Кіріспе
Индуизм эпосы Махабхаратадағы Куру патшалығының соқыр билеушісі Дхритараштра (Дхритараштра) – Куру патшасы және индуизм эпосы Махабхаратадағы Кауравалардың әкесі. Ол Хастинапура қаласы астанасы болған Куру патшалығының патшасы болды. Ол Вичитравирьяның бірінші әйелі Амбикадан дүниеге келген. Дхритараштра соқыр болып туған. Оның әйелі Гандариден жүз ұл мен бір қызы – Душала дүниеге келді, ал қызметшісінен Юйюцу атты ұлы болды. Бұл балалардың ішінде үлкен ұлы Дурьёдхана, бірақ Юйюцу мен Душала Кауравалар деп аталды.
the figure in the Hindu epic Mahābhārata
Dhritarashtra (, ) was a Kuru king, and the father of the Kauravas in the Hindu epic Mahabharata. He was the King of the Kuru Kingdom, with its capital at Hastinapura. He was born to Vichitravirya's first wife, Ambika. Dhritarashtra was born blind. He fathered one hundred sons and one daughter, Dushala, by his wife, Gandhari and a son, Yuyutsu, by his wife's maid. These children, including the eldest son Duryodhana, but not including Yuyutsu and Dushala, came to be known as the Kauravas.
Этимологиясы мен тарихилығы
Дхритарастра "ұлтты қолдайтын/көтеретін" деген мағынаны білдіреді. Яджурведаның Каткака Самхитасында (б.з.д. 1200–900 жж.) ригведа дәуірінің патшасы Судастың ұрпағы ретінде Дхртараштра Вайчитавирья есімді тарихи Куру патшасы айтылады. Оның малдары Вратия аскеттерімен болған қақтығыс салдарынан жойылған деп хабарланады; алайда, бұл Ведалық дерек Махабаратадағы оның билігі туралы айтылғанның дұрыстығын растамайды. Дхритараштра Вратияларды өзінің аумағына қабылдамады, ал олар түрлі рәсімдер арқылы оның малын жойды. Вратиялар тобын Панчалалық Вака Далбхи басқарды.
Туу және ерте өмір
Вичитравирия аурудан қайтыс болғаннан кейін, Бхишма өзінің серті бойынша таққа отыра алмады, ал Бахлика әулеті Бахлика патшалығын тастап кетуге ниет білдірмеді, нәтижесінде Хастинапурада мұрагерлік дағдарыс туды. Сатьявати өзінің ұлы Вьясаны Ниёга дәстүрі бойынша Амбика және Амбалика патшайымдарын жүкті етуге шақырады. Вьяса Амбиканы жүкті етуге барғанда, оның қауметті келбеті оны қорқытты, сондықтан ол олардың жақындығы кезінде көзін жұмды; осыдан соң оның ұлы соқыр болып дүниеге келді. Дхритараштра, кіші ағасы Пандумен бірге, Бхишма мен Крипачарьядан әскери өнерді үйренді. Дхритараштраның денсаулығына байланысты қару-жарақ қолдануға мүмкіндігі болмады, бірақ Вьясаның сыйына ие болғандықтан, ол жүз мың пілдің күшіне ие болды және оның қолымен темірді ұшыруға шамасы жететін делінді. Мұрагерді тағайындау кезінде Видура Пандудың одан жақсырақ болатынын ұсынды, себебі ол соқыр емес еді. Дхритараштра туғаннан бергі құқығынан айырылғанына қанағаттанбаса да, тәжді ерікті түрде Пандуға беруге келісті, бірақ бұл әрекет оның кейінгі өмірінде тәжді бағындыруға деген құштарлығына әсер етті. Дхритараштра Хастинапураның әлсіз және төмендегі вассалы Гандараның қызы Гандариге үйленді. Олардың некесінен кейін Гандари күйеуінің соқырлығын толық сезіну үшін көзін көрікпеңмен жапты. Гандари мен ол жүз ұл, Кауравалар және бір қыз, Душалаға ие болды. Сонымен қатар, оның Ююцу есімді бір ұлы да болды, оның анасы – қызметші әйел.
Билік
Риши Киндамамен болған оқиғадан кейін Панду орманда шегінді. Сондықтан, Дхритараштраға тәж ұсынылды. Вьясаның батасымен ол Гандариден жүз ұл мен қыз өмірге келді, ал ең үлкен ұлы Дурйодхана мұрагер атанды. Дурйодхана дүниеге келген кезде жаман жоралар пайда болды; көптеген ақымақтар мен жұбайлар Дхритараштра мен Гандариге осы баланы тастап кетуге кеңес берді. Бірақ олар оған бас ие алмады; Дурйодхана патшалық тәрбие алып өсті және оның ата-анасы оның ұлы мұрагер болатынына сенді. Алайда Панду қайтыс болғаннан кейін Кунти және оның ұлдары Дхритараштраның балаларымен бірге Хастинапураға оралды. Юдхиштхира, Пандудың үлкен ұлы, Дурйодханадан үлкен болды. Панду патша болғандықтан және Юдхиштхира құдай Дхармадан туғандықтан, ол таққа лайықты талапкер болды. Мұрагерлік дағдарыс басталды; Дхритараштра Юдхиштхираның қадірін білгенімен, махаббатқа беріліп, өз ұлын жоғары қойды. Брахмандар, Видура және Бхишманың қысымымен Дхритараштра Юдхиштхираны өзінің мұрагері деп таңдады.
Куру патшалығының бөлінуі
Лак үйіндегі оқиғадан кейін, онда Пандавалар өртенген деп есептелді, Дхритараштра қайғырды, бірақ соңында Дюрьодананы мұрагері деп тағайындауға қол жеткізді. Пандавалардың тірі қалғаны белгілі болған соң, Кауравалар мен Пандавалар арасындағы шиеленіс күшейген кезде Дюрьодана мұрагерлік құқығынан бас тартты. Бхишманың кеңесімен Дхритараштра мемлекетті екіге бөліп, Хастинапураны Дюрьоданаға, ал Хандавапрастаны Юдхиштхираға берді.
Бхиманың металл мүсіні талқандалды
Соғыс аяқталғаннан кейін жеңімпаз пандавалар билікті ресми түрде беру үшін Хастинапураға келді. Пандавалар ағаларын құшақтап, оларға құрмет көрсету үшін бет алды. Дхритараштра Юдхиштхираны өкпесіз, шын жүректен құшақтап алды. Дхритараштра Бхимаға қарағанда, Кришна оның ниетін сезіп, Бхимадан Дюрьодананың Бхиманың темір мүсінін (принц жаттығу үшін қолданған) оның орнына жылдыруын өтінді. Дхритараштра мүсінді қиратып, сосын жылап, ашуынан құтылды. Қираған және жеңілген Дхритараштра өзінің қателігі үшін кешірім сұрап, Бхима мен басқа пандаваларды шын жүректен құшақтап алды.
Кейінгі жылдар және өлім
Ұлы Махабхара соғысынан кейін, қайғыға батқан соқыр патша әйелі Гандари, қарындасы Кунти және жартылай ағасы Видурамен бірге Хастинапур қаласын тастап, тәуекелге берілді. Олардың бәрі (Видурадан басқа, ол одан бұрын қайтыс болған) орман өртінен опат болып, мокшаға жеткеніне сеніледі.
Бағалау
Дхритараштра Хастинапура патшасы болған тұсында дхарма қағидалары мен ұлы Дурйодханаға деген махаббаты арасында қырылысқа түсті. Көп жағдайда, ол әкелік сезімімен ғана ұлының іс-қимылдарын қолдап, мақұлдаған. Дхритараштра дене күшімен мықты болғанымен, психологиялық тұрғыдан осал, оны қарындасының күйеуі Шакуни оңай шатастырып, өз ықпалына алады. Дхритараштра Махабхаратаның жеке құжаттар ретінде таралған бөлімдерінде кездеседі, ең бастысы – Багавад Гита, оның диалогы оған баяндалған.