Кіріспе
Ирландиялық республикашы Кевин Джерард Барри (20 қаңтар 1902 жыл - 1 қараша 1920 жыл) – Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезінде британ үкіметі тарапынан атылған Ирландия Республикалық армиясының (ИРА) әскери қызметшісі. Ол үш британдық әскери қызметшінің қазасына әкеп соққан британдық армияның жабдықтау көлігіне жасалған шабуылға қатысқандығы үшін өлім жазасына кесілді. Оның өлім жазасы Ирландиядағы ұлтшыл азаматтардың наразылығын күшейтті, әсіресе оның жасы ерекше назар аударды. Оның атылуы, Корк қаласының республикалық мэрі Теренс Максуинидің аштықтан қайтыс болғаннан кейін жеті күн өткен соң болды, бұл жағдай қоғамдық пікірді шиеленіске жеткізді. Оның өлім жазасы туралы хабар халықаралық деңгейде қызығушылық тудырды, және АҚШ пен Ватиканның өкілдері оның жазасын жеңілдетуге тырысты. Оның өлімі және Максуинидің қазасы Ирландияның тәуелсіздік соғысының ең қанды кезеңіне түсуімен бірге зорлық-зомбылықтың өршуіне әкелді, ал Барри ирландиялық республикалық шейітке айналды.
Kevin Gerard Barry (20 January 1902 – 1 November 1920) was an Irish Republican Army (IRA) soldier who was executed by the British Government during the Irish War of Independence. He was sentenced to death for his part in an attack upon a British Army supply lorry which resulted in the deaths of three British soldiers. His execution inflamed nationalist public opinion in Ireland, largely because of his age. The timing of the execution, only seven days after the death by hunger strike of Terence MacSwiney, the republican Lord Mayor of Cork, brought public opinion to a fever pitch. His pending death sentence attracted international attention, and attempts were made by U. S. and Vatican officials to secure a reprieve. His execution and MacSwiney's death precipitated an escalation in violence as the Irish War of Independence entered its bloodiest phase, and Barry became an Irish republican martyr.
Ерте өмір
Кевин Барри 1902 жылғы 20 қаңтарда Дублиндегі Флит-стрит, 8 мекенжайында Томас пен Мэри (құрметті әкесі Доулинг) Барри отбасында дүниеге келді. Жеті баланың төртіншісі, екі ұл мен бес қыз, Кевин Вестленд Роудағы Сент-Эндрю шіркеуінде крещениеден өтті. Оның әкесі, Томас Барри аға, Дублиндегі Флит-стритте орналасқан және Карлоу округіндегі Хакетстаунның Томбиг фермасынан түсетін өнімдермен қолдау көрсетілген, сүт өнімдерін өндіретін табысты бизнес жүргізді. Томас Барри аға 1908 жылғы 8 ақпанда 56 жасында, Кевин алты жаста болғанда, жүрек ауруынан қайтыс болды. Кевин Барридің анасы, бұрынғы Мэри Доулинг, Карлоу округіне қарасты Драмгуиннен шыққан және күйеуінің қайтысынан кейін отбасын Томбигтегі фермаға көшірді, бірақ Флит-стриттегі отбасылық үйін сақтап қалды. Бала кезінде ол Ратвиллидегі ұлттық мектепке барып оқыды. 1915 жылы ол Дублинге көшіріліп, үш ай О'Коннелл мектептерінде білім алды, содан кейін 1915 жылдың қыркүйегінде Ратминс қаласындағы Сент-Мэри колледжінің дайындық сыныбына қабылданды. Ол 1916 жылдың 31 мамырына дейін сол мектепте оқыды, одан кейін дін қызметкерлері оны жапты. Осы кезеңде сәуір айында болған Пасха көтерілісінің оқиғалары оған әсер етпегені даусыз. Сент-Мэриде осы кезеңде 1867 жылы Англияда дарға асылған Манчестер шейіттерінің құрметіне арналған естелік концертке де қатысты. Бұл оқиғалар оның жаңа ғана пайда болған ұлтшылдығын оятып, Констанс Маркиевичтің «Фианна Эйрен» ұйымына қосылуға деген ниетін білдірді. Оның отбасы оны бұған көндіруге тырысты, бірақ кейіннен бір әпкесі оның ұйымға қосылғанына сенетінін айтты.
Белведер колледжі
Сент-Мэри колледжі жабылып, Барри Дублиндегі иезуит мектебі – Белведер колледжіне ауысты. Ол Чемпионат жас регби кубогы командасында қосалқы ойыншы болды және аға командаға ілікті. 1918 жылы ол жаңадан құрылған мектеп херлинг клубының хатшысы болып сайланды және олардың ең белсенді ойыншыларының біріне айналды. 1919 жылы, Белведердегі соңғы жылында Барри Дублин локаутын "Еңбек күшінің күшін көрсететін зорлық көрсету" деп қолдайтын эссе жазды, сондай-ақ керемет көшбасшы Джеймс Ларкин және оның қабілетті серігі, комендант Джеймс Коннолли тұлғасындағы агитацияның күшін де сезінді. Бұл жұмысы үшін 100 мүмкін баллдың 60-ын ғана алды. Жалпы айтқанда, Барридің оқудағы үлгерімі тұрақсыз болды. Белведердегі бірінші және үшінші курстарында ол ешқандай марапатқа ие болмады, бірақ орта курста бес пәннен марапатталды. Ол бағалары көрсеткеннен әлдеқайда көп білген болуы керек. Бітіргеннен кейін, ол Дублин қалалық әкімдігі жыл сайын табыстайтын, медицина факультетіне қабылдануға мүмкіндік беретін үлгерім стипендиясын жеңіп алды, осылайша ол Дублин университетінің колледжінде (UCD) медицинаны оқуға мүмкіндік алды.
Медициналық студенттер
Барри 1919 жылы қазан айында UCD-ге бірінші курс студенті ретінде түсіп, келесі жылға дейін студент болып оқыды. UCD-дегі ең жақын досы – Дунганноннан келген Джерри МакАлер, оны алғаш рет Белведереде кездестірген. UCD-дегі тағы бір досы – Франк Флод, ол О’Коннелл мектептерінде танысып, қазір университетте инженерлік мамандық бойынша білім алып жатыр. Барридің медициналық білімі би, ішімдік, құмар және кино сияқты басқа да қызығушылықтармен бәсекелесті. Осының салдарынан ол медициналық мектептегі дәрістердің шамамен үштен төрт бөлігіне ғана қатыса алды. Оның назарын аударған нәрселердің бірі – Ирландия еріктілері қатарына қосылуы. Барри, Том Киссан, Лиам Гримли және Мик Робинсон сияқты UCD-дегі медицина студенттерінің бірнешесі еріктілерге қатысты, олардың барлығы Фрэнк Флодпен бірге Барримен Моник пекарнясындағы шабуылға қатысты. Киссан, Гримли, Робинсон және Флодтың бәрі де шабуылдан зардапсыз шықты. 1921 жылы Флод британдықтар тарапынан тұтқынға алынып, атылды. Барри еріктілердің іс-қимылдарына кеңінен қатысқанына қарамастан, ол өте сақты болған сияқты. Барри төрт жылдық достығының үш жылында еріктілерге мүше болса да, оның ең жақын досы Джерри МакАлер оның өмірінің осы жағын білмеді.
Волонтерлік қызмет
1917 жылдың қазан айында, Белведереде оқып жүрген екінші жылында, 15 жасында ол Ирландия еріктілерінің Дублин бригадасының 1-ші батальонының C ротасына қосылды. Келесі жылы, 16 жасында, Сеан О'Нилл мен Боб О'Фланаган оны Ирландия Республикалық Бауырластығының (IRB) Кларк Люби клубымен таныстырды. Бір кезде ол Майкл Коллинз басқарған бұл құпия қоғамның мүшесі болып ант берді. Барридің Дублиндегі қызметі қару-жарақ пен оқ-дәрілерді алуға бағытталған жаттығулар мен операцияларға шоғырланды. Жасырынып қалу үшін жаттығу орындары үнемі ауыстырылып тұрды, бірақ Барри алған жаттығудың деңгейі күмәнді. Ол еріктілер қатарында үш жылға жуық қызмет еткенімен, Монк пекарнясына жасалған шабуылға дейінгі операциялық тәжірибесі шектеулі болды. Дублиндегі еріктілердің көпшілігі жаттығудан басқа ештеңе істемеді, ал көбі атыс естімеді немесе ұрысқа қатыспады. Ол Корольдік Ирландия полициясы (RIC) үшін арналған қару-жарақтарды іздеп, «Шамрок» зауыдына және оқ-дәрі мен жарылғыш заттарды іздеп, Капел көшесіндегі «Маркс» дүкеніне жасалған бірнеше шағын операцияларға қатысты. Барридің Монк пекарнясына дейінгі маңызды әрекеті – Конституция төбесіндегі Кингс Инн әскери бекінісіне қару-жарақ алу үшін жасалған шабуыл. Дублин бригадасы бұл орынды мұқият зерделеп, жеті минут ішінде аяқталуға тиіс операция жоспарын жасады. 1920 жылдың 1 маусымында Дублин бригадасының үш батальонынан құралған таңдаулы команда 25 сарбазды күтпеген жерден шабуылдап, қолдарындағы қару-жарақты тартып алды. Шабуылшылар алты минут ішінде мылтықтар, жеңіл пулеметтер және көп мөлшерде оқ-дәрілерді алып, ешқандай жарақатсыз оқиға орнынан кетіп қалды.
Ұрын салу
1920 жылдың қыркүйек айының ортасында Дублин бригадасының H ротасының командирі капитан Сеймус Каванаға C ротасының Джеймс Дугласпен байланысқа түсті. Дуглас оған, Х ротасының Джон Джо Кэрроллмен бірге, британдық армияның күзетілген жүк көлігінің аптасына екі рет, 79-80 Church Street мекенжайындағы Монк пекарнясынан нан алу үшін барып-қайтатынын хабарлады. Олар көліктің әр дүйсенбі және бейсенбі күндері сағат 11:00-ден 11:15-ке дейін келетінін байқаған. Көбінесе кабинада бір офицер мен жүргізуші, ал көліктің артқы жағында бір сержант пен сегіз сарбаз болып, барлығы 11 адамнан тұратын. Офицер мен бір сарбаз нан сатып алу үшін пекарняға кіретін, ал төрт-бес сарбаз көлікпен қалып, ешқандай қауіпсіздік шараларын қолданбайтын, ал қалғандары көшенің ар жағына темекі немесе тәтті алуға өтетін. Он-он бес минут ішінде нан тиеліп, көлік кететін. 13 қыркүйекте капитан Каванаг Church Street-ке барып, ақпаратты растап, аумақты танып-білді. Ол көліктің келгенін көрді және Дугластың айтқандарын толық растады. Солдаттар кеткеннен кейін ол пекарняға кіріп, Каванагпен таныс және еріктілерге көмектесуге дайын болған J.J. Moore, бас ағаш шеберімен сөйлесті. Мур Дуглас пен Кэрроллдың қорытындыларын растады және топтың 11 адамнан аспайтынын мәлімдеді. Содан кейін Мур Каванагқа пекарняны көрсетті, осылайша ол өз адамының орналасуын ескере отырып, шабуыл жоспарын жасады. Оған сондай-ақ пекарня ауласынан North King Street-тегі дүкенге жететін жол көрсетілді, ол ауладағы сарбаздарға қашуға мүмкіндік беретін. Ол "әскерлердің жасының пропагандалық құндылығын" жақсы білді. Макреди генерал сэр Генри Уилсонға үкім шығарылған күні былай деді: "Барри мен оның достары өлтірген үш адамның екеуі 19, ал біреуі 20 жаста болды, сондықтан олар одан да жас болуы мүмкін. Егер сізге үгіт керек болса, міне, ол сізде бар". Осы бәсекелес үгіт туралы Мартин Доэрти «Кевин Барри және ағылшын-ирландиялық үгіт соғысы» атты мақаласында былай жазды: британдықтардың көзқарасы бойынша, ағылшын-ирландиялық үгіт соғысын жеңу мүмкін емес еді. Ұлттық Ирландия Кевин Барри сияқты адамдар өз елдерін азат ету үшін күрескенін, ал британдық сарбаздар – жас немесе емес – осы азаттықты ұстап тұруға тырысқанын шешті. Осы жағдайда Барриді кісі өлтіруші деп айыптау – тек қана жаралы жаққа соққы беру еді. Британдық үгіттің сәтсіздігі тіпті британдық газеттердегі Privates Whitehead, Washington және Humphries есімдерінің белгісіз қалғандығынан көрінеді, олар туралы ешқандай ән жазылмады.
Тұтқындау және азаптау туралы мәлімдемелер
Барри жүк көлігінің артына жас Гарри Вашингтонның денесімен және Вашингтонның әріптестерімен бірге салынды. Содан кейін ол Солтүстік Дублин одағына жеткізілді. Казармага келгеннен кейін, ол әскери полицияның күзетімен кінәлілер бөлмесіне әкелінді, онда оны тінтіп, қолға бұғаулады. Біраз уақыттан кейін Ланкашир фузилер полкінің үш сержанты мен екі офицертергеуді бастады. Ол өзінің атын және мекенжайын – Дублиндегі 58 South Circular Road (оның інісінің мекенжайы) және медицина студенті екенін айтты, бірақ басқа сұрақтарға жауап беруден бас тартты. Офицерлер басқа республикашылардың есімдерін сұрауын жалғастырды. Маунтджой түрмесінде өлім жазасына кесілуге бірнеше күн қалғанда жазылған куәлікте, оған қалай қарағаны туралы айтылған: Ол мені есімдерді беруге көндіруге тырысты, бірақ мен бас тарттым. Содан кейін ол сержантты бөлмеден шығарып, штык әкелуді бұйырды. Сержант келгенде, сол офицер сержантқа штыкты маған бағыттауды бұйырды. Сержант, егер мен айтпасам, штыкпен шабуға ниеттенгенін айтты. Содан кейін сол офицер, егер мен осы позициямда тұрсам, мені казармадағы адамдарға жіберуге дайын екенін айтты, және олардың қазіргі көңіл-күйін білетінімді білді. Мен ештеңе демедім. Ол сержанттарға мені жерге жатқызып, қолымды бұруды бұйырды. Мен жерге жатқанда, сержанттардың бірі артымнан тізе бүгіп тұрды, ал екеуі артымнан және сол жақ иығыма аяқтарын қойып, оң қолымды бұрып, біреуі білегімнен ұстап, екіншісі шашымды тартып басымды керді. Қол шынтақ буынынан бұрылды. Бұл, менің ойымша, бес минутқа созылды. Бұл қатты ауырды. Мен сұрақтарға жауап беруден әлі де бас тарттым. Бір азамат кіріп, сұрақтарды қайталады, бірақ нәтиже бірдей болды. Ол, егер мен барлық білетін ақпаратымды берсем, босатыла алатынымды айтты. 28 қазан күні Dáil Éireann's Department of Publicity шығарған ресми үгіт-насихат жаңалықтары – Irish Bulletin, Барридің азаптауға ұшырағаны туралы мәлімдемесін жариялады. Тақырыбы: Англия әскери үкіметі соғыс тұтқынын азаптап, оны аспақшы. Irish Bulletin Барриді соғыс тұтқыны деп жариялады, бұл қақтығыстың негізі принциптердің қақтығысы екенін көрсетеді. Англия соғысты мойындамады және ИРА жасаған барлық өлтірулерді кісі өлтіру деп есептеді. Тарихшы Джон Эйнсворт, «Кевин Барри, Монк пекарнясындағы оқиға және ирланд республикалық аңызының қалыптасуы» кітабының авторы, Барри британдықтардың форма киген әскери емес, азаматтық киімде және «Дум-дум» деп аталатын, соққанда кеңейіп, нысанаға келген «бақытсыз адамға» мүмкіндігінше көп зиян келтіретін жалпақ мұрынды оқтармен ұсталғанын атап өтті, бұл 1899 жылғы Гаага конвенциясын бұзу болып табылады. Кевин Барриді әскери күзетпен бөлмеге әкелді. Содан кейін Шон О’Хуадай клиентімен кеңесу үшін қысқа үзіліс сұрады. Сот осы өтінішті қабылдады. Ұзын үзілістен кейін Барри «Мен Ирландия Республикасының сарбазы ретінде сотты мойындаудан бас тартамын» деп мәлімдеді. Бригадир Онслоу тұтқынның «қауіпті жағдайы» және оның өлім жазасына кесілуге тиіс айыппен сотталып жатқанын түсіндірді. Ол жауап бермеді. О’Хуадай сотқа клиенті соттың билігін мойындамағандықтан, ол енді іс жүргізуге қатыса алмайтынын айту үшін тұрды. 2001 жылдың 14 қазанында осы он адамның мәйіті мемлекеттік жерлеу рәсімімен Дублиндегі Гласневин зиратына қайта жерленді.
Салдары
Кевин Барридің толыққанды жалғыз өмірбаянды оның шөбересі, журналист Донал О’Донован жазды және ол 1989 жылы «Кевин Барри және оның заманы» деген атпен жарық көрді. 1965 жылы Шон Кронин «Кевин Барри» деген қарапайым атпен қысқаша өмірбаян жазды; оны Корк қаласының Ұлттық баспа комитеті шығарды, ал Том Барри оған алғы сөз жазды. Барри тұтқындалуы мен атылуы туралы, оның қайтысынан кейін жазылған және бүгінге дейін орындалатын танымал ән арқылы еске алынады. «Кевин Барри» әнінің мелодиясы «Rolling Home» теңізшілер әнінен алынған. Оның атылуы Томас Макгривидің «Иероним Босхқа құрмет» атты сюрреалистік өлеңіне шабыттандырды деген хабар бар. Макгриви Дублин Тринити колледжінің проректоры Джон Генри Бернардтан Барридің мәселесін қарауды сұрап петиция берген болатын.
Мұра
1930 жылы Коннектикут штатының Хартфорд қаласында ирланд иммигранттары херлинг клубын құрып, оған Барри есімін берді. Клуб кейін ондаған жылдар бойы жоғалып, 2011 жылы жақында келген ирланд иммигранттары мен жергілікті ирланд-американдықтар тарапынан қайта жаңғыртылды. 1970 жылы Барринің өлімінің 50 жылдығына орай Пошта және телеграф департаменті ескерткіш марка шығарды. Ógra Fianna Fáil-дің Дублин университеті мен Галвей университетінің филиалдары оның құрметіне аталды. Деррилоган Кевин Барри GAA клубы Тайрон округіндегі Клоно қаласында құрылды. 1934 жылы Барриді еске алу үшін үлкен витраж ашылды, оны Гарри Кларк студиясының суретшісі Ричард Кинг жасаған. 2007 жылы UCD Белфилд кампусына көшіп, түлектер бұл терезені жаңа орынға ауыстыру және қалпына келтіруге кеткен шығынды (шамамен 250 000 евро) өтеу үшін қаражат жинады. Кевин Барридің шөбере інісі – ирланд тарихшысы Юнан О’Хальпин. Глазгода оның есімімен аталған ирланд республикалық флейта тобы бар – "Volunteer Kevin Barry Republican Flute Band". Барринің өлім жазасы туралы "Rifles of the I. R. A." халық әнінде айтылады, оны 1968 жылы Доминик Бехан жазған. Оның өлім жазасына кесілу оқиғасын баяндайтын "Kevin Barry" балладасын Пол Робсон, Леонард Коэн, Лонни Донеган, Stompin’ Tom Connors, Hootenanny Singers, Дэмиен Демпси, The Clancy Brothers, Томми Макем және The Dubliners сияқты әртістер орындаған. Кевин Барри тұтқындалған жерде (Солтүстік Король көшесі/Чирч көшесі, Дублин) оның есімімен аталған екі тұрғын үй кешені бар.