Рассел Амос Кирк: Американдық консерватизмнің көрнекті ойшылы

Кіріспе

Консервативті американдық саяси теоретик және жазушы (1918–1994)

Рассел Амос Кирк (19 қазан 1918 – 29 сәуір 1994) – американдық саяси философ, моралист, тарихшы, әлеуметтік сыншы, әдеби сыншы және автор, 20-шы ғасырдағы американдық консервативтілікке тигізген әсерімен белгілі. Оның 1953 жылғы «Консервативті сана» кітабы АҚШ-тағы соғыстан кейінгі консервативті қозғалысқа түрін берді. Ол консервативті ойдың ағылшын-американдық дәстүрдегі дамуын зерделеп, Эдмунд Берктің идеяларына ерекше мән берді. Кирк дәстүрлі консерватизмнің негізгі қолдаушысы саналды. Ол сонымен қатар готикалық және үрейлі оқиғалар жанрындағы көркем әдебиеттің шебер авторы болды. Ол жиі ХХ ғасырдың ең маңызды консервативті зиялыларының бірі деп есептеледі.

Өмір

Расселл Кирк Мичиган штатының Плимут қаласында дүниеге келген. Ол теміржол инженері Рассел Эндрю Кирк пен Марджори Пирс Кирктің ұлы болған. Кирк Мичиган мемлекеттік университетінде білім алып, Дьюк университетінде магистр дәрежесін аяқтады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық қарулы күштерде қызмет етіп, либертариандық жазушы Изабель Патерсонмен хат алмасып, оның саяси көзқарастарының қалыптасуына ықпал етті. Альберт Джей Ноктың «Біздің жауымыз – мемлекет» атты кітабын оқығаннан кейін, ол да онымен хаттасып жүрді. Соғыстан кейін ол Шотландиядағы Сент-Эндрюс университетінде оқыды. 1953 жылы ол осы университеттен әдебиет докторы ғылымының дәрежесін алған жалғыз америкалық болды. Кирк «Дүниежүзілік соғыстан кейінгі консерваторларға арналған бағдарламаны былай баяндады: «Бірнеше адам, олардың кейбіреулері мұндай ауқымды моральдық жауапкершілікке дайын емес, Нагасаки мен Хиросима халқын жоюды өздерінің міндеттеріне айналдырды; енді біздің міндетіміз – мұндай асығыс шешімдер қабылдау мүмкіндігін шектеу». Оқуын аяқтаған соң Кирк туған жері Мичиган мемлекеттік университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. 1959 жылы студенттер санының артуына және дәстүрлі гуманитарлық білімнің есебінен университеттер аралық спорт пен техникалық білім беруге басымдық берілгеніне наразы болып, қызметтен кетті. Содан кейін ол Мичиган мемлекеттік университетін «Сиыр шаруашылығы колледжі» немесе «Бегемот университеті» деп атады. Кейін ол саяси ғалымдар мен әлеуметтанушыларды «жалпы алғанда, көңілсіз адамдар» деп сипаттады. Өмірінің соңында ол Хиллсдейл колледжінде жылына бір семестр оқытып, гуманитарлық ғылымдардан шақырылған профессор болды. Кирк 1955 жылы құрылған National Review және 1957 жылы құрылған Modern Age сияқты екі американдық консервативті журналында жиі жарияланды. Ол соңғысының алғашқы редакторы болды (1957–1959 жж.). Кейіннен ол The Heritage Foundation-ның еңбегі үшін марапатталған ғылыми қызметкері болды, онда ол бірнеше дәріс оқыды. Мичиган мемлекеттік университетінен кеткеннен кейін Кирк Меккостадағы (Мичиган) әулеттік үйіне оралды, онда ол көптеген кітаптар, ғылыми мақалалар, дәрістер және 13 жыл бойы жарық көрген синдикаттық газет бағаналарын жазды, олар арқылы ол американдық саясат пен рухани өмірге ықпал етті. 1963 жылы Кирк католицизм дінін қабылдап, Аннет Куртеманшқа үйленді, олардың төрт қызы болды. Ол және Кирк меймандостығымен танымал болды, Мекостадағы үйлеріне (Пити Хилл деп аталды) көптеген саяси, философиялық және әдеби тұлғаларды шақырып, саяси бежендерге, саяхатшыларға және басқаларға пана берді. Олардың үйі университет студенттері үшін консервативті ойлардың семинарына айналды. Қазір Пити Хиллде Расселл Кирк мәдени жаңару орталығы орналасқан. Католицизмді қабылдағаннан кейін Кирк Una Voce America ұйымының құрылтайшы кеңесіне кірді. Кирк көлік құралдарын жүргізуден бас тартты, оларды «механикалық якобиндер» деп атады және теледидар мен «электрондық компьютерлер» деп атаған нәрсеге қатыспады. Кирк әрқашан дәстүрлі «консервативті» дауыс беру тізімін ұстанған жоқ. «1944 жылы Франклин Делано Рузвельт пен Томас Дьюи арасында таңдаудың жоқтығына тап болған Кирк империяға қарсы дауыс берді және Социалистік партиядан Норман Томасқа дауыс берді». 1976 жылғы президенттік сайлауда ол Юджин Маккартиге дауыс берді. 1992 жылы ол Пат Бьюкененнің Джордж Бушқа қарсы алғашқы сайлаудағы күресін қолдады және Мичиган штатында Бьюкененнің штаты бойынша төрағасы болды. Кирк Chronicles журналына үлес қосты. 1989 жылы президент Рональд Рейган оған Президенттік азаматтар медалін табыс етті.

Russell Kirk was born in Plymouth, Michigan. He was the son of Russell Andrew Kirk, a railroad engineer, and Marjorie Pierce Kirk. Kirk obtained his B. A. at Michigan State University and a M. A. at Duke University. During World War II, he served in the American armed forces and corresponded with a libertarian writer, Isabel Paterson, who helped to shape his early political thought. After reading Albert Jay Nock's book, Our Enemy, the State, he engaged in a similar correspondence with him. After the war, he attended the University of St Andrews in Scotland. In 1953, he became the only American to be awarded the degree of Doctor of Letters by that university. Kirk "laid out a post World War II program for conservatives by warning them, 'A handful of individuals, some of them quite unused to moral responsibilities on such a scale, made it their business to extirpate the populations of Nagasaki and Hiroshima; we must make it our business to curtail the possibility of such snap decisions.'" Upon completing his studies, Kirk took up an academic position at his alma mater, Michigan State. He resigned in 1959, after having become disenchanted with the rapid growth in student number and emphasis on intercollegiate athletics and technical training at the expense of the traditional liberal arts. Thereafter he referred to Michigan State as "Cow College" or "Behemoth University." He later wrote that academic political scientists and sociologists were "as a breed—dull dogs". Late in life, he taught one semester a year at Hillsdale College, where he was distinguished visiting professor of humanities. Kirk frequently published in two American conservative journals he helped found, National Review in 1955 and Modern Age in 1957. He was the founding editor of the latter, 1957–59. He was later made a Distinguished Fellow of The Heritage Foundation, where he gave a number of lectures. After leaving Michigan State, Kirk returned to his ancestral home in Mecosta, Michigan, where he wrote the many books, academic articles, lectures, and the syndicated newspaper column (which ran for 13 years) by which he exerted his influence on American politics and intellectual life. In 1963, Kirk converted to Catholicism and married Annette Courtemanche; they had four daughters. She and Kirk became known for their hospitality, welcoming many political, philosophical, and literary figures in their Mecosta house (known as "Piety Hill"), and giving shelter to political refugees, hoboes, and others. Their home became the site of a sort of seminar on conservative thought for university students. Piety Hill now houses the Russell Kirk Center for Cultural Renewal. After his conversion to Catholicism Kirk was a founding board member of Una Voce America. Kirk declined to drive, calling cars "mechanical Jacobins", and would have nothing to do with television and what he called "electronic computers". Kirk did not always maintain a stereotypically "conservative" voting record. "Faced with the non choice between Franklin Delano Roosevelt and Thomas Dewey in 1944, Kirk said no to empire and voted for Norman Thomas, the Socialist Party candidate." In the 1976 presidential election, he voted for Eugene McCarthy. In 1992 he supported Pat Buchanan's primary challenge to incumbent George H. W. Bush, serving as state chair of the Buchanan campaign in Michigan. Kirk was a contributor to Chronicles. In 1989, he was presented with the Presidential Citizens Medal by President Ronald Reagan.

Консервативті ой

Консервативті ақыл, Кирктің докторлық диссертациясының жарияланған нұсқасы, 20 ғасырдағы Берк қайта жаңғыруына маңызды үлес қосты. Ол сондай-ақ назар аударды: Джон Адамс, Александр Гамильтон, Фишер Эймс, Джордж Каннинг, Джон К. Калхун, Джон Рэндольф Роаноктан, Джозеф де Мейстр, Бенджамин Дизраэли және Артур Балфур сияқты консервативті мемлекет қайраткерлері; Сэмюэл Тейлор Кольридж, сэр Уолтер Скотт, Алексис де Токвиль, Джеймс Фенимор Купер, Натаниел Хоторн, Джеймс Рассел Лоуэлл, Джордж Гиссинг, Джордж Сантаяна, Роберт Фрост және Т. С. Элиот сияқты белгілі авторлардың жазбаларының консервативті маңызы; Фишер Эймс, Джон Рэндольф Роаноктан, Орест Браунсон, Джон Генри Ньюман, Уолтер Багехот, Генри Джеймс Самнер Мэн, Уильям Эдуард Хартпол Леки, Эдвин Лоуренс Годкин, Уильям Хуррелл Мэллок, Лесли Стивен, Альберт Венн Дайси, Роберт Нисбет, Пол Элмер Мор және Ирвинг Бэббит. Кирк редакциялаған «The Portable Conservative Reader» (1982) жинағында жоғарыда аталғандардың көпшілігінің үлгі жазбалары бар. Биограф Брэдли Дж. Бирзердің айтуынша, қазіргі консервативті қозғалысты қалыптастырудағы маңыздылығына қарамастан, оның көптеген ізбасарлары консервативтіліктің тарихына оның ерекше көзқарасымен келіспеді. Рецензент Дрю Масиагтың қорытындысы бойынша: Бірзердің зерттеуі көрсеткендей, Кирктің консерватизм туралы түсінігі өте ерекше, ерекше, трансценденттік, элиталық және белгілі бір жағынан заманауи және еуропалық болғандықтан, ол АҚШ-тағы саяси консерватизмнен көп ерекшеленеді. «Консервативті ақыл» соғыстан кейінгі либерализмге қарсы интеллектуалдық шақыру жасады, бірақ Кирк ұнатқан консервативтілік түрін тіпті американдық оңшылдар да аз қабылдады. Гарри Джаффа (Лео Штраустың шәкірті) былай деп жазды: «Кирк Берктің нашар зерттеушісі болды. Берктің метафизикалық ойлауға қарсы шабуылы тек қазіргі философияның скептикалық күмәнді оның негіздерінен және содан кейін оның қорытындыларынан жоюға тырысуымен байланысты болды». Джеральд Дж. Расселло Кирктің 19 ғасыр американдық католик ойшылы Орест Браунсон «аумақтық демократия» деп атаған федерализмнің нұсқасын қалыптастыру үшін, негізін қалаушылар мен басқа консерваторлардан ерекшеленетін тұжырымдамаларға негізделгенін айтады. Кирк аумақтық демократия штаттарды орталық үкіметтің қарапайым провинциялары ретінде де, Вашингтоннан тәуелсіз автономды саяси бірліктер ретінде де қарастыру арасындағы шиеленісті татуластыруға мүмкіндік береді деп сенді. Соңында, аумақтық демократия Кирктің жеке құқықтар туралы теориясын Құрама Штаттардың ерекше тарихи жағдайларына негізделген, сондай-ақ мұндай құқықтар туралы жалпы түсінікті қабылдамауға мүмкіндік берді. Кирк ағыл-американдық консервативті принциптерге көпшіліктің назарын аударумен қатар, бірінші тарауда либералды идеалдарды қабылдауын сипаттады. Кирк бұл идеалдарды адамның кемелденуі, дәстүрге қарсылық, экономикалық және саяси жүйелердің тез өзгеруі және үкіметтің секуляризациясы деп атады.

The Conservative Mind, the published version of Kirk's doctoral dissertation, contributed materially to the 20th century Burke revival. It also drew attention to:
Conservative statesmen such as John Adams, Alexander Hamilton, Fisher Ames, George Canning, John C. Calhoun, John Randolph of Roanoke, Joseph de Maistre, Benjamin Disraeli, and Arthur Balfour;
The conservative implications of writings by well known authors such as Samuel Taylor Coleridge, Sir Walter Scott, Alexis de Tocqueville, James Fenimore Cooper, Nathaniel Hawthorne, James Russell Lowell, George Gissing, George Santayana, Robert Frost, and T. S. Eliot;
British and American authors such as Fisher Ames, John Randolph of Roanoke, Orestes Brownson, John Henry Newman, Walter Bagehot, Henry James Sumner Maine, William Edward Hartpole Lecky, Edwin Lawrence Godkin, William Hurrell Mallock, Leslie Stephen, Albert Venn Dicey, Robert Nisbet, Paul Elmer More, and Irving Babbitt. The Portable Conservative Reader (1982), which Kirk edited, contains sample writings by most of the above. Biographer Bradley J. Birzer argues that for all his importance in inspiring the modern conservative movement, not many of his followers agreed with his unusual approach to the history of conservatism. As summarized by reviewer Drew Maciag:
As Birzer's study demonstrates, Kirk's understanding of conservatism was so unique, idiosyncratic, transcendental, elitist, and in certain respects premodern and European, that it bore little resemblance to political conservatism in the United States. Conservative Mind successfully launched an intellectual challenge to postwar liberalism, but the variety of conservatism Kirk preferred found few takers, even within the American Right. Harry Jaffa (a student of Leo Strauss) wrote: "Kirk was a poor Burke scholar. Burke's attack on metaphysical reasoning related only to modern philosophy's attempt to eliminate skeptical doubt from its premises and hence from its conclusions." Gerald J. Russello argues that Kirk adapted what 19th century American Catholic thinker Orestes Brownson called "territorial democracy" to articulate a version of federalism that was based on premises that differ in part from those of the founders and other conservatives. Kirk further believed that territorial democracy could reconcile the tension between treating the states as mere provinces of the central government, and as autonomous political units independent of Washington. Finally, territorial democracy allowed Kirk to set out a theory of individual rights grounded in the particular historical circumstances of the United States, while rejecting a universal conception of such rights. In addition to bringing public attention to Anglo American conservative principles, Kirk described his perception of liberal ideals in the first chapter. Kirk identified these ideals as the perfectibility of man, hostility towards tradition, rapid change in economic and political systems, and the secularization of government.

Либертариандық

Кирк өзінің Берк консервативтілігін либертариандық және еркін нарықтық экономикалық ойлаудан гөрі дәстүрге, саяси философияға, көркем әдебиетке және өмірінің кейінгі жылдарындағы терең діни сеніміне негіздеді. "Консервативті сана" экономика туралы ешқандай мәлімет бермейді. Пікірсайыста Кирк Т. С. Элиоттың сөзін келтіріп, либертариандықтарды "шырқыраған сектанттар" деп атады, сондай-ақ консерваторлар мен либертариандықтардың "коллективизмге", "тоталитарлық мемлекетке" және "бюрократияға" қарсы екенін, бірақ басқа тұрғыдан "ешқандай ортақ нәрселері жоқ" екенін қосты. Ол либертариандық қозғалысты "мәртебесі төмен секталарға үздіксіз бөлінетін, бірақ сирек біріге алмайтын идеологиялық топ" деп сипаттады. Ол "кейбір жоғары моральдық тәртіпке" сенушілер мен "мінез-құлық үшін ешқандай жоғары жазаны мойындамайтын утилитаристер" арасында шешімді айырмашылық бар екенін айтты. Ол либертариандықтарды соңғы санатқа жатқызды. Сондықтан Кирк либертариандықтар мен дәстүрлі консерваторлар арасындағы "қосылуды" (фьюзионизмді) күмәндандырды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ консервативтілігінің көп бөлігін анықтады. Кирк сондай-ақ либертариандықтардың "уақыттық немесе рухани билігі жоқ" екенін және олардың "ежелгі сенімдер мен дәстүрлерді, табиғатты, [өз] елін немесе [өз] адамдарының мәңгілік жанына құрмет көрсетпейтінін" айтты. Дегенмен, Кирк классикалық либералдарға жағымды көзқараспен қарады. Ол олармен "ретпен ұйымдастырылған бостандық" туралы келіседі, себебі олар "демократиялық зұлымдық пен экономикалық коллективизмнің қатеріне қарсы тұрақты консерваторлармен бір мақсатта бірігеді". Тибор Р. Макан Кирктің бастапқы мұра лекциясына жауап ретінде либертариандықтарды қорғады. Макан жеке тәуелсіздік құқығының американдық саяси мұрадан сақталуға ең лайықты екенін, ал консерваторлар дәстүрді сақтау туралы сөйлегенде, олар бір уақытта жеке адамның ақылына, тіпті рационализмге деген құрметсіз сенімсіздік білдіре алмайтынын мәлімдеді. Болашақ бостандығы қорының Джейкоб Г. Хорнбергер де Киркке жауап берді.

Оңтүстік Африка

1965 жылғы 9 наурызда "The National Review" журналында "Оңтүстік Африкада "Бір адам, бір дауыс" атты мақаласында" Кирк АҚШ Жоғарғы Сотының дауыс беру жөніндегі құқықтық тәжірибесі "Токвиль үміттене білген жауапты демократияны іске асырудың орнына, зиян келтіріп, бұзады" деп жазды, бірақ Оңтүстік Африка жағдайында "демократиялық догманың осылай төмендеуі қолданылса, анархия мен өркениеттің құлауына алып келеді". Кирк "Еуропалық элемент Оңтүстік Африканы Африкадағы жалғыз 'қазіргі заманғы' және гүлденген ел етеді" деп мәлімдеді. Ол "Бантудың саяси үстемдігі [Оңтүстік Африкада] – бұл әлі де көп және күшті болған сиқыршылар мен ашкөз популисттердің үстемдігі болады" деп қосты, сондай-ақ "Бантулардың, аралас нәсілділердің және үндістердің Оңтүстік Африка достастығында өздерінің саяси үні бар екенін сезінуі керек" деді.

Көркем әдебиет

Ғылыми жетістіктерінен басқа, Кирк ауызша әңгіме айтушы және жанрлық көркем әдебиет авторы ретінде де дарынды болды. Оның ең танымал туындылары – Шеридан Ле Фану, М.Р. Джеймс, Оливер Онионс және Х. Рассел Уэйкфилд салт-дәстүрлеріндегі шеберлікпен жазылған арбалы оқиғалар. Ол сонымен қатар қорқыныш, фантастика, ғылыми фантастика және саяси сатира жанрларында жазылған көптеген танымал және антологияға енген туындылардың авторы. Бұл оған Т.С. Элиот, Роберт Айкман, Мадлен Л’Энгл және Рэй Брэдбери сияқты көрнекті жазушылардың құрметін әкелді. Үш роман мен 22 әңгімеден тұратын Кирктің көркем туындылары, белсенді мансабындағы пәндік емес жазушы, редактор және лекторлық қызметімен қатар жазылды. Г.К. Честертон, К.С. Льюис және Дж.Р.Р. Толкин сияқты фантастикалық авторлардың (олардың барлығы да өздерінің "күнделікті жұмыстары" үшін тек ғылыми еңбектер жазған) туындыларында әлеуметтік, мәдени, діни және саяси консервативтік ағымдар байқалады. 1984 жылы Кирк өзінің әңгімелерінің мақсатын былай түсіндірді: «Қазіргі заманның саяси қатыгездігі жеткілікті түрде қорқынышты, әдебиетшілердің соңғы онжылдықта камбоджалықтар, угандалықтар, афғандықтар мен эфиопиялықтар бастан өткергеннен де жаман қорқыныштар ойлап табуының қажеті жоқ. Мен, керісінше, моральдық қиялға қатысты тәжірибелер жасауға тырыстым. Оқырмандар астарлы әңгімелер мен аңыз элементтерін кездестіреді, адамның болмысының мәніне, жамандықтың дұрыс түсінігіне қатысты ойлар табады».

Оның алғашқы романы «Қорыққан үй» (1961, 1965) көптеген әңгімелері сияқты, әдейі готикалық стильде жазылған. Сюжеті американдыққа қатысты, оны жұмыс беруші Шотландияның шалқары ауылдық жеріне жібереді – Кирк аспирантурада оқыған ел. Бұл Кирктің коммерциялық тұрғыдан ең табысты және сыншылар тарапынан жоғары бағаланған туындысы болды, ол оған кейінгі жылдары қаржылық қолдау көрсетуге көмектесті. «Қорыққан үй» Джон Бьюкеннің романдарынан және Кирктің шотландтық мұрасынан шабыт алды. «Қорыққан үй» тарихы Хью Логан есімді жас американдық, Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері, батыл да, сезімтал да, Хебрид аралдарындағы алыс Карнглас аралын сатып алуға жіберіледі. Аралға жеткенде, ол аралдың иесі Леди МакАскивал мен оның асырап алған қызы Мэриді шетелдік тыңшылар тұтқынға алғанын біледі. Олар жақын маңдағы НАТО базасына саботаж жасау үшін, әрине, Кеңес Одағы үшін жұмыс істейді. Тыңшылардың басшысы доктор Джекман, оның ұлылығын мойындамаған әлемді қиратуға бел буған зұлым данышпан және нигилист, сыншылар оны кейіпкер Логаннан гөрі әлдеқайда көрнекті деп атап өтті. Доктор Джекман Кирктің ең танымал кейіпкерінің, Мандред Аркайнның прототипі болып көрінеді, тек айырмашылығы – біріншісінің құндылықтары жоқ, ал екіншісі бар. Кейінгі романдары – «Түнгі жаратылыс» (1966), Африкадағы колониялық саясатты сатиралайтын қараңғы комедия; және «Қараңғы қуыстың иесі» (1979, 1989), Шотландияда орын алған, қиналған үйде тұратын үлкен зұлымдықты зерттейді. «Түнгі жаратылыс» реакциялық, романтикалық жалдамалы Мандред Аркайнның Африкадағы оқиғаларына қатысты. Ол Макиавелли мен сэр Ланселоттың араласқан араласқыны, Виктория дәуірінің анахроникалық тірі қалған адамы, ол қазіргі әлемге жатпайды, бірақ әлі де бар, оны «түнек жаратылысы» етеді. Кирк Арканеге өзінің жалған мемуарларын 1960 жылдары жатпайтынын атап өту үшін Виктория стилімен жаздырады. Аркан – бұл ақыл-ойға бай, әрі іс-әрекеті қатал адам, табиғи емес күш-жігерге толы қарт адам, оны өлтірілген сұлтанның ұлы қастандық жасаған коммунистік көтерілісті басу үшін жалдаған. 1967 жылы Кирк «Белгруммоның тозақ» атты қысқа әңгімесін жариялады. Ол ақылсыздықпен ежелгі шотландтық сиқыршының, Лорд Белгруммоның мүлкін тонауға тырысатын ақылды өнер ұры туралы. Кейінірек ол Арканиннің әкесі екені белгілі болады. Сол жинақта жарияланған тағы бір әңгімеде «Архивикар Геронтионның ерекше деменсі» Архивикар Геронтионның сиқыршысын өлтіруге тырысқандығы туралы айтылады. «Қараңғы қуыстың иесі» оқиғасы «Белгруммоның тозақ» романында алғаш рет кездескен Белгруммоның мүлкінде өтеді. Онда Аполлинакс сияқты Алистер Кроулидің бастауындағы зұлым секта өздері үшін «Уақытсыз сәт» мәңгілік жыныстық ләззат алу үшін жиналған. Аполлинаксқа көмекші болып Архивикар Геронтион қызмет етеді, ол шын мәнінде маскировкадағы Аркан. Х. П. Лавкрафт романдарынан шабыт алған Кирк «Қараңғы қуыстың иесі» романында Аркане «қасіретті хтондық қажылықтан» аман қалады, өйткені ол қараңғы табиғаттан тыс күштерге тап болады, өз отбасының зұлымдық тарихымен беттеседі және «әуескерлік, мақтаншылдыққа толы жамандықтан» бас тартады. Роман Арканның нағыз «Уақытсыз сәт» анықтамасымен аяқталады, ол былай дейді: «ол сенімнен, үміттен, қайырымдылықтан келеді; әлемдегі жұмысыңнан, жаққан адамдарыңның бақытынан; немесе жай ғана құдайдың сыйы ретінде». Өмірі бойында Кирк үш жинақтың жариялануын қадағалады, олар оның барлық әңгімелерін қамтыды. (Тағы үш мұндай жинақ оның өлімінен кейін жарияланды, бірақ олар тек бұрынғы томдарда табылған әңгімелерді қайта басып шығарды. Мұндай постхумустық жинақтың бірі, «Ата-бабалардың көлеңкелері: Перғауыл әңгімелер антологиясы», оның шәкірті, досы және әріптесі Виген Гуроянмен өңделді, және Кирктің «перғауыл әңгімелер» туралы эссесі мен Гуроянның әңгімелерге және оларды жазу себептеріне талдауын қамтиды.) Кирктің көптеген әңгімелері, әсіресе арбалы оқиғалары, Шотландияда немесе оның туған штаты Мичиганның ауылдық аймақтарында орын алды. Оның романдары мен әңгімелерінде кейбір кейіпкерлер қайта-қайта пайда болады, оның көркем туындыларының біртұтастығы мен мәнділігін арттырады. Туындыларының тақырыптары мен стильі арқылы Кирктің көркем және ғылыми еңбектері толықтырады, бірақ көптеген оқырмандар олардың бірін білмейді. Мансабының басында көркем әдебиет жазуды бастаған Кирк өмірінің соңғы жылына дейін ғылыми еңбектерін жазу және зерттеулерін жалғастырды. Оның көркем туындыларының толық библиографиясы үшін оның библиографиясының көркем әдебиет бөлімін қараңыз.

His first novel, Old House of Fear (1961, 1965), as with so many of his short stories, was written in a self consciously Gothic vein. Here the plot is concerned with an American assigned by his employer to a bleak locale in rural Scotland—the same country where Kirk had attended graduate school. This was Kirk's most commercially successful and critically acclaimed fictional work, doing much to sustain him financially in subsequent years. Old House of Fear was inspired by the novels of John Buchan and Kirk's own Scottish heritage. The story of Old House of Fear concerns an young American, Hugh Logan, a World War II veteran who is both brave and sensitive, sent to buy Carnglass, a remote island in the Hebrides. Upon reaching the island, he discovers that the island's owner, Lady MacAskival and her beautiful adopted daughter Mary are being held hostage by foreign spies, who are presumably working for the Soviet Union, out to sabotage a nearby NATO base. The leader of the spies is Dr. Jackman, an evil genius and nihilist intent upon wrecking a world that failed to acknowledge his greatness and whom reviewers noted was a much more vividly drawn character than the hero Logan. Dr. Jackman appears to be a prototype of Kirk's best known character, Mandred Arcane, with the only difference being the former has no values while the latter does. Later novels were A Creature of the Twilight (1966), a dark comedy satirizing postcolonial African politics; and Lord of the Hollow Dark (1979, 1989), set in Scotland, which explores the great evil inhabiting a haunted house. A Creature of the Twilight concerns the adventures in Africa of a reactionary, romantic mercenary Mandred Arcane, a self proclaimed mixture of Machiavelli and Sir Lancelot, who is an anachronistic survival of the Victorian Age who does not belong in the modern world and yet defiantly still exists, making him the "creature of the twilight". Kirk has Arcane write his pseudo memoir in a consciously Victorian style to underline that he does not belong in the 1960s. Arcane is both a dapper intellectual and a hardened man of action, an elderly man full of an unnatural vigor, who is hired by the son of the assassinated Sultan to put down a Communist rebellion in the fictional African nation of Hamnegri, which he does despite overwhelming odds. In 1967, Kirk published a short story "Belgrummo's Hell" about a clever art thief who unwisely tries to rob the estate of the ancient Scottish warlock, Lord Belgrummo, who is later revealed to be Arcane's father. In another short story published in the same collection, "The Peculiar Demesne of Archvicar Gerontion" concerned a wizard, Archvicar Gerontion, who tries to kill Arcane by casting deadly spells. The Lord of the Hollow Dark is set at the same Belgrummo estate first encountered in "Belgrummo's Hell" where an evil cult led by the Aleister Crowley like character Apollinax have assembled to secure for themselves the "Timeless Moment" of eternal sexual pleasure by sacrificing two innocents, an young woman named Marina and her infant daughter in an ancient warren called the Weem under the Belgrummo Estate. Assisting Apollinax is Archvicar Gerontion, who is really Arcane in disguise. Inspired by the novels of H. P. Lovecraft, Kirk in the Lord of the Hollow Dark has Arcane survive a "horrid chthonian pilgrimage" as he faces dark supernatural forces, confront his own family's history of evil, and refuse the appeal of a "seductive, hubristic immorality". The novel concludes with Arcane's own definition of a true "Timeless Moment" which he states: "it comes from faith, from hope, from charity; from having your work in the world; from the happiness of the people you love; or simply as a gift of grace". During his lifetime, Kirk also oversaw the publication of three collections which together encompassed all his short stories. (Three more such collections have been published posthumously, but those only reprint stories found in the earlier volumes. One such posthumous collection, Ancestral Shadows: An Anthology of Ghostly Tales, was edited by his student, friend, and collaborator Vigen Guroian, and includes both an essay by Kirk on 'ghostly tales' and Guroian's own analysis of the stories as well as Kirk's motives in writing them.) Many of Kirk's short stories, especially the ghost stories, were set in either Scotland or in the rural parts of his home state of Michigan. Among his novels and stories, certain characters tend to recur, enriching the already considerable unity and resonance of his fictional canon. Though—through their themes and prose style—Kirk's fiction and nonfiction works are complementary, many readers of the one have not known of his work in the other. Having begun to write fiction fairly early in his career, Kirk appears to have stopped after the early 1980s, while continuing his nonfiction writing and research through his last year of life. For a comprehensive bibliography of his fiction, see the fiction section of his bibliography.