Кіріспе
Val Müstair (Münstertal) – Швейцарияның Граубюнден кантонындағы Engiadina Bassa/Val Müstair аймағындағы муниципалитет. Ол 2009 жылдың 1 қаңтарында Tschierv, Fuldera, Lü, Valchava, Santa Maria Val Müstair және Müstair елді мекендерінің бірігуі нәтижесінде құрылды.
Демография
Val Müstair халқының саны (соңғы мәліметтер бойынша) құрайды.
География
Валь-Мюстаир (немісше: Münstertal) – Швейцария Альпі тауларындағы тау аңғары. Ол Фуорн асуын Италияның Оңтүстік Тироль провинциясымен және Виншгаумен байланыстырады. Дүниежүзілік мұра ретінде танылған Мюстайрдағы Сент-Джон бенедиктиндік монастыры (монастырь), Шарльмен құрған болуы мүмкін, тарихын көршілес Мариенберг аббаттығымен бөліседі. Валь-Мюстаирдегі ең маңызды ауылдар: Цчиерв, Вальчава, Ста. Мария, Мюстаир (барлығы швейцариялық) және Оңтүстік Тирольдегі Тауферс-им-Мюнстерталь. Басқа мекенделген аңғарлар жоқ, бірақ Умбраил асуы (және Стелвио асуы) арқылы Ста. Мариямен байланыс бар. Аңғардың басым бөлігі Швейцарияның Граубюнден кантонына жатады. Шағын бөлігі Италияның Оңтүстік Тироль провинциясының құрамында. Шекара Мюстаир (1247 метр) және Тауферс-им-Мюнстерталь (1240 метр) арасында шамамен 1245 метр биіктікте орналасқан. Аңғардағы өзен – Рим (Иль-Ром немесе Ромбах).
The Benedictine Convent of Saint John at Müstair (monastery), a World Heritage Site, was probably founded by Charlemagne, sharing history with its neighbor, the Marienberg Abbey. The most important villages in the Val Müstair are: Tschierv , Valchava , Sta. Maria , Müstair (all Swiss) and Taufers im Münstertal in South Tyrol. There are no other inhabited connected valleys, but the road over the Umbrail Pass (and the Stelvio Pass) is connected with Sta. Maria. The largest part of the valley is part of the Swiss canton of Graubünden. A small part lies within the Italian province of South Tyrol. The border is located at approximately 1245 meter between Müstair (1247 meter) and Taufers im Münstertal (1240 meter). The river in the valley is the Rom (Il Rom or Rombach).
Тіл
Жаңа муниципалитет тұрғындарының көпшілігі романш тілінде сөйлейді, ал неміс тілді үлкен азшылық бар. Келесі кестеде бұрынғы тәуелсіз муниципалитеттердің және біріктірілген муниципалитеттің тарихи тілдік құрамы көрсетілген: + Val Müstair тілдері Тілдер Ауылдар 1980 жылғы халық санауы 1990 жылғы халық санауы 2000 жылғы халық санауы Сан пайызы Сан пайызы Сан пайызы Неміс тілі Fuldera 5 5.00% 17 16.19% 27 23.48% Lü 4 7.14% 5 9.09% 11 17.74% Müstair 123 17.40% 160 21.28% 184 24.70% Sta. Maria 78 20.31% 106 28.73% 83 25.38% Tschierv 6 4.48% 18 12.24% 29 18.83% Valchava 44 20.18% 31 15.20% 37 18.32% Барлығы 260 16.26% 337 20.65% 371 23.12% Романш тілі Fuldera 95 95.00% 87 82.86% 86 74.78% Lü 51 91.07% 50 90.91% 51 82.26% Müstair 574 81.19% 578 76.86% 543 72.89% Sta. Maria 295 76.82% 259 70.19% 228 69.72% Tschierv 128 95.52% 125 85.03% 119 80.27% Valchava 168 77.06% 167 81.86% 163 80.69% Барлығы 1,311 81.99% 1,266 77.57% 1,190 74.14% Халық саны 1,599 100% 1,632 100% 1,605 100%
+ Languages in Val Müstair Languages Villages Census 1980 Census 1990 Census 2000 Number Percent Number Percent Number Percent GermanFuldera 5 5.00% 17 16.19% 27 23.48%Lü 4 7.14% 5 9.09% 11 17.74%Müstair 123 17.40% 160 21.28% 184 24.70%Sta. Maria 78 20.31% 106 28.73% 83 25.38%Tschierv 6 4.48% 18 12.24% 29 18.83%Valchava 44 20.18% 31 15.20% 37 18.32%Total 260 16.26% 337 20.65% 371 23.12% Romansh Fuldera 95 95.00% 87 82.86% 86 74.78%Lü 51 91.07% 50 90.91% 51 82.26%Müstair 574 81.19% 578 76.86% 543 72.89%Sta. Maria 295 76.82% 259 70.19% 228 69.72%Tschierv 128 95.52% 125 85.03% 119 80.27%Valchava 168 77.06% 167 81.86% 163 80.69% Total 1,311 81.99% 1,266 77.57% 1,190 74.14% Population 1,599 100% 1,632 100% 1,605 100%
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Сент-Джонның бенедиктиндік монастыры Швейцарияның ұлттық маңызы бар мұрасы ретінде де, ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы ретінде де тізімделген.
Ауа райы
Мюстаир ауылының жылына орташа 86,7 жаңбырлы күні бар және орташа есеппен жауын-шашын алады. Ең жауын-шашынды ай - тамыз, бұл уақытта Мюстаирде орташа жауын-шашын мөлшері миллиметрмен өлшенген. Бұл айда орташа есеппен 9,3 күн жауын-шашын жауады. Жауын-шашын күні көп болатын ай - мамыр, орташа есеппен 10 күн, бірақ жауын-шашын мөлшері миллиметрмен өлшенген. Жылдың ең құрғақ айы - ақпан, орташа жауын-шашын мөлшері миллиметрмен өлшенген, 9,3 күн бойы. Жоғары орналасқан ауыл - Ста. Мария Валь Мюстаирде жылына орташа есеппен 94,6 жаңбырлы күн болады және орташа есеппен жауын-шашын түседі. Ең ылғалды ай - тамыз, бұл уақытта Ста. Мария Валь Мюстаирде орташа жауын-шашын мөлшері миллиметрмен өлшенген. Бұл айда орташа есеппен 10,6 күн жауын-шашын жауады. Жылдың ең құрғақ айы - ақпан, орташа жауын-шашын мөлшері миллиметрмен өлшенген, 10,6 күн бойы.
Спорт
Вал-Мюстаирде Tour de Ski жарысының бірнеше кезеңі өткізілді, бұл жарыс – кезеңдік шаңғы жарысы.
Атақты тұрғындар
Дона Леон, американдық қылмыс романдарының авторы.