Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ернест Темір (Ernst der Eiserne; 1377 – 10 маусым 1424), Габсбургтер әулетінің мүшесі, 1406 жылдан өліміне дейін Ішкі Австрияның Штирия, Каринтия және Карниола герцогтықтарымен басқарды. 1411 жылдан бастап Габсбургтер Леопольдтар тармағының басшысы болды.
Ernest the Iron (Ernst der Eiserne; 1377 – 10 June 1424), a member of the House of Habsburg, ruled over the Inner Austrian duchies of Styria, Carinthia and Carniola from 1406 until his death. He was head of the Habsburg Leopoldian line from 1411.
Өмірбаян
Эрнест Стириядағы Брук-ан-дер-Мур қаласында, Австрия герцогы Леопольд III (1351–1386) пен оның жұбайы Виридис Висконтидің (1414 жылы қайтыс болған), Миланның иесі Бернабо Висконтидің қызының үшінші ұлы болып дүниеге келді. Оның туылғаннан кейін көп ұзамай, әкесі мен ағасы Альберт III 1379 жылғы Нюберг шарты бойынша Габсбург жерлерін бөлісті: Альберт пен оның Альбертин ұрпақтары Австрия герцогтігін билесе, Леопольдиандық желі Ішкі Австрия штаттарын – Стирия, Каринтия және Карниола, сондай-ақ Истрия маркасының қалдықтарын, Тироль мен Сыртқы Австрия иеліктерін алды. Леопольд 1386 жылы Семпах шайқасында қаза болғаннан кейін, жас Эрнест пен оның ағалары Вильгельм, Леопольд IV және Фредерик IV ағасы Альберт III-нің қамқорлығында қалды. 1401 жылы Эрнест Германия королі Рупертпен Италияға жасаған жорығына қатысты. 1406 жылы ағасы Вильгельм қайтыс болғаннан кейін, Леопольд III-нің қалған үш ұлы мұраларын бөлу туралы келісімге келді: 1406 жылғы бөліс келісімінде Эрнест Стирия, Каринтия және Карниола жерлерін алды, ал ағасы Леопольд IV (Леопольдиандық желінің қазіргі басшысы)мен бірге герцог Альберт III-нің немересі, Австрияның кіші немере інісі Альберт V-тің қамқорлығын жүзеге асырды. Тироль мен Сыртқы Австрия ең кіші ағасы Фредерик IV-ке бұйырды. Алайда, 1407 жылы Леопольд пен Эрнест арасындағы қақтығыс 1409 жылдың мамырына дейін созылған азаматтық соғысқа әкелді. Леопольд 1411 жылы еркек мұрагерлері болмай қайтыс болғаннан кейін, Эрнест Леопольдиандық тармақтың даусыз басшысы болды. 1414 жылы ол Карантаниядағы Принц тасында Карантания дәстүрі бойынша таққа отырған соңғы герцог атанды және сол кезден бастап өзін «архигерцог» деп атады. Ол өзінің ағасы герцог Рудольф IV тапқан бұл атақты қолданған алғашқы Габсбург болды. Эрнест 1414 жылы Аждаһа орденінің және Иерусалимнің қасиетті қабірінің атты орденінің мүшесі болды, бірақ 1412 жылдан бастап Люксембург королі Зигмундпен арасы суық болды. 1417 жылы Констанц соборында антипапа Иоанн XXIII-ті қолдаған ағасы Фредерик IV патша тарапынан қуылғанда, Эрнест алдымен Фредериктің жерлерін өзі бақылауға алуға тырысты, бірақ кейін онымен келісімге келді және Зигмундтың талаптарына қарсы Тирольді сәтті қорғады. Эрнест Ішкі Австрия жерлерін тиімді басқарды; оның үлкен ұлы Фредерик V барлық Габсбург желісінің жалғыз мұрагері болды, 1440 жылы Рим королі сайланды және 1452 жылы Киелі Рим императоры атанды. Эрнест Брук-ан-дер-Мурда қайтыс болды және Грац маңындағы Рейн цистерциандық монастырында жерленді. Оның «Темір» деген лақап аты оның өлімінен кейін ғана пайда болды.
Ernest was born in Bruck an der Mur in Styria, the third son of Duke Leopold III of Austria (1351–1386) and his consort Viridis Visconti (d. 1414), a daughter of Bernabò Visconti, Lord of Milan. Shortly after his birth, his father and his uncle Albert III divided the Habsburg lands by the 1379 Treaty of Neuberg: while Albert and his Albertinian descendants would rule over the Duchy of Austria proper, the Leopoldian line received the Inner Austrian states of Styria, Carinthia and Carniola with the remaining March of Istria, as well as Tyrol and the Further Austrian possessions. After Leopold's death in the 1386 Battle of Sempach, young Ernest and his brothers William, Leopold IV and Frederick IV remained under the guardianship of their uncle Albert III. In 1401 Ernest accompanied King Rupert of Germany on his campaign to Italy. When their elder brother William died in 1406, the remaining three sons of Leopold III agreed about the partition of their patrimony: In the separation agreement of 1406, Ernest received Styria, Carinthia and Carniola, and jointly with his elder brother Leopold IV (the current head of the Leopoldian line) held the guardianship over their minor nephew Albert V of Austria, grandson of Duke Albert III. Tyrol and Further Austria passed to the youngest brother Frederick IV. In 1407, however, conflicts between Leopold and Ernest resulted in a civil war that lasted until May 1409. When Leopold died without male heirs in 1411, Ernest finally became the uncontested head of the Leopoldian branch. In 1414, he became the last Duke to be enthroned according to Carantanian traditional rite at the Prince's Stone in Carinthia, and from that time on called himself 'archduke'. He was the first Habsburg to actually use this title, which had been invented by his uncle Duke Rudolf IV. Ernest was made a member of the Order of the Dragon and of the Equestrian Order of the Holy Sepulchre of Jerusalem in 1414, however, he became bitter with the Luxembourg king Sigismund from 1412 onwards. When his brother Frederick IV, a supporter of Antipope John XXIII at the Council of Constance, was banned by the king in 1417, Ernest first attempted to gain control over Frederick's territories himself, but then came to an agreement with him and successfully defended Tyrol against Sigismund's pretensions. Ernest turned out to be a capable ruler of the Inner Austrian lands; his eldest son Frederick V would become sole heir of all Habsburg lines, elected King of the Romans in 1440 and crowned Holy Roman Emperor in 1452. Ernest died at Bruck an der Mur, and was buried in the Cistercian monastery of Rein near Graz. His nickname the Iron only came into use after his death.