Туамон: Солтүстік Манстер Гаэль Корольдігінің тарихы
Thomond
Туамохайн (Томонд) - ежелгі ирландиялық Гэль Корольдігі, Клэр және Лимерик округтерінде орналасқан. Дал гКайс тайпасының отаны, тарихы мен географиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Манстердегі гельдік патшалық, Ирландия
Гельдік патшалық
Gaelic kingdom in north Munster, Ireland
the Gaelic kingdom
Томмонд (классикалық ирланд тілінде: Tuadhmhumhain; қазіргі ирланд тілінде: Tuamhain), сондай-ақ Лимерик патшалығы деп белгілі, – гельдік Ирландияның патшалығы, географиялық тұрғыдан қазіргі Клэр және Лимерик округтерімен, сондай-ақ Ненаг және оның айналасындағы Типперри округінің бөліктерімен байланысты. Бұл патшалық Дал гКайс халқының бастапқы отаны болды, бірақ аймақта Эйле және Эоганахта сияқты басқа да гельдер, тіпті Лимериктің норвегиялықтары да болды. Ол 12 ғасырда Манстер патшалығының құлауынан кейін пайда болды, себебі О’Брайен мен Мак Картағи арасындағы бәсекелестік Томмонд («Солтүстік Манстер») мен Десмонд («Оңтүстік Манстер») арасындағы бөлінуге әкелді. 16 ғасырға дейін ол англо-нормандық үстемдік құрған Ирландияның билеушілігінен тыс жерде болды. Томмондтың нақты шығу тегі, бастапқыда Манстердің бір бөлігі ретінде, даулы мәселе. 5-8 ғасырлар аралығында Дейси Муман солтүстік-батысқа қарай жылжып, аймақты Коннахтаның Уи Фиакрах Айднесінен тартып алғаны қабылданған. Соңында Дал гКайс бүкіл Манстерде билікке жетті, бұл Эоганахта үшін зиянды болды. Бұл оқиғамен ең танымал тұлға – Ирландияның Жоғары Королі Брайан Бору, Клонтарф шайқасындағы ерлігімен әйгілі. Төрт буын өткен соң және тағы үш Жоғары Корольді таққа отырғаннан кейін, Дал гКайс Манстердің барлығын ұстай алмады, сондықтан Томмонд жеке бірлік ретінде құрылды. 12 ғасырдың ортасы мен 13 ғасырдың соңында, Ирландияның көп бөлігі тікелей ағылшын бақылауына және/немесе қоныстануына түскен кезде, Томмонд та ағылшын-ирланд аймағына енді. Де Клэр әулеті Бунраттиде колония құрды, ал Батлер және Фицджеральд әулеттері де еніп кірді. Алайда, Дизерт О’Диа шайқасынан бастап Томмонд патшалық ретінде қайта жандандырылды, оның билеушілері Лимерикті өз билігіне қайтаруға тырысты. 1540 жылдарға дейін ғана О’Брайен әулеті ағылшын үстемдігіне көшті.
Thomond (Classical Irish: Tuadhmhumhain; Modern Irish: Tuamhain), also known as the kingdom of Limerick, was a kingdom of Gaelic Ireland, associated geographically with present day County Clare and County Limerick, as well as parts of County Tipperary around Nenagh and its hinterland. The kingdom represented the core homeland of the Dál gCais people, although there were other Gaels in the area such as the Éile and Eóganachta, and even the Norse of Limerick. It existed from the collapse of the Kingdom of Munster in the 12th century as competition between the Ó Briain and the Mac Cárthaigh led to the schism between Thomond ("North Munster") and Desmond ("South Munster"). It continued to exist outside of the Anglo Norman controlled Lordship of Ireland until the 16th century. The exact origin of Thomond, originally as an internal part of Munster, is debated. It is generally held that the Déisi Muman pushed north west starting from the 5th to the early 8th century, taking the area from the Uí Fiachrach Aidhne of the Connachta. Eventually, the Dál gCais rose to power in all of Munster, to the detriment of the Eóganachta. The person most famously associated with this is Brian Boru, High King of Ireland, best known for his feats at the Battle of Clontarf. Four generations down the line and after providing three more High Kings, the Dál gCais were unable to hold onto all of Munster and so Thomond came into being as a separate entity. Between the mid 12th and late 13th century, when much of Ireland came under direct English control and/or settlement, Thomond too came into the Anglo Irish sphere. The de Clare family established a colony at Bunratty, while the Butler and FitzGerald families also made inroads. However, from the time of the Battle of Dysert O'Dea, Thomond was restored as a kingdom, with its rulers reinstating Limerick within their overrule. Not until the 1540s did the ruling O'Brien dynasty come under English rule.
География
Клэр округі кейде Томмонд округі құрылғаннан кейін бірден Томмонд округі деп аталды. 1841 жылы Джон О’Донаван мен Юджин Карри патшалықтың аумағын бағалау жұмысын жүргізді. "Томмонд княздығы, көбінесе Дал Кайс елі деп аталады, қазіргі Клэр графтығының толық аумағын, Галвей графтығындағы Иннискальтра және Клонруш приходтарын, Элли О’Карроллдың толық аумағын, Икеррин, Жоғарғы және Төменгі Ормонд, Оуни және Арра баронияларын, сондай-ақ Типперри графтығындағы Кланвильям барониясының батыс жартысынан сәл көбірек бөлігін, Лимерик графтығындағы Оуэн, Кунаг және Кланвильям баронияларын, Кесмолла және Косхлеа баронияларының шығыс жартысын қамтыды".
County Clare was sometimes known as County Thomond in the period immediately after its creation from the District of Thomond. In 1841, an estimation of the extent of the kingdom was undertaken by John O'Donovan and Eugene Curry"The principality of Thomond, generally called the Country of the Dal Cais, comprised the entire of the present Co. of Clare, the Parishes of Iniscaltra and Clonrush in the County of Galway, the entire of Ely O'Carroll, the Baronies of Ikerrin, Upper and Lower Ormond, Owney and Arra, and somewhat more than the western half of the Barony of Clanwilliam in the County of Tipperary; the Baronies of Owenybeg, Coonagh and Clanwilliam, and the eastern halves of the Baronies of Small County and Coshlea in the County of Limerick."
Мюнстердің шығармашылығы
Бүкіл Мюнстер провинциясы 1072 жылдан 1114 жылға дейін Тоирделбах Уа Брайен мен оның ұлы Мюрчертахтың басшылығымен О'Брайен (Уа Брайен) тайпасының бақылауында болды. Олардың астанасы Лимерикте орналасқан. Тайпа үшін Ирландияның Жоғары Патшалығын қамтамасыз ету мақсатында Мюрчертах 1111 жылы бүкіл аралда аумақтық діни округтер құру арқылы шіркеу реформасын қолға алды. Олардың жоспарына бірнеше шетелдік байланыстар қолдау көрсетті, соның ішінде Норвегия королі Магнус Барелег және англо-норман бароны Арнульф де Монтгомери, екеуі де 1102 жылы неке арқылы тайпаға туысқандық байланыс орнатты. Олардың Жоғары Патшалыққа деген талабына Аилехтен Домналл МакЛоклайн бастаған О'Нилл (Уи Неилл) тайпасы қарсы шықты. Мюрчертах солтүстікте қарқынды науқан жүргізгенімен, Аилехті бағындыра алмады. 1114 жылы ауырып қалғаннан кейін, оны ағасы Диармайт тақтан түсірді. Мюрчертах қысқа мерзімге билікті қайта иеленді, бірақ 1119 жылы қайтыс болғаннан кейін оның ағасының ұлдары тайпаны басқарды. Домналл тіпті 1171 жылы Кашелде Генрих II-ні Ирландияның лорды деп мойындады, бірақ екі жылдан кейін Плантагенет Томмондты Филипп де Браузға беруге тырысқанда бұл жағдай өзгерді. 1174 жылы Тюрл шайқасында Дал гКайс норман әскерін жеңді, онда 1700-ден астам норман қаза тапты. Келесі жылы Реймонд ле Грос теңізден шабуыл жасап Лимерикті басып алғанда, Домналл оны қайта басып алып, шетелдік қолында қалмауы үшін өртеп жіберді. Одан кейінгі 20 жыл Томондтың гаэлдері үшін тыныш өтті. Домналл Мор қайтыс болғаннан кейін оның ұрпақтары арасындағы алауыздық Томондта аумақтық құлдырауға әкелді. Мюрчертахтың ағалары Финн О'Брайен мен Кончобхар Руад О'Брайен бір-бірімен соғысып, Мюрчертахтың билігі 1198 және 1203 жылдар аралығында үзіліске ұшырады. 1208 жылы Мюрчертахтың өзі нормандықтар тарапынан соқыр қылынды және енді "righdamhna" емес екендігіне байланысты тақтан бас тартуға мәжбүр болды. Доннхад Кайрпрех О'Брайен өзінің билігіне қарсы Мак Кон Мара мен О'Коинннің наразылығымен күресуге мәжбүр болды, сондықтан Лайгиннің Мак Гормайнын өзінің туы ретінде шақырды. Доннхад сондай-ақ де Бург пен басқа нормандықтардың қолдауын алды, бұл жоғары бағаға түсті; Лимерик және оны қоршаған жерлер, кейіннен Лимерик және Типперри графтықтарына айналды. Батлерлердің қысымымен Томмонд енді Шаннон өзенімен қорғалған Клэр графтығынан көп айырмашылығы жоқ еді. Доннхад өзінің астанасын Клонродқа көшірді. Нормандықтардың алға жылжуы Кончобхар на Суайден О'Брайеннің тұсында да жалғасты, өйткені Генрих III Роберт де Мускрегос пен Джон Фицджеффриге жерлерді "ұсынды".
The entire Province of Munster was under the control of the O'Brien (Ua Briain) clan under the leadership of Toirrdelbach Ua Briain and his son Muirchertach from 1072 to 1114. Their capital was located in Limerick. In a bid to secure the High Kingship of Ireland for the clan, Muirchertach encouraged ecclesiastical reform in 1111 with the creation of territorial dioceses over the entire island. They had support for their bid from several foreign connections including the Norwegian king Magnus Bareleg and the Anglo Norman baron Arnulf de Montgomery, who were both united to the clan through marriage in 1102. Their claim to the High Kingship was countered by the O'Neill (Uí Néill) clan in Ulster under the leadership of Domnall MacLochlainn of Ailech. Though Muirchertach campaigned hard in the north, he was unable to obtain the submission of Ailech. When he fell ill in 1114 he was deposed by his brother Diarmait. Muirchertach did briefly regain power, but after his death in 1119 his brother's sons took control of the clan. Domhnall even acknowledged Henry II as Lord of Ireland at Cashel in 1171, but a mere two years later when Plantagenet tried to grant Thomond to Philip de Braose this situation was overturned. The Dál gCais defeated a Norman army at the Battle of Thurles in 1174, where over 1,700 Normans were killed. The following year when Raymond le Gros captured Limerick through a naval invasion, Domhnall re took it and burned it rather than have it in foreign hands. The twenty years after that were more secure for the Gaels of Thomond. After the death of Domhnall Mór a period of destructive feuding among his offspring caused a great territorial decline in Thomond. The brothers Muircheartach Finn Ó Briain and Conchobhar Ruadh Ó Briain fought with each other, seeing Muircheartach's reign interrupted between 1198 and 1203. Muirchertach himself was blinded by the Normans in 1208 and was soon forced into abdication due to no longer being righdamhna. Donnchadh Cairprech Ó Briain had to deal with dissent from the Mac Con Mara and Ó Coinn against his rule, so brought in the Laigin's Mac Gormáin as his standard bearers. Donnchadh also enlisted the support of the de Burgh and other Normans in this fight, which came at a costly price; Limerick and lands surrounding it in what would later become County Limerick and County Tipperary. Under pressure from the Butlers, Thomond was now not too different from what would become County Clare, protected by the River Shannon. Donnchadh moved his capital to Clonroad. The Normans' advance continued during the reign of Conchobhar na Suidaine Ó Briain, as Henry III "granted" lands to Robert de Muscregos and John Fitzgeoffrey.
Бірлік пен қайта өрлеу
Норманның Томонд патшалығы ішінде бөлініп-жарып, жеңіске жету ойынын ойнауға жасаған соңғы сәтті әрекеті – Дезмонд графы Морис Фицджеральдтың ісі болды. Өте күшті адам болғандықтан, өмірі бойы өзін Ирландияның патшасы етіп тағайындағысы келетіндігі жөнінде үнемі әңгіме тарады. 1343–1350 жылдары Диармуидты Тадг руынан құлатуға Брайан Бан О’Брайанға сәтті көмектесті, бірақ Диармуидты қайта орнатуға әкелген Мак Кон Мараның тарапына қосылуы да шешуші болды. 1353–1355 жылдары Томас де Рокебидің Бунратти қамалын қайта құруға жасаған сәтсіз әрекетінен басқа, 16 ғасырда О’Брайанның бағынуына дейін Томондтағы нормандық қоныс салушы колониалистік жоба аяқталды. Нормандық билік 1315–1318 жылдардағы Брюс соғыстарымен, 1349–1350 жылдардағы қара өліммен (нормандар бақылаған қалаларды пропорционалды түрде қатты соққан) әлсіреді, сонымен қатар ағылшын әскерлері Франциядағы жүз жылдық соғысқа және өздерінің ішкі қақтығыстарына – Құлыштар соғысына көбірек тартылды, сондықтан Ирландияға тым көп көңіл бөлмеді. Бұл факторлардың барлығы 15 ғасырда Томондта ғана емес, Ирландияның маңызды бөлігінде гаэль тілінің қайта жандануына мүмкіндік берді. Брайан Бан – Брайан Руад руының патшалықты ұстаған соңғы өкілі болды және 1350 жылдан бастап Тадг руы билікке ие болды. Мадгамхайн Маонмахей О’Брайан өзінің ағасы Диармуид қайтыс болғанға дейін билікке келді және ол Маенмайгеде асырап алынған бала ретінде уақыт өткізгендіктен, осылай аталды. Оның мұрагерлігін оның ағасы және бауыры – Тоирдельбах Маол О’Брайан және Брайан Сремхач О’Брайан таласты. Екеуінің ішінде Брайан Сремхач үстемдік алды және оның ағасы Дезмонд графынан патшалықты қайта тартып алу үшін көмек сұрағанда, Брайан оларды Крумдағы маңызды әскери жеңісімен толық жеңді. Бұл Лимерикті Томондқа қайтаруға және 1369 жылы Сиода Кам Мак Кон Мараны қалаға қараушы етіп тағайындауға қосымша пайда әкелді. Брайан Галвейдегі де Бургтармен достығын сақтады және 1399 жылы Ричард II Уотерфордта болғанда, ол номиналды құрмет көрсетті және жақсы қабылдады. Томонд енді осындай жағдайда болды, сондықтан Кончобар мак Матгамхна О’Брайанның жиырма алты жылдық билігі бейбітшілік пен молшылықтың кезеңі ретінде танылды. 1426–1459 жылдар Брайан Сремхачтың үш ұлының патшалық етуімен ерекшеленді: Тадг ан Глемор О’Брайан, Мадгамхайн Далл О’Брайан және Тоирдельбах Бог О’Брайан. Осы уақыт ішінде Мадгамхайн Далл де Бургтардың (олармен некелік одақ құрған) әскери көмегімен биліктен қуылды. Тоирдельбахтың ұлы Тадг ан Чомхайд О’Брайанның билікке көтерілуі үлкен жетістіктерге жол ашты. Инчикиннен Тадг Розалар соғысын пайдаланып, 1464 жылы О’Нейлмен одақ құрды. Ол оңтүстікке қарай Дезмонд арқылы (ескі Мунстердің қалған бөлігі) жүзіп, англо-нормандардан cíos dubh талап етті. Бұл – Тадгтың арғы атасы Матгамхайн Маонмахей қорғаныс үшін алғаш рет талап еткен гаэльдік «пиццо» еді. Оның әскери шеберлігі соншалық болды, Дезмонд графы кейіннен Лимерик графтығына айналатын жерді Томондқа қайтаруға мәжбүр болды. Мак Фирбисиг Лейнстердің адамдары Тадгты өлмес бұрын Ирландияның Жоғарғы патшалығына көтеруді жоспарлағандығын айтады және ол Брайан Борудан бері ең ұлы О’Брайан болды. 15 ғасырда Томонд бай болды; Домхналл Мак Гормейн (1484 жылы қайтыс болған) тірі мал саны бойынша Ирландиядағы ең бай адам ретінде сипатталды. Кончобар на Срона О’Брайанның билігі кезінде Томонд Кланрикардтың Мак Вильям Уахтармен және Батлерлермен одақ құрды. Соңғы жағдайда олар Кильдар Фицджеральдтарына қарсы шығып, Ирландияның лорд-депутаты ретінде жаңа Тюдор королі Генрих VII-нің ықыласына ие болған Кильдар графы Джеральд Фицджеральдтың ашуын туғызды. Кильдардың қорқынышты атына қарамастан, Кончобар оны 1496 жылы Куинге жақын Баллихикиде қарсы алды және оны кері қайтаруға жетті. Тоирдельбах Донн О’Брайан Улик Фионн Беркпен жасаған келісімнің бір бөлігі ретінде 1504 жылы Нокдоу шайқасына қатысты; Маккон Мара мен О’Брайан Арамен бірге Кильдар графына қарсы, олар жеңіліске ұшырады. Бұл қақтығыс де Бург пен Уай Мэн арасындағы даудан басталды. Кейін О’Брайан Лимерикке жақын Мойн на Братхейрде Кильдарды жеңді. Томонд солтүстік дауға О’Нейлді О’Дохнаиллге қарсы қолдамақшы болды, бірақ О’Брайан келген кезде бұл аяқталды. Тоирдельбахтың өмірі Кашельдің маңында Камуста Ормонд графынан Эльдің О’Сербхайлын қорғауға тырысқанда аяқталды; ол «доптың ұшынан» қайтыс болды.
The last successful attempt by a Norman to play divide and conquer within the Thomond kingship was the case of Maurice FitzGerald, Earl of Desmond. A very powerful man, he was constantly rumoured during his life to have wanted to make himself King of Ireland. He successfully sponsored Brian Bán Ó Briain in overthrowing Diarmuid from Clan Tadhg during 1343–1350, but equally decisive was the sides taken by Mac Con Mara, leading to Diarmuid's restoration. With the exception of a failed Norman attempt to reconstruct Bunratty Castle by Thomas de Rokeby from 1353 to 1355, the Norman settler colonialist project in Thomond was at an end until the submission of the Ó Briain in the 16th century. The Norman Lordship was weakened by the Bruce Wars of 1315–1318, the Black Death of 1349–1350 (which disproportionally hit Norman controlled towns) and besides that English forces were more invested with the Hundred Years' War in France and their own internal conflict the Wars of the Roses to focus too much on Ireland. All of these factors allowed for a 15th century Gaelic resurgence, not only in Thomond but across a significant part of Ireland outside of the Pale. Brian Bán was the last of Clann Briain Ruadh to hold the kingship and from 1350 onwards, Clann Tadhg held sway. Mathghamhain Maonmhaighe Ó Briain came to power before the death of his uncle Diarmuid and he was named as such because he spent time as a foster child in Máenmaige. His succession was disputed by his uncle and brother; Toirdelbhach Maol Ó Briain and Brian Sreamhach Ó Briain. Of the two Brian Sreamhach gained the upper hand and when his uncle tried to enlist the help of the Earl of Desmond to wrestle back the realm, Brian thoroughly routed them at Croom in a key military success. This had the added benefit of winning back Limerick for Thomond and Sioda Cam Mac Con Mara was placed in the city as a warden in 1369. The friendship with the de Burghs of Galway was maintained by Brian and when Richard II was at Waterford in 1399, he paid nominal homage and was well received. Thomond was now in such a position that Conchobhar mac Mathghamhna Ó Briain's twenty six year reign was marked as a time of peace and plenty. The years 1426–1459 were marked by a succession of three sons of Brian Sreamhach reigning; Tadhg an Glemore Ó Briain, Mathghamhain Dall Ó Briain and Toirdelbhach Bóg Ó Briain. During this time, Mathghamhain Dall was deposed by his brother Toirdelbhach with the familiar military assistance of the de Burghs (whom he had formed a marriage alliance with). Greater things were to come from the ascent of Toirdelbhach's son Tadhg an Chomhaid Ó Briain. From Inchiquin, Tadhg took advantage of the Wars of the Roses, forming an alliance with the Ó Néill in 1464. He managed to ride south through Desmond (the rest of the old Munster) and enforce the cíos dubh on the Anglo Normans. This was a kind of Gaelic pizzo which Tadgh's great grandfather Mathghamhain Maonmhaighe had first been able to enforce as a price of protection. His military prowess was such that the Earl of Desmond was forced to give back to Thomond what would later become County Limerick. Mac Fhirbhisigh hints that the men of Leinster planned to raise Tadhg to the High Kingship of Ireland before his death and claims he was the greatest Ó Briain since Brian Bóruma himself. Thomond was wealthy in the 15th century; Domhnall Mac Gormáin (died 1484) was described as the richest man in Ireland in terms of live stock. During the reign of Conchobhar na Srona Ó Briain, Thomond maintained alliances with the Mac William Uachtar of Clanricarde and the Butlers. In the latter case, they were opposing the Kildare FitzGeralds, earning the ire of Gerald FitzGerald, Earl of Kildare who had earned the favour of the new Tudor king Henry VII as Lord Deputy of Ireland. Despite Kildare's fearsome reputation, Conchobhar met him in battle at Ballyhickey, near Quin, in 1496 and was successful in turning him back. Toirdelbhach Donn Ó Briain as part of his pact with Ulick Fionn Burke took part in the Battle of Knockdoe in 1504; along with the Mac Con Mara and Ó Briain Ara; against the Earl of Kildare, which they lost. The struggle had been started by a feud between de Burgh and the Ui Maine. Ó Briain later defeated Kildare at Moin na Brathair, near Limerick. Thomond intended to support the Ó Néill against the Ó Domhnaill in a northern feud, but by the time Ó Briain arrived, it was over. Toirdelbhach's life came to an end trying to defend the Ó Cearbhaill of Éile from the Earl of Ormond at Camus, near Cashel; he died "by the shot of a ball."
Патшалықтың құлдырауы
Томондтың құлдырауы 16 ғасырда болды. Оған әкелген оқиғалар тізбегі Фицджеральдтар отбасының мүшесі, Килдар графы Силкен Томас көтерілісімен басталды. 1534 жылы оның әкесі, Ирландияның Лорд-депутаты, Англияда король Генрих VIII-нің бұйрығымен өлімге кесілді және оған да, оның ағаларына да сондай тағдыр дайындалған деген қауесет тарады. Осы әсерде Томас Ирландия Корольдігіндегі лауазымдарынан бас тартып, көтеріліс көтерді. Ол Эйледегі О’Кирбайлл және кейін Эннис қаласындағы Клонродта Конхобар мак Тойрдейлбайг О’Брайиннан пана тапты. Оның ізінен, әскер басында Лорд Леонард Грей келді, ол Киллало көпірін қиратты, бұл Томондты Ирландияның қалған бөлігінен оқшаулады және Шаннон өзенінің шығысындағы Дал гКайске шабуыл жасады. 1535 жылдың соңында Силкен Томас мәселесі шешілсе де, Томонд Англия тажының жауларына Ирландияда баспана бергендіктен ерекше көзге түсті. Ағылшын әскерлері өз кезегінде Конхобардың ұлы Доннхад О’Брайиннің қызметін пайдаланды, ол Ормонд графының қызына үйленіп, Батлер отбасымен одақ құрды. Батлердің айтуынша, Доннхад оларға Томондты жаулап алуға, ағылшын отарлауына көмектесуге, ағылшын заңдарын қабылдауға және Карригогуннелл қамалын басып алуға уәде берді. Бұл қамал 200 жылдан астам уақыт бойы англо-нормандардың қолынан тыс болғандықтан, гайелдік қарсылықтың символы болды. Грей қамалға шабуыл жасағанда, Доннхадтың арқасында ол қарсылықсыз берілді. Шығыс Томондты жоғалтып, О’Брайен көпірін қиратумен Томонд қиын жағдайға түсті. Конхобар, Мак Кон Мара сияқты адал қолдаушыларымен бірге күресін жалғастырды және 1537 жылы Греймен бітімге келді. Конхобардың орнын оның бауыры Мурхад Каррах О’Брайин иеленді, ол бастапқыда Конн Баках О’Ниллге Тир Эогейнді қорғауға көмектесуге тырысқан, бірақ қарсыласудың нәтижесіз екенін түсініп, Тюдор мемлекетіне бағынуға келісті. 1542 жылы Ирландия Корольдігінің Парламенті Лорд-депутат Энтони Сент-Легердің шақыруымен Лимерик қаласында Мурхад Каррах О’Брайин мен Сиода Мак Кон Мараның бағыну шарттарын талқылады. Ирландия жұртының мүшесі болып, Англикан шіркеуіне өткен Мурхад Томонд графы, ал Доннхад Ибракан бароны атанды. Келіспеушілік Доннхадтың бауыры Домхналл О’Брайин (және оның одақтасы Тадг О’Брайин) тарапынан туды, олар 1553 жылы гайелдік дәстүр бойынша О’Брайин басшысы етіп тағайындалғанын мәлімдеді. Бұл оның немере інісі граф Конхобар Гройблех О’Брайинге қарсы болды. Ағылшын саяси бәсекелестігіне тартылған Конхобар Сассекс графының қолдауын алды, бірақ оның ағасын шешуші түрде жеңе алмады, шындығында Домхналл 1559 жылы Спансел төбесіндегі шайқаста жеңіске жетті. Алауыздықтар ұзаққа созылды және 1577 жылға дейін Томонд Уильям Дрюридің әскери билігінде болды. Салық және жер мәселелері 1585 жылы Томонд құрамында реттелді.
The downfall of Thomond occurred in the 16th century. The series of events leading up to it, were set into process by the rebellion of FitzGerald family member, the Earl of Kildare, Silken Thomas. In 1534, a rumour had spread that his father, the Lord Deputy of Ireland, had been executed in England on the orders of king Henry VIII and that the same fate was planned for him and his uncles. Under this impression, Thomas threw off his offices in the Kingdom of Ireland and rose up in rebellion. He took refuge with the Ó Cearbhaill of Éile and then with Conchobhar mac Toirdhealbaig Ó Briain at Clonroad, Ennis. In hot pursuit, at the head of an army, was Lord Leonard Grey, who destroyed the Killaloe Bridge, which had the result of isolating Thomond from the rest of Ireland and also attacked the Dál gCais east of the River Shannon. Although the Silken Thomas issue was resolved by late 1535, Thomond had marked itself out by providing refuge to enemies of the Crown of England in Ireland. The English forces had in turn enlisted the services of Conchobhar's own son Donnchadh Ó Briain who had cemented an alliance with the Butler family by marrying the daughter of the Earl of Ormond. According to Butler, Donnchadh pledged to help them conquer Thomond, aid English colonisation, adopt English laws and help them take over Carrigogunnell Castle. This castle was a symbol of Gaelic defiance, as it had remained out of Anglo Norman hands for over 200 years. When the castle was attacked by Grey, it surrendered due to Donnchadh. With the loss of east Thomond and the destruction of O'Brien's Bridge, Thomond was in a lot of trouble. Conchobhar, along with loyal supporters such as the Mac Con Mara, continued to fight on and managed to conclude a truce with Grey in 1537. Conchobhar was succeeded on his death by his brother Murchadh Carrach Ó Briain, a man who initially attempted to assist Conn Bacach Ó Néill in the defence of Tír Eoghain but had come to see the futility of his opposition and agreed to surrender and regrant to the Tudor state. The Parliament of the Kingdom of Ireland was called to Limerick in 1542 by Lord Deputy Anthony St. Leger regarding the terms of submission of Murchadh Carrach Ó Briain and Sioda Mac Con Mara. Becoming members of the Peerage of Ireland and converting to the Anglican Church, Murchadh was made Earl of Thomond and Donnchadh also Baron Ibrackan. Dissent took place in the form of Donchadh's brother Domhnall Ó Briain (and his ally Tadhg Ó Briain) who claimed to have been inaugurated Chief of the Ó Briain according to the Gaelic fashion in 1553. This was in opposition to his nephew the Earl, Conchobhar Groibleach Ó Briain. Tied into English political rivalries, Conchobhar had the support of the Earl of Sussex but was not able to decisively defeat his uncle, indeed Domhnall scored a victory at the Battle of Spancel Hill in 1559. The discord dragged on and Thomond was under the martial law of William Drury as late as 1577. The issues pertaining to tax and land were finalised at the Composition of Thomond in 1585.
Киллало епархиясы
Томонд аймағында ресми түрде басым дін – католик христиандығы болды. Томонд аумағы Киллало епархиясымен байланысты болды, ал Киллало епархиясы 1111 жылы Рат Бресайл синодында құрылды, Томонд Мюнстер Корольдігінен толық бөлінуге жеті жыл бұрын. Дал гКайс Лимерик епискобына жасаған ықпалы әртүрлі уақыттарда өзгеріп отырды, сонымен қатар нормандық ықпал да осы процестің бір бөлігі болды. 1152 жылы Келлс синодында Томондта тағы үш шіркеу құрылды: Кильфенора, Роскреа және Скеттери аралы епархиялары. Роскреа 1168 жылы Киллалоға қосылды, ал 1189 жылы Скеттери аралы да соған ілесіп кетті. Соңғысы 14 ғасырда қысқа мерзімге қайта құрылды, бірақ кейіннен тағы да Киллалоға біріктірілді. Киллало епископтарының кейбіреуі Римдегі Католик шіркеуінің Экуменикалық кеңестеріне қатысты, олардың ішінде Үшінші Латеран кеңесіне қатысқан Константин О’Брайан және Төртінші Латеран кеңесіне барған Конхобар О’Ианна болды. Томондта діни ордендер болды және олар Томонд патшаларының демеушілігімен негізделген мекемелерге ие болды. Бұған Канон аралы аббаттығындағы, Клэр аббаттығындағы, Инчикронэн приоратындағы, Киллоун аббаттығындағы және Лимерик приоратындағы Августин канондары, Холи Кросс аббаттығындағы, Коркомро аббаттығындағы, Килкули аббаттығындағы және Монастеранэнах аббаттығындағы цистерциандар, Эннис приоратындағы, Галбалли приоратындағы және Куин аббаттығындағы (соңғысы көрнекті колледжге айналған) францискандар, сондай-ақ Лимерик Блэкфрайарс монастырындағы доминикандар кірді. Сонымен қатар, Томонд құрылғанға дейін бар болған көптеген монастырлар да болды, мысалы, Инис Сельтра монастыры, Скеттери аралы монастыры және Дизерт О’Диа монастыры. Киллалодағы Сент-Фланнан соборы мен Лимериктегі Сент-Мария соборының тамыры Домхналл Мор О’Брайанға дейін жетеді.
The religion which predominated at an official level in Thomond was Catholic Christianity. The territory of Thomond was associated with the Diocese of Killaloe under the Bishop of Killaloe, the diocese having been formed in 1111 at the Synod of Ráth Breasail, seven years before Thomond broke fully from the Kingdom of Munster. Dál gCais influence over the Bishop of Limerick differed from time to time, with Norman influence also being part of the picture. At the Synod of Kells in 1152, three more sees in Thomond were created in the form of the Diocese of Kilfenora, the Diocese of Roscrea and the Diocese of Scattery Island. Roscrea was re merged with Killaloe in 1168 and Scattery Island followed in 1189. The latter was re created briefly during the 14th century before once again being merged back with Killaloe. Some of the Bishops of Killaloe attended Ecumenical Councils of the Catholic Church in Rome; this includes Constantín Ó Briain who participated in the Third Lateran Council and Conchobhar Ó hÉanna who was at the Fourth Lateran Council. Religious orders were present in Thomond and had establishments founded by them under the patronage of Kings of Thomond. This includes; the Canons Regular of the Augustinians at Canon Island Abbey, Clare Abbey, Inchicronan Priory, Killone Abbey and Limerick Priory, the Cistercians at Holy Cross Abbey, Corcomroe Abbey, Kilcooly Abbey and Monasteranenagh Abbey, the Franciscans at Ennis Friary, Galbally Friary and Quin Abbey (the latter of which became a formidable college) and the Dominicans at Limerick Blackfriars. There were also many monasteries which predated Thomond such as Inis Cealtra Monastery, Scattery Island Monastery and Dysert O'Dea Monastery. Both St. Flannan's Cathedral in Killaloe and St. Mary's Cathedral in Limerick can be traced to Domhnall Mór Ó Briain.
Анализдік сілтемелер
"Инисфалден (АИ) жылнамасын" қараңыз. AI927.3 Туад Муму епискобы Маэль Коргуис Уа Конайл қайтыс болды. AI953.3 Туад Муму епискобы Айхердің ұлы Диармайт қайтыс болды. AI963.4 Синан өзенінде Туад Муму халқының қырғыны болды, олар кемелерін тастап, суға батып кетті. AI1018.2 Ciarmacán Ua Maíl Chaisil, Tuadmutnu епискобы, Исамен бірікті.
See Annals of Inisfallen (AI). AI927.3 Repose of Mael Corguis Ua Conaill, bishop of Tuad Mumu. AI953.3 Repose of Diarmait son of Aicher, bishop of Tuad Mumu. AI963.4 A slaughter of the Tuad Mumu on the Sinann, and they abandoned their vessels and were drowned. AI1018.2 Ciarmacán Ua Maíl Chaisil, bishop of Tuadmutnu, rested in Christ.