Луи-Фердинанд Селин: Өмір және шығармалары

Кіріспе

Француз жазушысы (1894–1961)

Луи Фердинанд Огюст Дестуш (27 мамыр 1894 – 1 шілде 1961), Луи Фердинанд Селин (/s//eɪ/'/l//iː//n/ sayLEEN, lwi fɛʁdinɑ̃ selin) деген псевдониммен әйгілі, француз романы, полемист және дәрігер болған. Оның алғашқы романы «Түннің соңына саяхат» (1932) Prix Renaudot сыйлығын жеңіп алды, бірақ автордың адам жағдайына деген пессимистік көзқарасы және жұмысшы табының тіліне негізделген жазу стилі сыншыларды екіге бөліп жіберді. «Өлімді бөліп төлеу жоспары» (1936), «Гиньолдың тобы» (1944) және «Қаладан қамалға» (1957) сияқты келесі романдарда Селин инновациялық және ерекше әдеби стильді одан әрі дамытты. Морис Надо: «Жойстың ағылшын тіліне жасаған үлесі, сюрреалистердің француз тіліне тырысқандары, Селин оны еш қиындықсыз және кең ауқымда іске асырды» деп жазды. 1937 жылдан бастап Селин нацистік Германиямен әскери одақ құруды жақтаған антисемиттік poleмикалық еңбектер жазды. Францияның неміс басқындығы кезінде ол антисемиттік көзқарастарын ашық түрде жақтады, ал 1944 жылы одақтастардың Нормандияға түсуінен кейін Германияға, содан кейін Данияға қашып, жер аударылып өмір сүрді. 1951 жылы француз соты оны жалтақтасқандық үшін кінәлі деп тапты, бірақ көп ұзамай әскери трибунал оны кешірді. Ол Францияға оралып, дәрігерлік және жазушылық қызметін жалғастырды. Селин 20 ғасырдың ең ұлы француз романистерінің бірі деп есептеледі, бірақ Франциядағы антисемитизмі мен Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі әрекеттері салдарынан даулы тұлға болып қала береді. 1905 жылы ол Certificat d'études сертификатын алды, содан кейін түрлі салаларда шәкірт және хабаршы болып жұмыс істеді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және Африка

1912 жылы Селин француз армиясына өз еркімен (өз ата-анасына қарсы бүлік деп сипаттаған әрекеті) үшін тіркеліп, Рамбуйеде орналасқан 12-ші Курасьер полкіне үш жылдық қызметке кірісті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Селиннің бөліміне әрекетке түсу мүмкіндігі келді. 1914 жылдың 25 қазанында, басқалар ауыр неміс оғынан қауіптенгендіктен хабар жеткізуге батылмағанда, ол өз еркімен хабар жеткізуге ұсынылды. Ипр маңында хабарды жеткізуге тырысқанда оң қолына жарақат алды. (Ол кейін басына жарақат алмағанын айтса да, өмірінің соңына дейін қатты бас ауруы мен құлақтағы шудан зардап шекті.) Батылдығы үшін ол қараша айында «Médaile Militaire» медалімен марапатталды және бір жылдан кейін «L'Illustré National» апталығында (1915 жылдың қарашасы) жарияланды. 1915 жылдың наурыз айында ол француз паспорт кеңсесінде жұмыс істеу үшін Лондонға жіберілді. Ол түндерін музыка залдарында және Лондон әлемнің көлеңкелі жақтарында өткізіп, Мата Харимен кездескенін айтты. Кейіннен ол қаладағы тәжірибелерін «Гиньолдың тобы» (1944) романында пайдаланды. Қыркүйекте ол әскери қызметке жарамсыз деп танылып, әскерден босатылды. Францияға қайтқаннан бұрын француз бишісі Сюзан Небуға үйленді, бірақ неке француз консулдығында тіркелмеді және олар көп ұзамай ажырасты. 1916 жылы Селин Санга-Убанги орман шаруашылығы компаниясының қызметкері ретінде француздық Камерунға барды. Ол плантацияда және сауда бекетінде бақылаушы болып жұмыс істеді, сондай-ақ жергілікті тұрғындар үшін дәріхана ашып, Франциядағы ата-анасынан қажетті медициналық жабдықтарды сатып алды. 1917 жылдың сәуір айында денсаулығы нашарлағандықтан Африкадан қайтып келді. Африкадағы тәжірибесі оған отаршылдыққа деген жек көрушілікті және медицинаға деген құштарлығын арттырды.

Дәрігер болу (19181924)

1918 жылдың наурыз айында Селин Рокфеллер қорының тапсырысымен Бриттания аймалына туберкулез және гигиена бойынша ақпараттық сессиялар жүргізу үшін саяхаттайтын команда құрамында жұмыс істеді. Ол Рен университетінің медицина факультетінің докторы Афанаси Фолетті кездестірді және көп ұзамай Фолеттің қызы Эдитпен жақын болып кетті. Доктор Фолле оны медициналық білім алуға ынталанды, Селин бакалавриатқа жартылай уақыт оқып, 1919 жылдың шілдесінде емтихандарын тапсырды. Ол Эдитке тамыз айында үйленді. 1920 жылдың сәуір айында Селин Рендегі медицина факультетіне қабылданды, ал маусым айында Эдит Коллетт Дестушес есімді қызды дүниеге әкелді. 1923 жылы ол Париж университетіне ауысты, ал 1924 жылдың мамыр айында «Филипп Игнас Семмельвейстің өмірі мен еңбектері» атты диссертациясын қорғады, ол «миниатюрадағы селиндық роман» деп аталды.

Ұлттар Лигасы және медициналық практика (19241931)

1924 жылдың маусым айында Селин Женевадағы Ұлттар Лигасының Денсаулық сақтау бөліміне қосылды, әйелі мен қызы Реннде қалды. Оның міндеттеріне Еуропа, Африка, Канада, АҚШ және Кубаға кең ауқымды саяхаттар кірді. Ол Лигадағы қызмет кезеңін "L'Église" (Шіркеу, 1927 жылы жазылған, бірақ алғаш рет 1933 жылы жарық көрген) пьесасын жазу үшін пайдаланды. Эдит 1926 жылдың маусымында одан ажырасып, бірнеше айдан кейін Женевада оқып жүрген американдық биші Элизабет Крейгпен танысты. Олар алты жыл бойы бірге болды, осы жылдарда ол өзін көрнекті автор ретінде орнықтырды. Кейін ол: "Оның көмегі болмаса, мен ештеңеге жете алмас едім", - деп жазды. 1927 жылдың соңында Селин Ұлттар Лигасынан кетіп, жұмысшы табының Париж маңындағы Клишиде медициналық практика ашты. Практика табысты болмады, ол жақын жердегі мемлекеттік емханада және фармацевтикалық компанияда жұмыс істеп, кірісін толықтырды. 1929 жылы ол жеке практикасынан бас тартып, Элизабетпен Монмартрға көшті. Дегенмен, ол Клишидегі мемлекеттік емханада, сондай-ақ басқа емханаларда және фармацевтикалық компанияларда жұмысын жалғастырды. Бос уақытында ол өзінің алғашқы романы "Түннің соңына саяхат" (Voyage au bout de la nuit) романы бойынша жұмыс істеді, оны Элизабетке арнап, 1931 жылдың соңында аяқтады.

Жазушы, дәрігер және айтыскер (19321939)

1932 жылы қазанда «Түннің түкпіріне саяхат» (Voyage au bout de la nuit) атты кітабы жарық көрді және сыншылардың кең назарына ілікті. Дестуш «Селин» деген псевдониммен анонимділікті сақтауға тырысқанмен, баспасөз оның кім екенін тез арада жариялады. Роман саяси спектрдің әртүрлі топтарынан жақтастар мен қарсыластарды тартты. Кейбіреулер оның анархистік, антиколониалдық және антимилитаристік идеяларын жоғары бағаласа, ал бір сыншы оны «батылдығы мен ізгіліктің жоқ адамның цинизмге толы, қысымдық жазбалары» деп сынады. «Les Nouvelles littéraires» газетінің сыншысы автордың тірі тілдегі, күнделікті француз тілін қолдануын «табиғи және жасандының шегіне жеткен керемет тіл» деп мақтады, ал «Le Populaire de Paris» газетінің сыншысы оны жалғандық пен әдепсіздік деп айыптады. Роман 1932 жылғы Гонкур сыйлығының фавориті болды. Бірақ сыйлық Мазелиннің «Ле Луп» романына берілген соң туған дау-дамағал Селиннің романына қызығушылықты арттырды, нәтижесінде ол келесі екі айда 50 000 дана сатылды. «Түннің түкпіріне саяхаттың» сәттілігіне қарамастан, Селин медицина саласындағы мамандығын жалғастырып, Клиши клиникасында және жеке фармацевтикалық зертханаларда жұмыс істеді. Ол сонымен қатар балалық және жастық шағы туралы роман жаза бастады, ол кейін «Кредит бойынша өлім» (Mort à Credit, 1936) (Төлемдермен өлім) болып шықты. 1933 жылдың маусымында Элизабет Крейг Америкаға қайтып келді. Селин келесі жылы Лос-Анджелесте оны барды, бірақ оны қайта оралуға көндіре алмады. Селин бастапқыда нацизмнің күшеюіне және Франциядағы оңшыл радикализмнің өрбуіне қатысты ашық пікір білдіруден бас тартты. 1933 жылы ол достарына былай деді: «Мен және әрқашан анархист болдым, ешқашан дауыс берген емеспін, және ешқашан ешкімге немесе ешнәрсеге дауыс бермеймін. Мен адамдарға сенбеймін. Нацистер мені социалистер мен коммунистердей жек көреді». Дегенмен, 1935 жылы британдық сыншы Уильям Эмпсон Селиннің «фашизмге бейімдік танытқан адам» сияқты көрінетінін жазды. «Кредит бойынша өлім» 1936 жылдың мамырында жарық көрді, бірақ оның көп бөлігі цензурадан қауіптеніп, баспагерлер тарапынан алып тасталды. Романға сыншылардың пікірі қарама-қарсы болды, көптеген рецензенттер оның қарапайым тіліне, пессимизміне және адамзатқа деген жек көруіне сын айтты. 1938 жылдың соңына дейін роман 35 000 дана сатылды. Тамыз айында Селин бір айға Ленинградқа сапар шекті, ал оралғаннан кейін «Меа Кульпа» атты эссе жазып, коммунизм мен Кеңес Одағын айыптады. Келесі жылдың желтоқсанында «Қырқыштарға арналған бөлшектер» (Bagatelles pour un massacre) атты кітабы жарық көрді, ол расистік және антисемиттік идеяларға толы, Францияны соғыстан және еврейлердің үстемдігінен құтқару үшін Гитлер Германиясымен әскери одақ құруды ұсынды. Кітап француздық оңшылдардың кейбір топтарынан қолдау тапты және соғыс аяқталғанға дейін 75 000 дана сатылды. «Қырқыштарға арналған бөлшектерден» кейін Селин «Мәйіттер мектебін» (Ecole des cadavres, 1938 жылдың қарашасы) жазды, онда антисемитизм және франко-германдық одақ тақырыбын одан әрі дамытты. Ол 1935 жылы танысқан француз бишісі Люсетт Альмансормен бірге тұрды. Олар 1943 жылы үйленді және Селиннің өмірінің соңына дейін бірге болды. «Қырқыштарға арналған бөлшектер» жарық көргеннен кейін Селин Клиши клиникасындағы және фармацевтикалық зертханадағы жұмысынан кетіп, өзін толығымен жазуға берді.

Voyage au bout de la nuit was published in October 1932 to widespread critical attention. Although Destouches sought anonymity under the pen name Céline, his identity was soon revealed by the press. The novel attracted admirers and detractors across the political spectrum, with some praising its anarchist, anticolonialist and antimilitarist themes while one critic condemned it as "the cynical, jeering confessions of a man without courage or nobility." A critic for Les Nouvelles littéraires praised the author's use of spoken, colloquial French as an "extraordinary language, the height of the natural and the artificial" while the critic for Le Populaire de Paris condemned it as mere vulgarity and obscenity. The novel was the favourite for the Prix Goncourt of 1932. When the prize was awarded to Mazeline's Les Loups, the resulting scandal increased publicity for Céline's novel which sold 50,000 copies in the following two months. Despite the success of Voyage, Céline saw his vocation as medicine and continued his work at the Clichy clinic and private pharmaceutical laboratories. He also began working on a novel about his childhood and youth which was to become Mort à Credit (1936) (tr Death on the Installment Plan). In June 1933 Elizabeth Craig returned permanently to America. Céline visited her in Los Angeles the following year but failed to persuade her to return. Céline initially refused to take a public stance on the rise of Nazism and the increasing extreme right political agitation in France, explaining to a friend in 1933: "I am and have always been an anarchist, I have never voted I will never vote for anything or anybody I don't believe in men The Nazis loathe me as much as the socialists and the commies too." Nevertheless, in 1935, British critic William Empson had written that Céline appeared to be "a man ripe for fascism". Mort à credit was published in May 1936, with numerous blank spaces where passages had been removed by the publisher for fear of prosecution for obscenity. The critical response was sharply divided, with the majority of reviewers criticising it for gutter language, pessimism and contempt for humanity. The novel sold 35,000 copies up to late 1938. In August Céline visited Leningrad for a month and on his return quickly wrote, and had published, an essay, Mea Culpa, in which he denounced communism and the Soviet Union. In December the following year Bagatelles pour un massacre (Trifles for a Massacre) was published, a book length racist and antisemitic polemic in which Céline advocated a military alliance with Hitler's Germany in order to save France from war and Jewish hegemony. The book won qualified support from some sections of the French far Right and sold 75,000 copies up to the end of the war. Céline followed Bagatelles with Ecole des cadavres (School for Corpses) (November 1938) in which he developed the themes of antisemitism and a Franco German alliance. Céline was now living with Lucette Almansor, a French dancer whom he had met in 1935. They were to marry in 1943 and remain together until Céline's death. On the publication of Bagatelles, Céline quit his jobs at the Clichy clinic and the pharmaceutical laboratory and devoted himself to his writing.

1939 жылдан 1945 жылға дейін

1939 жылдың қыркүйек айында соғыс басталғанда, әскерге шақыру комиссиясы Селинді 70 пайыз мүгедек деп таныды және әскери қызметке жарамсыз деп жариялады. Селин әскер тасымалы кемесінде кеме дәрігері болып жұмысқа орналасты. 1940 жылдың қаңтар айында кеме британдық торпедалық қайыққа кездейсоқ соқтығысып, британдық жиырма экипаж мүшесі қаза тапты. Ақпан айында ол Париждің солтүстік-батысындағы Сартрувильдегі мемлекеттік емханада дәрігер болып жұмысқа орналасты. Маусым айында Парижді эвакуациялау кезінде Селин мен Люсет жедел жәрдем машинасын алып, қарт әйел мен екі жаңа туған сәбиді Ла-Рошельге эвакуациялады. "Мен де көптеген адамдар сияқты шегіністің өзі басым болдым, француз армиясын Безондан Ла-Рошельге дейін қуып жеттім, бірақ оларға жете алмадым". Парижге оралғаннан кейін Селин Безон мемлекеттік емханасының бас дәрігері және Сена және Уаз департаментіне аккредиттелген дәрігер болып тағайындалды. Ол Монмартрға оралып, 1941 жылдың ақпан айында үшінші polemikaлық кітабын – «Les beaux draps» (Абыройсыз жағдай) шығарды, онда еврейлерді, масондарды, католик шіркеуін, білім беру жүйесін және француз армиясын айыптады. Кейін Виши үкіметі француз әскерін жамандағандықтан кітапқа тыйым салды. 1942 жылдың қазан айында Селиннің антисемит кітаптары «Bagatelles pour une massacre» және «L'école des cadavres» француз еврейлерін Велодром д’Иверде ұстағаннан кейін бірнеше ай өткен соң жаңа басылымда қайта басылды. Селин оккупация жылдарының көп бөлігін медициналық жұмысына және жаңа роман – «Guignol's Band» жазуға арнады, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондондағы тәжірибесінің галлюцинациялық қайта өңдеуі болды. Роман 1944 жылдың наурыз айында жарық көрді, бірақ жақсы сатылмады. Француздар кез келген сәтте одақтастардың қонуын күтіп отырды және Селинге күнделікті түрде анонимді өлім туралы хабарламалар келіп түсті. Ол ресми түрде ешқандай коллаборационисттік ұйымға қосылмаса да, ол коллаборационисттік баспасөзде антисемит көзқарастарын білдіру үшін жиі өз сөздерін келтіруге рұқсат берді. BBC оны да коллаборационист жазушы деп атады. 1944 жылдың маусым айында одақтастар Францияға қонған кезде Селин мен Люсет Германияға қашып, ақырында Сигмарингенге келді, онда немістер Виши үкіметі мен коллаборационисттік жасақтарына арналған анклав құрған. Неміс оккупациялық күштерімен, әсіресе Жирадон көшесіндегі пәтеріне жиі келіп отырған SS офицерімен байланыстарын пайдаланып, Селин неміс оккупациялаған Данияға виза алды, ол 1945 жылдың наурыз айының соңында келді. Бұл оқиғалар оның соғыстан кейінгі «D'un chateau l'autre» (1957, «Қасқырдан қасқырға»), «Nord» (1960, «Солтүстік») және «Rigodon» (1969, «Ригодон») романдарының негізін құрады.

At the outbreak of war in September 1939, the draft board declared Céline 70 per cent disabled and unfit for military service. Céline gained employment as a ship's doctor on a troop transport and in January 1940 the ship accidentally rammed a British torpedo boat killing twenty British crew. In February he found a position as a doctor in a public clinic in Sartrouville, north west of Paris. On the evacuation of Paris in June, Céline and Lucette commandeered an ambulance and evacuated an elderly woman and two newborn infants to La Rochelle. "I did the retreat myself, like many another, I chased the French army all the way from Bezons to La Rochelle, but I could never catch up." Returning to Paris, Céline was appointed head doctor of the Bezons public clinic and accredited physician to the département of Seine et Oise. He moved back to Montmartre and in February 1941 published a third polemical book Les beaux draps (A Fine Mess) in which he denounced Jews, Freemasons, the Catholic Church, the educational system and the French army. The book was later banned by the Vichy government for defaming the French military. In October 1942, Céline's antisemitic books Bagatelles pour une massacre and L'école des cadavres were republished in new editions, only months after the round up of French Jews at the Vélodrome d'Hiver. Céline devoted most of his time during the occupation years to his medical work and writing a new novel, Guignol's Band, a hallucinatory reworking of his experiences in London during World War I. The novel was published in March 1944 to poor sales. The French were expecting an Allied landing at any time and Céline was receiving anonymous death threats almost daily. Although he had not officially joined any collaborationist organisations, he had frequently allowed himself to be quoted in the collaborationist press expressing antisemitic views. The BBC had also named him as a collaborationist writer. When the Allies landed in France in June 1944, Céline and Lucette fled to Germany, eventually staying in Sigmaringen where the Germans had created an enclave accommodating the Vichy government in exile and collaborationist militia. Using his connections with the German occupying forces, in particular with SS officer de who was often his guest in the apartment on Rue Girardon, Céline obtained visas for German occupied Denmark where he arrived in late March 1945. These events formed the basis for his post war trilogy of novels D'un chateau l'autre (1957, tr Castle to Castle), Nord (1960, tr North) and Rigodon (1969, tr Rigadoon).

Даниядағы жер аударылу (19451951)

1945 жылдың қарашасында жаңа француз үкіметі Селиннің ынтымақтастығы үшін экстрадициясын сұрады, ал келесі айда оны Дания билігі ұстап, өтініштің нәтижесін күтіп Вестре түрмесіне қамады. 1947 жылдың маусым айында Даниядан шығуға рұқсатсыз босатылды. Селиннің кітаптары Францияда сатылымнан алынып тасталды, ал ол соғысқа дейін Данияда жасырған алтын монеталарының есебінен күш көрді. 1948 жылы ол даниялық адвокатының меншігіндегі Ұлы белдеудің жағалауындағы шаруашылыққа көшті, онда "Фери pour une autre fois" (1952, "Fable for Another Time") және "Норманн" (1954) романдарының жұмыстарын атқарды. Француз билігі Селинге ұлттық қорғанысқа зиян келтірген қызметтері үшін қатысты сот процесін өткізді. 1951 жылдың ақпанында ол кінәлі деп танылып, бір жылға бас бостандығынан айырылды, 50 000 франк айыппұл салынды және мүлкінің жартысы тәркіленді. Сәуір айында француз әскери трибуналы оған мүгедек жауынгер мәртебесіне байланысты кешірім жасады. Шілдеде ол Францияға қайтып келді.

Францияда соңғы жылдары (1951-1961 жж.)

Францияға оралғаннан кейін Селин өзінің барлық романдарын қайта басып шығару үшін Галлимар баспасымен келісімшартқа қол қойды. Селин мен Люсетт Париждің оңтүстік-батыс шетіндегі Мёдонда вилла сатып алды, онда Селин өмірінің соңына дейін өмір сүрді. Ол 1953 жылы дәрігер ретінде тіркеліп, Медон үйінде практика ашты, ал Люсетт үйдің жоғарғы қабатында би мектебін ашты. Селиннің соғыстан кейінгі алғашқы романдары – «Фери pour une autre fois» және «Норманс» – сыншылардың көп назарына ілікпеді және жақсы сатылмады. Дегенмен, оның 1957 жылы жарық көрген «Д’юн-шато-л’отер» романы, Зигмарингенде өткен кезеңінің шежіресі, көптеген БАҚ пен сыншылардың қызығушылығын тудырып, соғыс жылдарындағы әрекеттеріне қатысты дауды қайта жақтандырды. Роман коммерциялық жағынан шамалы табысқа ие болды, алғашқы жылы 30 000 данаға жуық сатылды. 1960 жылы «Норд» атты жалғасы жағымды пікірлерге толы болды. Селин 30 маусым 1961 жылы соңғы романы «Ригодонның» екінші нұсқасын аяқтады. Ол келесі күні анауризманың жарылуынан үйінде қайтыс болды.

Антисемитизм, фашизм және ынтымақтастық

Селиннің алғашқы екі романында ашық антисемитизм болған жоқ. Алайда, оның polemikaлық кітаптары «Багателлдер қырғын үшін» (Trifles for a Massacre) (1937) және «Кадаврлар мектебі» (The School of Corpses) (1938) антисемитизммен сипатталады, сондай-ақ Селиннің 1924 жылдан бері француз фашистері таратып келген көптеген идеяларға деген құштарлығы бар. Селиннің антисемитизмі француздық оңшылдар тарапынан көбінесе жылы қабылданып, бірақ Бразиллах сияқты кейбіреулер оның қабақтылығы кері нәтиже бере алатынынан алаңдады. Дегенмен, биограф Фредерик Виту: «Селин өзінің қатал дауысымен және оған деген құрметпен соғысқа дейінгі антисемитизмнің ең танымал және ең күйлі жақтасы болды» деген қорытынды жасады. 1940 жылғы маусымда Франция жеңілгеннен кейін Селиннің антисемитизмі жалғасты. 1941 жылы ол «Жақсы жағдай» (A Fine Mess) атты еңбегін жариялады, онда ол: «Франция – еврей және масондық, біржола» деп шағымданды. Ол сонымен қатар, әріптестік баспасөзге отыздан астам хат, сұхбат және сауалнамаларға жауаптар жіберіп, олардың көптегені антисемиттік мәлімдемелер болды. Неміс офицері және жазушысы Эрнст Юнгер өзінің Париждегі соғыс күнделіктерінде Селиннің 1941 жылдың 7 желтоқсанында немістерге француз еврейлерін «жоймағанына» қатты таңырқанынан айтқанын жазды. Кейбір нацистер Селиннің антисемиттік мәлімдемелерінің тым радикалды екенін және олардың кері нәтиже беретінін ойлады. Франциядағы пропаганданың неміс бақылаушысы Селиннің «дұрыс нәсілдік ұғымдардан» бастағанын, бірақ оның «жабайы, лас жаргоны» және «адамгершіліксіз сөздері» оның «жақсы ниеттерін» «истериялық зарлаумен» бұзғанын есептеді. Селиннің фашизмге деген көзқарасы екіұшты болды. 1937 және 1938 жылдары ол Францияны соғыс пен еврейлердің гегемониясынан құтқару үшін франко-неміс әскери одағын жақтады. Алайда Витустың пікірінше, Селиннің басты ниеті Гитлерге құштарлық емес, кез келген құнмен бейбітшілікке ұмтылу болды. 1936 жылғы мамырда француз Халық майданының сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Селин социалистік көшбасшы Леон Блумды және Морис Торез басқаратын коммунистерді Гитлерден гөрі Франция үшін үлкен қауіп деп қарады: «Мен бір қуатты Блумға қарағанда оншақты Гитлерді артық көрер едім». Селин өзінің фашист емес екенін және ешқашан фашистік ұйымға қосылмағанын мәлімдегенмен, 1941 жылдың желтоқсанында ол француздық оңшылдарды біріктіретін бір партия құруды жария түрде қолдады. 1941 жылғы маусымда Германия Кеңес Одағына шабуыл жасаған кезде ол Жак Дорионың Большевизмге қарсы француз еріктілері легионына (LVF) қолдау білдірді. Алайда, Мерлин Томасқа сәйкес, Селин «еврейлерге шабуылдан басқа ешқандай танымал фашистік идеологияны қабыланбады». Соғыстан кейін Селин өзінің Cercle Européen серіктестігіне мүшелігі (Селин оны жоққа шығарды) және серіктестік журналдарына хаттары үшін ұлттық қорғанысқа зиян келтіретін әрекеттер үшін кінәлі деп танылды. Витустың айтуынша: «Селин ешқандай комитетке және әкімшілікке мүше болған жоқ. Ол Германия елшісіне, Гестапоға немесе Орталық еврей кеңсесіне ешқандай көмек көрсеткен жоқ, тіпті есеп, кеңес немесе ақпарат берген жоқ». Дегенмен: «Селиннің жазбалары француз идеологиясын тұрақты түрде өзгертіп, оның антисемитизмін және содан кейін немістерге деген ықыласты қолдады және дамытты. Мұны жоққа шығаруға болмайды».

Céline's first two novels contained no overt antisemitism. However, his polemical books Bagatelles pour un massacre (Trifles for a Massacre) (1937) and L'École des cadavres (The School of Corpses) (1938) are characterised by antisemitism, and also Céline's attachment to many of the same ideas that French fascists had been propagating since 1924. While Céline's antisemitism was generally welcomed by the French far Right, some, such as Brasillach, were concerned that its crudity might be counterproductive. Nevertheless, biographer Frédéric Vitoux concludes that: "through the ferocity of his voice and the respect in which it was held, Céline had made himself the most popular and most resounding spokesman of pre war antisemitism." Céline's public antisemitism continued after the defeat of France in June 1940. In 1941 he published Les beaux draps (A Fine Mess) in which he lamented that: "France is Jewish and Masonic, once and for all." He also contributed over thirty letters, interviews and responses to questionnaires to the collaborationist press, including many antisemitic statements. The German officer and writer Ernst Jünger stated in his Paris war diaries that Céline told him on 7 December 1941 "of his consternation, his astonishment" that the Germans did not "exterminate" the French Jews. Some Nazis thought Céline's antisemitic pronouncements were so extreme as to be counter productive. vertical align=sup, the German superintendent of propaganda in France, considered that Céline "started from correct racial notions" but his "savage, filthy slang" and "brutal obscenities" spoiled his "good intentions" with "hysterical wailing". Céline's attitude towards fascism was ambiguous. In 1937 and 1938 he advocated a Franco German military alliance to save France from war and Jewish hegemony. However, Vitoux argues that Céline's main motive was a desire for peace at any cost, rather than enthusiasm for Hitler. Following the election victory of the French Popular Front in May 1936, Céline saw the socialist leader Léon Blum and the communists led by Maurice Thorez as greater threats to France than Hitler: " I'd prefer a dozen Hitlers to one all powerful Blum." While Céline claimed he was not a fascist and never joined any fascist organisation, in December 1941 he publicly supported the formation of a single party to unite the French far right. When Germany invaded the Soviet Union in June 1941, he expressed his support for Jacques Doriot's Legion of French Volunteers Against Bolshevism (LVF). However, according to Merlin Thomas, Céline didn't "subscribe to any recognisable fascist ideology other than the attack on Jewry." Following the war, Céline was found guilty of activities potentially harmful to national defence, due to his membership of the collaborationist Cercle Européen (which Céline denied) and his letters to collaborationist journals. According to Vitoux: "Céline became a member of no committee and no administration ( ). He never provided any assistance, either by report, advice, or information, to the German ambassador, let alone the Gestapo or the Central Jewish Office." Nevertheless: "Céline's writings had permanently marked French ideology, furthered and supported its antisemitism and consequently its complacency toward the Germans. That cannot be denied."

Тақырыптар

Селиннің романдары адамның жағдайына қатысты пессимистік көзқарасты көрсетеді, онда адамның азаптануы қажетсіз, өлім соңғы, ал адамзаттың прогресі мен бақыты туралы үміттер – иллюзия ғана. Ол моральдық тәртіптің жоқтығын, байлар мен қуаттылардың кедейлер мен әлсіздерді әрдайым қанаушылыққа ұшырататын әлемін бейнелейді. Селиннің өмірбаясын жазған Патрик Маккартидің сөзіне сүйенсек, селиншіл адам зұлымдыққа толы жек көрудің бастапқы күнасынан зардап шегеді, бірақ оны кешіруге Құдай жоқ. «Селиншіл жек көрудің ерекшелігі – оның негіссіздігінде: адам жек көретін нәрсе өзіне зиян келтіргендіктен емес, жек көруге міндетті болғандықтан жек көреді». Әдеби сыншы Мерлин Томас соғыс тәжірибесі Селиннің өміріне өшпес із қалдырғанын, және бұл тақырып оның барлық романдарының ішінде, «Төлем жоспары бойынша өлімнен» басқа, кездеседі. «Түннің соңына саяхат» романында Селин соғыстың қорқынышы мен ақымақтығын «қарапайым адамды тек тірі қалуға ұмтылған жануарға айналдыратын» күш ретінде көрсетеді. Маккартидің пікірінше, Селин үшін соғыс – «адамның жағдайындағы зұлымдықтың ең айқын көрінісі». Жауыз әлемде тірі қалу үшін күресу – Селин романдарының тұрақты тақырыбы. Мерлин Томас селиншіл анти-геройлердің де көбінесе қарсылық танытатынын атап өтеді. «Егер сен әлсіз болсаң, онда сен қорқатын адамдарды олардың жоғары мәртебесінен айырып күш аласың. (Т) [Т] жоғарыда айтылған қарсылық көзқарасы – үміт пен жеке құтқарылудың бір бөлігі». Томас Селиннің суреткерінің сұлулық пен шығармашылықта біршама жұбаныш табатынын айтады. Суреткер «әрқашан адамның физикалық сұлулығына, әсемдікпен қозғалатын қалыпты денеге тәнті болады». Селин үшін балет және балерина – көркемдік және адамгершілік сұлулықтың үлгісі. Маккарти Селиннің адамдар мен заттардың қозғалысын көбінесе би ретінде бейнелейтінін және би мен музыканың ырғақтарын тілмен жеткізуге тырысатынын көрсетеді. «Дегенмен, би әрдайым өлім биі болып қалады, ал заттар өлімге тап болғандықтан ыдырай бастайды».

Céline's novels reflect a pessimistic view of the human condition in which human suffering is inevitable, death is final, and hopes for human progress and happiness are illusory. He depicts a world where there is no moral order and where the rich and powerful will always oppress the poor and weak. According to Céline's biographer Patrick McCarthy, Célinian man suffers from an original sin of malicious hatred, but there is no God to redeem him. "The characteristic trait of Célinian hatred is that it is gratuitous: one does not dislike because the object of dislike has harmed one; one hates because one has to." Literary critic Merlin Thomas notes that the experience of war marked Céline for life and it is a theme in all his novels except Death on the Installment Plan. In Journey to the End of the Night, Céline presents the horror and stupidity of war as an implacable force which "turns the ordinary individual into an animal intent only on survival". McCarthy contends that for Céline war is "the most striking manifestation of the evil present in the human condition." The individual's struggle for survival in a hostile world is a recurring theme in Céline's novels. Merlin Thomas points out that the Célinian anti hero also typically chooses defiance. "If you are weak, then you will derive strength from stripping those you fear of all the prestige they pretend to possess ( ) [T]he attitude of defiance just outlined is an element of hope and personal salvation." Thomas notes that the Célinian narrator finds some consolation in beauty and creativity. The narrator is "always touched by human physical beauty, by the contemplation of a splendidly formed human body which moves with grace." For Céline ballet and the ballerina are exemplars of artistic and human beauty. McCarthy points out that Céline habitually depicts the movement of people and objects as a dance and attempts to capture the rhythms of dance and music in language. "Yet the dance is always the danse macabre and things disintegrate because death strikes them."

Стиль

Селин француз "академиялық" әдеби стилін сынады, ол сәнділікке, айқындыққа және дәлдікке басымдық берді. Ол эмоциялық қарқындылықты тікелей жеткізуге бағытталған жаңа стильді жақтады: "Маған әңгіме айтудың екі жолы бар сияқты көрінді. Классикалық, қалыпты, академиялық жол, ол бір оқиғадан екіншісіне қарай баяу жылжудан тұрады – көшедегі машиналардың жүрісі сияқты – ал екінші жол, ол нәрселердің жақындығына енуді білдіреді, талшықтарына, жүйкелеріне, сезімдеріне, денесіне, содан кейін тікелей соңына дейін, оның мәніне дейін, жақындықпен, поэтикалық шиеленіспен, ішкі өмірмен, ішкі қаладан өтетін метро сияқты, тікелей соңына дейін [.]" Селин француз әдеби тілінің маңызды жаңашылы болды. Ол сонымен қатар, эллипс пен леп белгілерін кеңінен пайдалануға негіделген ерекше пунктуация жүйесін жасады. Томас Селиннің үш нүктесін: "демек, псалмның белгісіне ұқсас: олар мәтінді синтаксистік емес, ритмикалық бөлімдерге бөледі, қарқынның үлкен өзгерісіне мүмкіндік береді және оның стилінің галлюцинациялық лирикасын қамтамасыз етеді" дейді. Селин өзінің үнемі ритмикалық, синкопалық жазу стилін "кішкентай музыкасы" деп атады. Маккарти "Басқа уақыттарға арналған нақылдар" кітабында былай деп жазады: "Селиннің ашуы оны прозадан асырып, жаңа тілге – жартылай поэзия, жартылай музыкаға – айтуға итермелейді". Селиннің стилі оның романдарының тақырыптарын көрсету үшін дамыды. Маккартидің сөзіне сүйенсек, Селиннің соңғы соғыс трилогиясында, "Қаладан қалаға", "Солтүстік және Ригадун": "барлық әлемдер мәңгілікке жоғалады ( ), трилогия қысқа, ашық фразалармен жазылған: тіл шындық сияқты еріп кетеді".

Мұра

Селинді XX ғасырдың ең ірі француз романистерінің бірі деп есептейді. Джордж Штайнердің сөзімен айтқанда: «Екі авторлық туынды XX ғасыр прозасының тілі мен сезімталдығына жол ашты: Селиннің және Прусттың». Көптеген жазушылар Селиннің туындыларына қызығып, олардан әсер алғанмен, Маккарти оның қазіргі заманғы әдебиетте ерекше орынға ие екенін айтады. Сартр мен Камю сияқты абсурдист жазушылар Селиннің ықпалында болды, бірақ оның радикалды пессимизмі мен саясатын бөліспеді. Ален Роб-Грийе Селиннің «жаңа роман» әдебиетіне зор ықпал еткенін айтады, ал Гюнтер Грасс та Селиннің стильіне қарыз екенін көрсетеді. Маккарти мен О’Коннелл Генри Миллер, Уильям С. Берроуз, Курт Воннегут және тағы басқаларын Селиннің ықпалымен жазған американдық жазушылар деп санайды. Селин Францияда әлі де даулы тұлға болып табылады. 2011 жылы, Селиннің қайтыс болғанына 50 жыл толуына орай, жазушы бастапқыда сол жылы ұлттық деңгейде тойланатын 500 француз мәдениетімен байланысты тұлғалар мен оқиғалардың ресми тізіміне енді. Бірақ наразылықтардан кейін, Францияның Мәдениет және коммуникация министрі Фредерик Миттеран Селиннің антисемиттік жазбаларына байланысты оны тізімнен шығарып тастауды жариялады. 2017 жылдың желтоқсанында француз үкіметі мен еврей лидерлері «Галлимар» баспасының Селиннің антисемиттік кітаптарын қайта басып шығару жоспарларына алаңдаушылық білдірді. 2018 жылдың қаңтарында «Галлимар» басылымды тоқтатуды хабарлады. Селиннің жарияланбаған қолжазбаларының жинағы, соның ішінде «La Volonté du roi Krogold», «Лондон» және бұрын жарық көрген туындыларының ( «Casse pipe», «Mort à crédit», «Түннің соңына саяхат») 6000 жарияланбаған беті, 2020 жылдың наурыз айында «Либерасьон» газетінің тілшісі Жан-Пьер Тибодаттың Нантер полициясына тапсырылды және 2021 жылдың тамызында жарияланды. Бұл қолжазбалар 1944 жылы Селин Парижден қашқаннан бері жоғалып кеткен еді. Француз жазушысы және Селин сарапшысы Дэвид Аллиот осы жазбаларды толыққанды бағалау мен жариялауға көп жыл уақыт қажет болады деп мәлімдеді. 2021 жылдың қыркүйегінде «The Jewish Chronicle» журналында жарияланған мақаласында Оливер Кам Селинды «ұмытылуға тиіс француз әдебиетінің батыры» деп сипаттады. Селиннің жоғалған қолжазбалары «өткен ғасырдың ең маңызды әдеби жаңалықтарының бірі, бірақ сонымен бірге ең алаңдаушысы» деп бағаланды. 2022 жылдың мамырында «Галлимар» баспасы Селиннің «Guerre» (Соғыс) романын, ал 2022 жылдың қазан айында «Лондон» романын жарыққа шығарды. Соңғы роман 1934 жылы жазылған болуы мүмкін және оның маңызды кейіпкері – еврей дәрігері.

Céline is widely considered to be one of the major French novelists of the twentieth century. According to George Steiner: "[T]wo bodies of work lead into the idiom and sensibility of twentieth century narrative: that of Céline and that of Proust." Although many writers have admired and have been influenced by Céline's fiction, McCarthy argues that he holds a unique place in modern writing due to his pessimistic vision of the human condition and idiosyncratic writing style. Writers of the absurd, such as Sartre and Camus, were influenced by Céline, but didn't share his extreme pessimism or politics. Alain Robbe Grillet cites Céline as a major influence on the nouveau roman and Günter Grass also shows a debt to Céline's writing style. McCarthy and O'Connell include Henry Miller, William S. Burroughs, Kurt Vonnegut and others as American writers influenced by Céline. Céline remains a controversial figure in France. In 2011, the fiftieth anniversary of Céline's death, the writer had initially appeared on an official list of 500 people and events associated with French culture which were to be celebrated nationally that year. Following protests, Frédéric Mitterrand, then French Minister of Culture and Communication, announced that Céline would be removed from the list because of his antisemitic writings. In December 2017, the French government and Jewish leaders expressed concern over plans by the publisher Gallimard to republish Céline's antisemitic books. In January 2018 Gallimard announced that it was suspending publication. A collection of Céline's unpublished manuscripts including La Volonté du roi Krogold, Londres, and 6,000 unpublished pages of already published works (Casse pipe, Mort à crédit, Journey to the End of the Night), were handed over by a Libération journalist, Jean Pierre Thibaudat, to the Nanterre police in March 2020, and revealed in August 2021. The manuscripts had been missing since Céline fled Paris in 1944. French writer and Céline expert David Alliot maintains that it will take many years for these writings to be completely appreciated and published. Writing in The Jewish Chronicle in September 2021, Oliver Kamm described Céline as a "French literary hero [who] needs to be forgotten". The lost manuscripts of Céline have been described as "one of the greatest literary discoveries of the past century, but also one of the most troubling". In May 2022, Céline's Guerre (War) was published by Gallimard, and Londres (London) followed in October 2022. The latter novel was probably written in 1934 and includes a key character who is a Jewish doctor.