Жабағының қанаттары: аэродинамикалық тұрақтандыру және жасалуы

Кіріспе

Жебелердің, садақтардың, жартастардың және т.б. аэродинамикалық тұрақтандырылуы. Fletching – жебелерге, бұрандаларға, садақтарға немесе найзаларға бекітілетін, әдетте қауырсын немесе қабық сияқты жеңіл, жартылай икемді материалдардан жасалған, қанатша тәрізді аэродинамикалық тұрақтандыру құрылғысы. Мұндай қанатшаның әр бөлігі флетч деп аталады, сондай-ақ қауырсын немесе қанат деп те айтылады. Флетчер – жебелердің сабына флетчтерді бекітетін адам. Флетчерлер дәстүрлі түрде Лондон қаласындағы Флетчерлердің құрметті компаниясы гильдиясымен байланысты болған. Бұл сөз француз тіліндегі "жебе" мағынасын білдіретін flèche сөзімен және көне франк тіліндегі fliukka түбірімен байланысты.

Сипаттама

Флечинг – бұл зат есім, ол жебенің немесе оқтың артқы жағына бекітілген қанаттардың жиынтығын білдіреді, әрбір жеке қанат флеч деп аталады. Дәстүрлі түрде флечинг үш жұптасқан қауырсыннан тұрады, олар жебе немесе оқтың артқы жағына жақын орналасқан және оның айналасындағы 120 градус бұрышпен тең аралықта бөлінген. Төрт флечинг те қолданылған. Ағылшын садақшылығында еркек құстың қауырсыны (құтаннан алынған) жебенің сыртына орналастырылады, ал қалған екі қауырсын аналық құстың (тоқпанның) қауырсынынан жасалады. Қауырсын қисықтығы туралы дәстүрлі түсініктерге сәйкес, оң қолды садақшы оң қанатты және оң спиральды қауырсынды пайдалануы керек, ал сол қолды садақшы – керісінше. Баяу қозғалыста түсірілген видеолар жебе, тіреуден шыққаннан кейін ғана айнала бастайтынын көрсетеді, ал ең маңыздысы – флечингте тұрақтылық болуы керек. Жақсырақ нәтиже алу үшін, пластик қанаттардың орнына қауырсынды жебелерді қолдану ұсынылады, себебі қауырсындар садақтан шыққанда қысылып, жазықталады. Күрделі садақтарда қауырсындар кедергі келтіруі мүмкін, сондықтан пластик қанаттар тиімдірек шешім болып табылады. Күрделі садақтың жоғары жылдамдығымен ұшқанда, қисықтығы жоқ пластик қанаттар жебені құламай, тура ұшуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қауырсындар бұл жоғары қуатты садақтарда шуды арттырады, бұл аңшылар үшін проблема тудыруы мүмкін. Бүгінгі таңда заманауи пластиктерді де қолдануға болады. Флечингтер дәстүрлі түрде желім мен жібек жіппен бекітілген, бірақ қазіргі заманғы желімдер, жіптер мен таспалардың арқасында бұл енді қажет емес, егер жебе тарихи жебелердің көшірмесі болмаса. Флечинг жебені аэродинамикалық тұрғыдан тұрақтандыру үшін қолданылады. Қауырсын флечингтері қауырсынның қалың және тегіс жақтарының және оның қай қанаттан алынғанына байланысты туындайтын табиғи қисықтығының арқасында жебеге айналу импульсін береді. Қанаттарды сәл бұрышта орналастыру (оффсет флеч деп аталады) немесе бұрылыс жасау (спиральді флеч деп аталады) қажет, бұл бірдей эффектіні тудырады, бірақ олардың барлығы оқпанға тұрақтылық беруге және оның ұшу кезінде құламауына қамтамасыз етуге бағытталған. Жалпы алғанда, "флечинг" ұшуын аэродинамикалық тұрғыдан тұрақтандыру үшін кез келген ұшқыш денеге қосылатын кез келген құрылымды білдіруі мүмкін, олардың көпшілігі пішіні мен функциясы бойынша жебелерге ұқсайды. Мысалы, атлатты қолданып жасалған оқтың артқы жағындағы қауырсындар жебеде қолданылатын қауырсындарға ұқсас мақсат пен құрылымға ие. Флечинг техникасының көптеген әдістері бұрынғы оқ жасау техникаларынан алынған болуы мүмкін. Ракеталарды тұрақтандыруға қолданылатын қанаттар да осы принцип бойынша жұмыс істейді.

As a noun, fletching refers collectively to the fins or vanes, each of which individually is known as a fletch. Traditionally, the fletching consists of three matched half feathers attached near the back of the arrow or shaft of the dart that are equally spaced 120° degree intervals around its circumference. Four fletchings have also been used. In English archery, the male feather, from a cock, is used on the outside of the arrow, while the other two stabilizing feathers are from a female, or hen. Traditional archery lore about feather curvature is that a right handed archer should shoot a right winged feather and right handed helical, and a left handed archer should use the opposite. Slow motion cameras show the arrow does not begin to spin until it is well past the riser, and the most important point is to have consistency in fletching. Shooting a feathered arrow with a bow with a riser shelf, instead of a plastic vane, is wiser since the feathers will compress and flatten while coming off the bow. On compound bows, feathers may be a hindrance, and plastic vanes are a better solution. At the high speeds coming off a compound bow, plastic vanes with no curvature still allow the arrow to fly straight without tumbling. Also, noise is increased with feathers on these higher powered bows, which can be a problem for hunters. Today, modern plastics may be used instead. Fletches were traditionally attached with glue and silk thread, but with modern glue/thread/tape this is no longer necessary, unless the arrow is a reproduction of a historical arrow. The fletching is used to stabilize the arrow aerodynamically. Feather fletches impart a natural spin on an arrow due to the rough and smooth sides of a feather and the natural curve, determined by which wing the feather came from. Vanes need to be placed at a slight angle (called an offset fletch), or set into a twist (called a helical fletch) to create the same effect, but all are there to impart stability to the projectile to ensure that the projectile does not tumble during flight. More generally, "fletching" can refer to any structures added to a projectile to aerodynamically stabilize its flight, many of which resemble arrows in form and function. For instance, the feathers at the butt end of a dart (of the type cast using an atlatl) are very similar in purpose and construction to those used in arrows. Most of the techniques of fletching were likely adapted from earlier dart making techniques. The fins used to stabilize rockets work in a similar manner.