1936 жылға дейін жұмыс істеген шағын электр станциясы орналасқан. Бұл Жаңа Зеландия үкіметі салған алғашқы электр өндіру станциясы болды. Ірі электр станциясы құру бойынша бірнеше ұсыныс қарастырылды, бірақ жобалардың жоғары құнының кесірінен олардың ешқайсысы бүгінгі күнге дейін салынбады. 2008 жылы Trout Pool Road соңында өзен төменгі ағысында жаңа гидроэлектрлік бөгет орнату мәселесі бойынша кеңесу өтті. Бұл жасанды бөгет салуды және бірқатар жерді су басуды, "Таңғажайып шатқал" деп белгілі өзеннің бір бөлігін жоюды, ал "Қиын шатқал" деп аталатын бөлігін өте аз су ағынымен қалдыруды көздеді. Каяк пен рафтингпен айналысатын топтар мен жергілікті iwi наразылық білдірді. Табиғатты қорғау департаменті 2007 жылдың желтоқсан айында жобаға концессия берді.
The upper reaches of the Kaituna river was the site of a small power station which was in operation from 1901 to 1936, the first generating plant built by the New Zealand government. Several proposals for a larger power station have been considered, however the high cost of these projects has meant that none have been built to date. In 2008 there was a consultation regarding the installation of a new hydro electric power dam below the river at the end of Trout Pool Road. This would involve the creation of a man made dam and the flooding of some land, destroying a section of river known as "Awesome Gorge" and leaving the section known as "Gnarly Gorge" with a highly reduced flow. Kayaking and rafting groups and local iwi raised objections. The Department of Conservation granted a concession for the project in December 2007.
Ақсу
Қайтуна өзені – әлемдік деңгейде танымал ақсулы кеме жүзу орны. 1991 жылдан бері рафтинг және каякпен жүзу осы өзенде жүзеге асырылып келеді. Ол демалыстық каяк спортына, коммерциялық жұптық каякке, рафтингке және саяхаттық кемелерге (sledging) арналған. Бұл солтүстік жарты шардан келген кемешілер үшін қысқы мақсатты орын. Жоғарғы шатқалдың кіреберісінде слалом трассасы бар, оны халықаралық командалар әлем чемпионаттары мен Олимпиада ойындарына дайындық үшін маусым арасындағы жаттығуларында пайдаланған. Жоғарғы шатқалда көптеген ойын мүмкіндіктері бар, оның ішінде әйгілі "төменгі саңылау" да бар. Өзеннің барлық бөлігінде кеме жүзуге болады. Орташа белдеудегі жаңбырлы орман, жылы су және оның ерекше ерекшеліктері өзеннің халықаралық ақсулы каяк видеоларында кеңінен танылуына себеп болды. Жоғарғы шатқалдағы танымал сарқырамалар – Окере сарқырамасы, Тутеа сарқырамасы (коммерциялық түрде ең биік сарқырама) және Траут Пул сарқырамасы, олардың барлығына Окере сарқырамасы жолы арқылы қол жеткізуге болады.
The Kaituna River is a world famous white water destination. The river has been run regularly by rafting and kayak since 1991. It is used for recreational kayaking, commercial tandem kayaking, rafting and sledging. It is a winter destination for paddlers from the northern hemisphere. The entrance to the upper gorge contains a slalom course that has been used by international teams for their off season training prior to world championships and Olympic competition. The upper gorge contains a number of play features, including the famous "bottom hole". The entire river has been run. The temperate rainforest, warm water, and its unusual character means the river is well known in international whitewater kayak videos. Notable waterfalls in the upper gorge are Okere Falls, Tutea Falls (the highest commercially rafted waterfall), and Trout Pool Falls, all of which are accessible via the Okere Falls track.
Навигация
1881 жылы өзен арнасынан кемелерге кедергі келтіретін түйірлер алынып, Те Пукеге жақын орналасқан Ханаан десанты мен Макету өзен порты арасында мамыр айынан бастап 1881 жылдан, Солтүстік Бу компаниясы 1917 жылдың 29 қыркүйегінде кеңсесін жапқанға дейін, өзен кемелері қатынай алды.
In 1881 snags were removed from the river to allow river boats to run between Canaan Landing, near Te Puke, and the river port at Maketu from May 1881, until Northern Steamship closed their office on 29 September 1917.