Кіріспе
Пердиккас (Περδίκκας, Perdikkas; б.з.д. 355 – б.з.д. 321/320) – Александр Македонскийдің генералы. Ол Ахеменид империясына қарсы македониялық жорыққа қатысты, ал б.з.д. 323 жылы Александр қайтыс болғаннан кейін императорлық армияның бас қолбасшысы болды, сондай-ақ Александрдың жартылай бауыры, Филипп Арридей (Филипп III) – зиякерлік қабілеттері шектеулі мұрагерінің регенті болды. Ол Александрдың империясын бақылау үшін күрескен Диадохилердің біріншісі болды. Өкімет орнатуға және империяны бақылауда ұстауға тырысқанда, Македония армиясындағы Антипатр, Кратер және Антигон сияқты маңызды генералдардың жауы болды, олар регентке қарсы бүлік көтерді. Осы күшті одаққа және тағы бір генерал, Птолемейдің қауқынына жауап ретінде Пердикка Египетке жорық жасады, бірақ оның әскері көтеріліс шығарып, жорық сәтсіз аяқталғанда оны өлтірді.
Perdiccas (Περδίκκας, Perdikkas; 355 BC – 321/320 BC) was a general of Alexander the Great. He took part in the Macedonian campaign against the Achaemenid Empire, and, following Alexander's death in 323 BC, rose to become supreme commander of the imperial army, as well as regent for Alexander's half brother and intellectually disabled successor, Philip Arridaeus (Philip III). He was the first of the Diadochi who fought for control over Alexander's empire. In his attempts to establish a power base and stay in control of the empire, he managed to make enemies of critical generals in the Macedonian army—including Antipater, Craterus and Antigonus—who decided to revolt against the regent. In response to this formidable coalition and a provocation from another general, Ptolemy, Perdiccas invaded Egypt, but his soldiers revolted and killed him when the invasion foundered.
Отбасылық негіздер
Арианның мәліметінше, Пердикка – македониялық дворян Оронтстың ұлы, ол Македонияның Орестис провинциясының тәуелсіз билеушілерінің ұрпағы еді. Оның нақты туған күні белгісіз, бірақ ол Александрмен шамамен бір жаста болған сияқты. Оның Алке́тас есімді ағасы және Атталға үйленген Аталанте есімді қарындасы болды.
Хетаирс
Македония фалангасының (ауыр жаяу әскер) батальонының қолбасшысы ретінде Пердикка Фиваның жаулануы кезінде (б.з.д. 335) көзге түсті, онда ол ауыр жарақат алды. Содан кейін ол Александрдың Үндістанға жасаған жорықтарында маңызды қолбасшылық қызмет атқарды. 324 жылы Сузада өткен тойда Пердикка Атропат есімді парсы медиялық сатрапының қызына үйленді. Сол жылы Хефестений күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін Пердикка оның орнына серік атты әскерінің және хилиархтың қолбасшысы болып тағайындалды. Александр өлім төсегінде жатқанда Пердиккаға өзінің сақинасын тапсырды.
Диадох
Ұлы Александрдың б.з.д. 323 жылдың 11 маусымында Вавилонда қайтыс болғаннан кейін, оның генералдары келесі қадамдарды талқылау үшін жиналды. Пердикка Александрдың жүкті әйелі Роксана бала туғанша соңғы шешімді күтіп отыруды ұсынды. Егер бала ұл болса, Пердикка оны жаңа патша етіп тағайындауды ұсынды. Бұл Пердикканың бала есейіп, өздігінен билік жүргізе алатын болғанға дейін Александр империясының регенті және билеушісі боларымен мәлімделді. Басқа генералдардың ой-пікірлеріне қарамастан, көпшілігі Пердикканың ұсынысын қабылдады. Дегенмен, жаяу әскердің қолбасшысы Мелеагер Пердикканың жоспарымен келіспеді. Мелеагер Александрдың жартылай інісі Арридейдің мұрагерлікке алғашқы болып лайық екенін жақтады. Жаяу әскер бұл ұсынысты қолдады, ал Мелеагердің әскерлері Арридей үшін күресуге дайын еді.
Регент
Бабылды бөлу арқылы келісімге қол жеткізілді, оған сәйкес Пердикка «Империяның регенті» және императорлық армияның бас қолбасшысы болды. Арридей мен Александрдың әйелі Роксананың (болашақ Александр IV) тумаған баласы бірлескен патшалар ретінде мойындалды. Генерал Кратер ресми түрде «Патшалық отбасының қамқоршысы» деп жарияланғанмен, Пердикка бұл лауазымды дерлік иеленді, өйткені екі патша Бабылда оның қасында болды. Пердикка екі патшаның атынан әрекет ете отырып, империяны өз билігінде біріктіруге тырысты. Александр Ұлының екінші әйелі, Стетира, өлтірілді. Пердикка Мелеагерді тұтқындап, өлтірді. Пердикканың регенттік билігі мен патша отбасына бақылауы дереу сынға түсті. Пердикка Александрдың жеке күзетшілерінің (соматофилактардың) бірі Леоннатты Кіші Азияның батыс жағалауындағы Фригияның сатрапы етіп тағайындады. Бірақ Леоннат бұл лауазымға кіріспей, Епир патшасы Александр I-нің жесірі, Александрдың әпкесі Клеопатра оған үйленуді ұсынған соң Македонияға аттанды. Бұл туралы білгеннен кейін, б.з.д. 322 жылдың көктемінде Пердикка императорлық армияны Кіші Азияға регент ретінде өзінің үстемдігін қайта орнату үшін бастап әкелді. Пердикка Леоннатқа бағынбағаны үшін сотталу үшін келуге бұйрық берді, бірақ Леоннат Ламиан соғысында қаза тапты, бұйрық оған жетпеді. Сонымен бірге, Александрдың жарты әпкесі Кинания өзінің қызы Эвридика II-ні бірлескен патша Арридейге (Филипп III) үйлендіруге ұйымдастырды. Кинанияның ықпалынан қорқып, Пердикка өзінің ағасы Алкетеске оны өлтіруді бұйырды. Әскердің оны өлтіру жоспарына наразылығы және Эвридиканы патша отбасының мүшесі ретінде құрметтеуі Пердикканы оның өмірін сақтап қана қоймай, Филипп III-ке үйленуге келісім беруге итерді. Некеге қарамастан, Пердикка патша отбасының істерін қатаң бақылауда ұстады. Регент және бас қолбасшы ретінде Пердикка Александрдың империясын консолидациялауды маңызды деп санады. Бұл үшін парсылардың билігінде қалған Каппадокияны басып алу қажет болды. Алайда, Памфилия мен Ликияның македондық сатрапы Антигон I Монофтальмус 322 жылы Пердикка Каппадокияны сәтті басып алғанда оны қолдауға құштар болған жоқ. Пердикка Антигонға өзінің алдына келуді бұйырғанда, Антигон Македониядағы Антипатрдың сарайына қашып кетті. Империяны өз бақылауында ұстау үшін Пердикка Македонияның регенті Антипатрдың қызы Никеяға үйленуге келісті. Бірақ Александр Ұлының анасы Олимпия оған Александрдың толық қарындасы Клеопатраның қолын ұсынғанда, б.з.д. 322 жылы ол келісімнен бас тартты. Филипп III-нің ақыл-ойының жетілмегендігі және анасы парсы болғандықтан, Александр IV-тің баласын қабылдаудың шектеулі болуын ескере отырып, бұл неке Пердиккаға тек регент емес, Александрдың нағыз мұрагері ретінде дәулет беруі мүмкін еді.
Азамат соғысы және Мысырға басып кіру
Осы оқиғалар мен әрекеттердің нәтижесінде Пердикка Антипатрдың ашуын қоздырды, ал Антигон Пердиккадан қорқуға себеп тапты. Тағы бір қолбасшы, Кратер, Александр тірі кезінде әскердегі маңызды лауазымына қарамастан, Пердикканың оны назарға алмағанына наразы болды. Сондықтан Антипатр, Кратер және Антигон Пердиккаға қарсы бүлік көтеруге келісті. 321 жылдың соңында Пердикка Александрдың денесін Македониядағы Эгаиге, македондық әулетінің дәстүрлі жерлеу орнына қайтаруды жоспарлады. Арридей мәйітті Македонияға қайтару үшін таңдалды. Бірақ Александрдың денесі Сирия арқылы өтіп бара жатқанда, Мысыр сатрабы Птолемей сүйеге ертіп бара жатқандарға пара беріп, денені тартып алды. Птолемей Александрдың денесін Мысырға әкеліп, Мемфис қаласында сақтап қойды. Пердикка Птолемейдің бұл әрекетін өте қайраттылық деп есептеп, Мысырға жорық жасауға шешім қабылдады. Пердикка Птолемейге қарсы Мысырға аттанды, бірақ Пелузийға жақын Нилдің ең шығыс саласына жеткенде, қарсы жағында гарнизон орналасқанын көрді. Жауап ретінде ол өзен бойымен жоғары қарай жылжып, өтуге қолайлы жер іздеді де, көп ұзамай Нилдің екінші жағындағы Танис және Аварис қалаларына жететін бір арнаға тап болды. Алайда, "Түйенің қамалы" деп аталатын египеттік күштер қорғаған бекініс оның ілгерілеуіне кедергі келтірді. Пердикка содан кейін соғыс пилдері мен күміс қалқанды жаяу әскеріне шабуыл жасауға бұйрық берді. Птолемей басқаратын үлкен әскер Пердиккаға жеңіске жеткізбеді. Осы кемшілікке қарамастан, шабуыл жалғасты, бірақ Пердикка жеңіліп, кері шегінуге және басқа арна іздеуге мәжбүр болды. Ол Мемфис маңында бірін тапты. Пердикка пилдерді жаңа арнаның үстіне орналастырды, ағынмен кетіп бара жатқан әскерлерін тоқтату үшін, ал атты әскерін арнаның төменгі жағына орналастырып, пилдердің жасаған уақытша бөгетіне қарамастан, суға кеткендерді ұстауға тырысты. Біраз уақытқа дейін бұл сәтті болды, Пердикканың әскерінің үлкен бөлігі өзеннен өтіп, ортадағы аралға жетті. Бірақ пилдер өзен төселінің сазына батып, су деңгейі тез көтерілді. Бұл Пердикка үшін апатқа айналды, өйткені ол көптеген жаяу әскерін аралда қалдырып, өтуден бас тартуға мәжбүр болды. Пердикка оларды қайта шақырудан басқа амалы қалмады. Бұл топтың көп бөлігі шығыс жағалауға қайтуға тырылғанда суға батып кетті.
Өлім
Осы уақытқа дейін сәтсіз аяқталған жорықтан кейін Пердикканың сарбаздары арасында көтеріліс болды, олардың рухы Мысырдағы жетістіксіздігінен түсіп кеткен еді. Пердикканың офицерлері (Пейтон, Антиген және Селевк) б.з.д. 321 немесе 320 жылдары оны өлтірді. Оның офицерлері мен әскерінің қалған бөлігі Птолемейге кетіп, оның жағына қосылды.