Жаңа тас дәуірінің алғашқы кезеңі: Үстіңгі Месопотамия мен Левант мәдениеті (б.з.д. 8800–6500 жж.)
Pre-Pottery Neolithic B
Жаңа тас дәуірі: Үстіңгі Месопотамия мен Левант мәдениеті (8800-6500 ж.б.д.). Мал өсіруге көшу, жаңа құралдар (naviform core) және Анатолиядан келген ықпал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоғарғы Месопотамия мен Левант аймағындағы неолиттік мәдениет шамамен 8800–6500 ж.б.д.
Neolithic culture in upper Mesopotamia and the Levant c. 8800–6500 BC
Бұрынғы PPNA халықтары сияқты, PPNB мәдениеті де мезолиттік Натуфиан мәдениетінен пайда болды. Дегенмен, оның солтүстік шығу тегіне қатысты деректер бар, бұл Солтүстік-Шығыс Анатолия аймағынан адамдардың келуін көрсетеді.
Like the earlier PPNA people, the PPNB culture developed from the Mesolithic Natufian culture. However, it shows evidence of a northerly origin, possibly indicating an influx from the region of northeastern Anatolia.
Өмір салты
Бұл кезеңнің мәдени ерекшеліктері бұрынғы керамикаға дейінгі неолиттік А (ППНА) кезеңінен өзгеше, себебі осы кезеңде өмір сүрген адамдар бұрынғы аралас шаруашылық және аңшы-жинаушы диетасын толықтыру үшін үй жануарларына көбірек тәуелді бола бастады. Сонымен қатар, осы кезеңдегі кремний құралдары жаңа және бұрынғы кезеңдегіден мүлдем айырмашылыққа ие. Оның маңызды элементтерінің бірі – навиформа ядросы. Оңтүстік Леванттың сәулеттік стильдері алғаш рет негізінен тікбұрышты болды; алдыңғы тұрғын үйлер дөңгелек, эллипстік және кейде тіпті сегізбұрышты болған. Отты басқару қабілетінің кеңеюі – пиротехнология осы кезеңде жоғары деңгейде дамыды. Осы кезеңде үйлердің ерекше белгілерінің бірі – әк тастан жасалған әкпен құрылған, қалың қабатты, жылтыратылған ақ балшықтан жасалған еден. ППНБ кезеңінде еден мен қабырғаларды жабу үшін балшық пластырды қолдану қыш ыдыстардың пайда болуына әкелді деп саналады. Ең ертедегі протокерамика – әк пен сұр күлден жасалған ақ ыдыстар, отқа қою алдында себеттердің үстіне орнатылған, шамамен 7000 ж.б.д. шамасында Телль Неба'а Фаур (Бекаа алқабы) сияқты жерлерде кездеседі. Леванттан табылған, тікбұрышты еден жоспарларын және гипстелген едендерді пайдаланған осы кезеңге жататын жерлер – Айн Газал, Ифтахел (Батыс Ғалилея) және Әбу Хурейра (Жоғарғы Евфрат).
Cultural tendencies of this period differ from that of the earlier Pre Pottery Neolithic A (PPNA) period in that people living during this period began to depend more heavily upon domesticated animals to supplement their earlier mixed agrarian and hunter gatherer diet. In addition, the flint tool kit of the period is new and quite disparate from that of the earlier period. One of its major elements is the naviform core. This is the first period in which architectural styles of the southern Levant became primarily rectilinear; earlier typical dwellings were circular, elliptical and occasionally even octagonal. Pyrotechnology, the expanding capability to control fire, was highly developed in this period. During this period, one of the main features of houses is a thick layer of white clay plaster flooring, highly polished and made of lime produced from limestone. It is believed that the use of clay plaster for floor and wall coverings during PPNB led to the discovery of pottery. The earliest proto pottery was White Ware vessels, made from lime and gray ash, built up around baskets before firing, for several centuries around 7000 BC at sites such as Tell Neba'a Faour (Beqaa Valley). Sites from this period found in the Levant utilizing rectangular floor plans and plastered floor techniques were found at Ain Ghazal, Yiftahel (western Galilee), and Abu Hureyra (Upper Euphrates).
Қоғам
Даниэль Стордердің Tell Aswad-те, Хермон тауы мен Дамаск арасындағы ірі ауыл шаруашылығы елді мекенінде жүргізген соңғы жұмысы Анри де Контенсонның бұрынғы PPNA Aswadian мәдениеті туралы ұсынысын растамады. Оның орнына, олар Асвадта б.з.д. 8700 жылға қарай толыққанды қалыптасқан PPNB мәдениетінің куәліктерін тапты, бұл кезеңнің қалыпты түрде қабылданған басталу мерзімін 1200 жылға ықшамдады. Дамаск алқабындағы Телл Асвадқа ұқсас, осы кезеңге жататын Телл Рамад және Телл Горайфе сияқты орындар да табылды. 8700 жылдан бастап өндірістік шаруашылықпен айналысатын PPNB мәдениеті осы аймақта қалай пайда болды деген сұраққа қатысты түрлі болжамдар айтылуда. Бұл мәдениет өзіндік дамыды ма, әлде Солтүстік-Шығыс немесе Оңтүстік Леванттан әкелінген дәстүрлердің нәтижесі ме – бұл ғылыми қауым үшін маңызды мәселе тудыратын орын үшін өте маңызды сұрақ болып табылады.
Danielle Stordeur's recent work at Tell Aswad, a large agricultural village between Mount Hermon and Damascus could not validate Henri de Contenson's earlier suggestion of a PPNA Aswadian culture. Instead, they found evidence of a fully established PPNB culture at 8700 BC at Aswad, pushing back the period's generally accepted start date by 1,200 years. Similar sites to Tell Aswad in the Damascus Basin of the same age were found at Tell Ramad and Tell Ghoraifé. How a PPNB culture could spring up in this location, practicing domesticated farming from 8700 BC has been the subject of speculation. Whether it created its own culture or imported traditions from the North East or Southern Levant has been considered an important question for a site that poses a problem for the scientific community.
Ауқымы
Иорданиядағы 'Айн Газал жеріндегі жұмыстар 8200 және 7900 жылдар аралығында болған керамикаға дейінгі неолиттік С кезеңін көрсетті. Юрис Заринс б.з.д. 6200 жылғы климаттық дағдарыстан бастап, Арабия төңірегіндегі көшпелі мал шаруашылығы кешені қалыптасқанын ұсынды. Бұл, ішінара, ППНБ мәдениеттерінде үй жануарларын өсіруге көбірек мән берудің және Оңтүстік Палестинадағы Харифи аңшы-жинаушыларымен бірігудің нәтижесі болды, сондай-ақ Файюм және Египеттің Шығыс шөлі мәдениеттерімен байланыстар да болды. Осы тіршілік салтын ұстанатын мәдениеттер Қызыл теңіз жағалауы бойымен таралып, Сириядан шығысқа қарай, Оңтүстік Иракқа қарай жылжыды. Бұл мәдениет 8,2 киложылдық оқиға кезінде жойылды – климаттанушылар қазіргі уақыттан шамамен 8200 жыл бұрын, яғни б.з.д. 6200 жыл шамасында болған жаһандық температураның күрт төмендеуін белгілейтін термин. Бұл төмендеу келесі екі-төрт ғасырға созылды. Одан кейінгі Мунхатта және Ярмук керамикадан кейінгі неолиттік мәдениеттерінде мәдени даму қарқынды түрде жалғасты, бірақ ППНБ мәдениеті Амук аңғарында сақталды және Гасулиан мәдениетінің кейінгі дамуына әсер етті.
Work at the site of 'Ain Ghazal in Jordan has indicated a later Pre Pottery Neolithic C period, which existed between 8,200 and 7,900 BP. Juris Zarins has proposed that a Circum Arabian Nomadic Pastoral Complex developed in the period from the climatic crisis of 6200 BC, partly as a result of an increasing emphasis in PPNB cultures upon animal domesticates, and a fusion with Harifian hunter gatherers in Southern Palestine, with affiliate connections with the cultures of Fayyum and the Eastern Desert of Egypt. Cultures practicing this lifestyle spread down the Red Sea shoreline and moved east from Syria into southern Iraq. The culture disappeared during the 8.2 kiloyear event, a term that climatologists have adopted for a sudden decrease in global temperatures that occurred approximately 8,200 years before the present, or c. 6200 BC, and which lasted for the next two to four centuries. In the following Munhatta and Yarmukian post pottery Neolithic cultures that succeeded it, rapid cultural development continues, although PPNB culture continued in the Amuq valley, where it influenced the later development of the Ghassulian culture.
Өнер бұйымдары
Б.з.д. 8000 жылдар шамасында, қыш жасау өнері ойлап табылмас бұрын, бірнеше ерте қоныстар алабастр немесе гранит сияқты материалдарды пайдаланып, тастан әдемі әрі күрделі ыдыстар жасау шеберлігін жетілдірді. Олар құмды қалыптау және жылтырату үшін қолданды. Шеберлер материалдың құрылымын ең әдемі көрініс беру үшін пайдаланды. Мұндай заттар қазіргі Сирияның шығысындағы, Еуфрат өзенінің жоғарғы ағысында, әсіресе Букрас учаскесінде көптеп табылды. Бұл Месопотамия өнерінің дамуының бастапқы кезеңін құрайды.
Around 8000 BC, before the invention of pottery, several early settlements became experts in crafting beautiful and highly sophisticated containers from stone, using materials such as alabaster or granite, and employing sand to shape and polish. Artisans used the veins in the material to maximum visual effect. Such objects have been found in abundance on the upper Euphrates river, in what is today eastern Syria, especially at the site of Bouqras. These form the early stages of the development of the Art of Mesopotamia.
Генетика
Ежелгі ДНҚ-ға талдау жүргізілген Неолиттік B дәуірінің қазбалары Y ДНҚ (әкелік) гаплогруппалары E1b1b (2/7; ~29%), CT (2/7; ~29%), E(xE2,E1a,E1b1a1a1c2c3b1,E1b1b1a1,E1b1b1b2b) (1/7; ~14%), T(xT1a1,T1a2a) (1/7; ~14%) және H2 (1/7; ~14%) тасымалдағандығы анықталды. CT клады сондай-ақ Неолиттік C дәуірінің үлгісінде де байқалды (1/1; 100%). Аналық желі бойынша, сирек кездесетін базалық гаплогруппа N* Неолиттік B дәуіріне жататын сүйек қалдықтарында табылды, сондай-ақ мтДНК кладтары L3 де кездесті.
Pre Pottery Neolithic B fossils that were analysed for ancient DNA were found to carry the Y DNA (paternal) haplogroups E1b1b (2/7; ~29%), CT (2/7; ~29%), E(xE2,E1a,E1b1a1a1c2c3b1,E1b1b1b1a1,E1b1b1b2b) (1/7; ~14%), T(xT1a1,T1a2a) (1/7; ~14%), and H2 (1/7; ~14%). The CT clade was also observed in a Pre Pottery Neolithic C specimen (1/1; 100%). Maternally, the rare basal haplogroup N* has been found among skeletal remains belonging to the Pre Pottery Neolithic B, as have the mtDNA clades L3
ДНҚ талдауы Неолиттік B мәдениетін ұстанғандар мен Солтүстік Африканың Эпипалеолиттік Иберомаурус мәдениетін жасағандар, Леванттың мезолиттік Натуф мәдениеті, Шығыс Африканың Саванналық мал шаруашылығының неолиттік мәдениеті, Марокконың ерте неолиттік Кардиум мәдениеті және Нил аңғарының ежелгі Египет мәдениеті арасындағы туыстық байланысты растады. Осы ерте мәдениеттерге қатысты қазбалардың барлығы ортақ геномдық компонентті бөліседі.
DNA analysis has also confirmed ancestral ties between the Pre Pottery Neolithic culture bearers and the makers of the Epipaleolithic Iberomaurusian culture of North Africa, the Mesolithic Natufian culture of the Levant, the Savanna Pastoral Neolithic culture of East Africa, the Early Neolithic Cardium culture of Morocco, and the Ancient Egyptian culture of the Nile Valley, with fossils associated with these early cultures all sharing a common genomic component.
Митохондриялық ДНК-ны талдау
200 000 жыл бұрын Африкадан бастау алған алғашқы адамдардың таралуынан бері, Еуропада түрлі тарихи және ежелгі көші-қондар болған.
Since the original human expansions out of Africa 200,000 years ago, different prehistoric and historic migration events have taken place in Europe.