Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мозамбик жазушысы (туған 1955)
Mozambican writer (born 1955)
Антонио Эмилио Лейте Куто, Миа Куто (5 шілде 1955 жылы туған) – мозамбик жазушысы. Ол 2013 жылы португал тіліндегі ең маңызды әдеби сыйлық – Камоес сыйлығын, ал 2014 жылы Нойштадт халықаралық әдебиет сыйлығын жеңіп алды.
António Emílio Leite Couto, better known as Mia Couto (born 5 July 1955), is a Mozambican writer. He won the Camões Prize in 2013, the most important literary award in the Portuguese language, and the Neustadt International Prize for Literature in 2014.
Алғашқы жылдар
Миа Куто Мозамбиктің үшінші ірі қаласы Бейра қаласында дүниеге келді, сонда өсіп, білім алды. Ол 1950 жылдары португал колониясына көшіп келген португал эмигранттарының ұлы. 14 жасында оның бірнеше өлеңдері жергілікті газетте, Notícias da Beira жарияланды. Үш жыл өткен соң, 1971 жылы, ол астанасы Лоуренсо-Маркеске (қазіргі Мапуто) көшіп, Лоуренсо-Маркес университетінде медицинаны оқуға түсті. Осы кезеңде Мозамбиктегі португал колониялық үкіметін құлату үшін антиколониялық партизандық және саяси қозғалыс ФРЕЛИМО күресіп жатты.
Mia Couto was born in the city of Beira, Mozambique, the country's third largest city, where he was also raised and schooled. He is the son of Portuguese emigrants who moved to the Portuguese colony in the 1950s. When he was 14 years old, some of his poetry was published in a local newspaper, Notícias da Beira. Three years later, in 1971, he moved to the capital Lourenço Marques (now Maputo) and began to study medicine at the University of Lourenço Marques. During this time, the anti colonial guerrilla and political movement FRELIMO was struggling to overthrow the Portuguese colonial rule in Mozambique.
Мозамбик тәуелсіздік алғаннан кейін
1974 жылдың сәуірінде Лиссабондағы Гвоздика революциясынан және Estado Novo режимінің құлатылуынан кейін Мозамбик тәуелсіз республика болуға дайын тұрды. 1974 жылы ФРЕЛИМО Кутодан бір жылға оқуын тоқтата тұрып, 1975 жылдың қыркүйегіне дейін Tribuna газетінде журналист болып жұмыс істеуін, содан кейін жаңа құрылған Мозамбик ақпарат агенттігінің (AIM) директоры болуын сұрады. Кейін ол 1981 жылға дейін Tempo журналын басқарды. Оның алғашқы өлеңдер жинағы "Райз де Орвалью" 1983 жылы жарық көрді, онда марксистік әскери пропаганданың үстемдігіне қарсы бағытталған мәтіндер кірді. Куто 1985 жылға дейін Notícias газетінде жұмыс істеді, содан кейін биология курсын аяқтау үшін жұмысынан кетті.
In April 1974, after the Carnation Revolution in Lisbon and the overthrow of the Estado Novo regime, Mozambique was about to become an independent republic. In 1974, FRELIMO asked Couto to suspend his studies for a year to work as a journalist for Tribuna until September 1975 and then as the director of the newly created Mozambique Information Agency (AIM). Later, he ran Tempo magazine until 1981. His first book of poems, Raiz de Orvalho, was published in 1983; it included texts aimed against the dominance of Marxist militant propaganda. Couto continued working for the newspaper Notícias until 1985 when he resigned to finish his course of study in biology.
Әдеби шығармалар мен танылу
Коуто Мозамбиктің ең маңызды жазушыларының бірі саналады; оның шығармалары 20-дан астам елде, түрлі тілдерде жарық көрді. Көптеген туындыларында ол Мозамбик тілінің аймақтық лексикасы мен құрылымдарын португал тіліне енгізу арқылы оны қайта жаңартуға тырысады, осылайша африкалық повесть үшін жаңа үлгі құрайды. Стильдік тұрғыдан оның жазуы қазіргі Латын Америка әдебиетінде кең таралған магикалық реализм әсерімен қалыптасқан. Оның тіл қолдануы бразилиялық жазушы Жоао Гимараес Розаны еске түсіреді, сонымен қатар баиано жазушысы Хорхе Амадоның ықпалынан да күшті әсер алды. Ол шығармаларында мақал-мәтелдерді, кейде "анти-мақалдар" деп аталатын, жұмбақтарды, аңыздарды және метафораларды жасауымен белгілі, бұл оның туындыларына поэзиялық өлшем сыйлайды. Зимбабведегі Халықаралық кітап жәрмеңкесінің халықаралық қазылар алқасы оның тұңғыш романы "Ұйықтаған жер" кітабын ХХ ғасырдың ең үздік 12 африкалық кітабының бірі деп таныды. 2007 жылы ол 1990 жылдан бері Италияда жыл сайын табыс етілетін Латын Одағының беделді әдеби сыйлығын жеңіп алған алғашқы африкалық автор атанды. Миа Коуто осы құрметті сыйлықты алған төртінші португал тілінде жазатын жазушы болды. Қазіргі уақытта ол Ұлы Лимпопо трансшекаралық саябағында биолог қызметін атқарады, сонымен қатар басқа да жазу жобаларымен айналысып жүр. 1998 жылы Коуто Бразилия Әдебиет академиясына сайланды, бұл осындай құрметке ие болған алғашқы африкалық жазушы болды.
Couto is considered one of the most important writers in Mozambique; his works have been published in more than 20 countries and in various languages. In many of his texts, he undertakes to recreate the Portuguese language by infusing it with regional vocabulary and structures from Mozambique, thus producing a new model for the African narrative. Stylistically, his writing is influenced by magical realism, a movement popular in modern Latin American literatures, and his use of language is reminiscent of the Brazilian writer João Guimarães Rosa, but also deeply influenced by the baiano writer Jorge Amado. He has been noted for creating proverbs, sometimes known as "improverbs", in his fiction, as well as riddles, legends, and metaphors, giving his work a poetic dimension. An international jury at the Zimbabwe International Book Fair named his first novel, Sleepwalking Land, one of the best 12 African books of the 20th century. In 2007, he became the first African author to win the prestigious Latin Union literary prize, which has been awarded annually in Italy since 1990. Mia Couto became only the fourth writer in the Portuguese language to take home this prestigious award. Currently, he is a biologist employed by the Great Limpopo Transfrontier Park while continuing his work on other writing projects. In 1998, Couto was elected into the Brazilian Academy of Letters, the first African writer to receive such an honour.
Тиісті әдебиет
де Араужу Тейшейра, Эдуардо. "Гимараес Роза мен Миа Куто әңгімелеріндегі мақал." Navegações 8, № 1 (2015): 57–63. Ван Хаесендонк, Кристиан. "Миа Кутоның постколониалдық эпистемологиясы: Арыстанның мойындауындағы (A Confissão da leoa) жануарлар." ZOOPHILOLOGICA. Polish Journal of Animal Studies 5 (2019): 297–308.
de Araújo Teixeira, Eduardo. "O provérbio nas estórias de Guimarães Rosa e Mia Couto." Navegações 8, no. 1 (2015): 57 63. Van Haesendonck, Kristian. "Mia Couto’s Postcolonial Epistemology: Animality in Confession of the Lioness (A Confissão da leoa)." ZOOPHILOLOGICA. Polish Journal of Animal Studies 5 (2019): 297 308.