Кіріспе

Бад-Гастейн – Санкт-Иоганн-им-Понгау округінің шипажайлы қаласы. Хоэ-Тауэрн тауларының биік аңғарында көрнекті орналасқан бұл қала Гаштейн шарлауымен және әсем қонақ үйлермен танымал.

География

Бад-Гаштейн тарихи Понгау ауданында орналасқан. Ол Гастейн аңғарының жоғарғы бөлігімен Гастейн Аше шағын өзенінің бағыты бойынша созылып жатыр. Аңғар шығыстағы Хоге Тауэрн Анкогель тобын батыстағы Голдберг тобынан бөліп тұрады. Қаланың орталық бөлігі Гастейн сарқырамасының жанында, теңіз деңгейінен шамамен 1000 метр биіктікте орналасқан.

Көлік

Гаштейн аңғарына Тауерн темір жолы арқылы баруға болады, бұл солтүстіктегі Шварцах-им-Понгау қаласынан Тауерн темір жолы туннелі арқылы оңтүстіктегі Шпитталь-ан-дер-Драу қаласына дейін созылатын маңызды темір жол. Осы бағыт бойынша жиі қатынайтын EuroCity және InterCity пойыздары Бад-Гаштейнді Вена, Линц, Зальцбург және Грац сияқты көптеген австриялық қалалармен байланыстырады.

Спа және терапия

"Bad" деген неміс сөзі "шипажай" дегенді білдіреді, бұл қаланың денсаулық сақтау курорты ретіндегі тарихын көрсетеді. Жергілікті Heilstollen (сөзбе-сөз 'сауықтыру туннелі') термалды суы қалаға ерте атақ әкелді. Теофраст Парцельс (1493–1541) бұл судың құпиясын ашу үшін зерттеген. 16 ғасырда Гаштейн ыстық бұлақтары, Wildbad деп белгілі, танымал шипажайға айнала бастады. 18 ғасырда Зальцбург архиепископы Иероним фон Коллоредо Гаштейн ыстық бұлақтарына баруды қайтадан танымал етті. Ол Бад-Гаштейнде классицизм стиліндегі сарай салдырып, жазғы шипажай кезеңінде онда тұрды. 1807 жылы сарай қоғамдық денсаулық сақтау орталығы ретінде қайта жаңартылды. Бұл эксклюзивті курортты Тоскананың Ұлы герцогы Фердинанд III насихаттады. Ол Зальцбург пен Бад-Гаштейн арасында көлік қызметін ұйымдастырды. 1807 жылы Бад-Гаштейнге Киелі Рим императоры Франциск II келді, ол императорлық және патшалық моншада денсаулығын жақсарту жолдары туралы идеялар іздеді. Нәтижесінде император Ладислаус Пиркер қаржылаған Бад-Хофгаштейндегі шипажай жобасына қосылды. 1850 жылы Бад-Гаштейнде ағылшын кофеханасы салынды. Бад-Гаштейнде радон терапиясы қолданыла бастады. Гастейнер Heilstollen-де радон ингаляциясы терапиясы күміс кенінде жұмыс істеген адамдардың әртүрлі аурулардың белгілерінің жақсарғанын байқаған тәжірибелерін одан әрі зерттеу нәтижесінде пайда болды. 19 ғасырдың басындағы Австрияның басқа шипажай қалалары сияқты Бад-Гаштейн де тек үмітсіз науқастарды ғана тартпады. Grandhotel Gasteinerhof тұрғын үйлермен және заманауи қалалық дизайнмен толықталған, тарихи кешенді біріктіреді, оған таза альпік суы бар саға арқылы шыны дәлізді шипажай кіреді. Австрияның Бад-Гаштейн шипажайында шипажай қонақтары үшін арнайы пойыз бар, ол Бекштейн тауының терең үңгіріне дейін жеткізеді. Мұнда қонақтар бірнеше сағат бойы жатып, радон газын тыныс алады. Шипажай қонақтарына арналған туннельдер бастапқыда алтын өндіру үшін қазылған.

Тарих

Алыстағы аңғарға 9 ғасырда бавариялық шаруалар қоныстанған; ең биік жатқан оңтүстік бөліктердегі егістік атаулары Карантаниялықтардың (славян) қоныстануын көрсетеді. Гаштейн алғаш рет 963 жылы «Гастуна» деп аталады, сол кезде бұл аймақ Бавария герцогтығының құрамында болған. Бұл аймақ бастапқыда альпілік шаруашылық және алтын өндірумен айналысқан, сонымен қатар Орталық-Шығыс Альп тауларының басты жотасымен өтетін ежелгі сауда жолының орны болған. 1297 жылы Бавария герцогы Отто III және оның інісі Бавария герцогы Стефан I, үлкен қарыздарға батқандықтан, оны Зальцбург архиепископтығына сатты. 1230 жылдар шамасында Нейдхарт фон Реуенталь өзінің «Грасерин в дер Гаштейн» атты орта неміс тіліндегі поэмасында ыстық су бұлақтары туралы айтқан. Бад-Гаштейндегі шипажайларды Габсбург әулетінің императоры Фредерик III, Рим императоры да барып емделген. Ренессанс дәуірінің дәрігері Парацельс та Бад-Гаштейнге келген.

Жоғары қоғам

Бад-Гаштейн сулары танымал болған. Көне қонақтардың ішінде Франц Гриллпарцер, Артур Шопенгауэр, Франц Шуберт, Вильгельм фон Гумбольдт, Австрия императоры Франц Иосиф I, Германия императоры Вильгельм I, Отто фон Бисмарк, Австрия императрицасы Елизавета және жоғары қоғамның басқа да өкілдері бар еді.

Жаппай туризм

XIX ғасырдың соңында тау шаңғысы Альпі тауларында туристік қызмет ретінде дамыды. Давос және Сент-Мориц сияқты курорттар бай денсаулық туристеріне қызмет көрсетті, ал кең таралған жаппай туризм темір жол желісінің кеңеюімен ғана мүмкін болды. Бад-Гастен, Сен-Жерве-ле-Бэйнс және Бад-Ишль денсаулық сақтау курорттары ретінде құрылды. 1960 жылдары Бад-Гаштейнге нацистік Германия мен неміс басқан Еуропа елдерінен еврей эмигранттары жиі келіп тұратын. Ескі мекеніне (alte Heimat) қайта орала алатындар Бад-Гаштейнде кездесіп, саяхаттарынан оралған соң басқа босқындармен тәжірибелерін хабарламалар мен баяндамалар арқылы бөлісті. 1960 жылдан бастап Бад-Гаштейн бұрынғы даңқының бір бөлігін жоғалтты, көптеген ескі қонақүйлер бос тұрды. Соңғы кезде Бад-Гаштейн 2014 жылы Felsentherme-ді қайта жаңартып ашты.

Климат

Бад-Гаштейннің ылғалды континенттік климаты (Dfb) бар, қаланың жоғары орналасуына байланысты субарктикалық климатқа (Dfc) жақын. Жаздағы ауа райы қоңыл, кейде жылы болып, салқын және сергітетін түндермен сипатталады. Қыста орташа суық және қарлы болады, жылдық қар жауын орташа есеппен 345 см (136 дюйм) құрайды.

Спорт

Бад-Гаштейн қысқы спорт түрлерімен танымал. 1958 жылы Бад-Гаштейнде тау шаңғысынан әлем чемпионаты өтті және қала сноуборд және бордкросс әлем кубогы жарыстарын тұрақты түрде қабылдап келеді. Бад-Гаштейн және Бад-Хофгаштейн шаңғы курорты ірі Ski Amadé желісінің бір бөлігі болып табылады, ал Гаштейн аңғарында 200 шақырымнан астам ұзындығы бар 4 шаңғы аймағы орналасқан. Шаңғы жолдарындағы көптеген мекемелер жылу, тамақ және алкогольдік сусындар ұсынады. 2007 жылдан бері қалада жыл сайын WTA турының халықаралық турнирі – Гастейн Лейди теннис турнирі өткізіліп, оған Юлия Гёргес сияқты жетекші ойыншылар қатысады.