Кіріспе

Пуэрто-Риконың оңтүстігіндегі құрғақ ормандар – Пуэрто-Риконың оңтүстік-батысы мен шығысында, сондай-ақ жағалаудағы аралдарда орналасқан тропикалық құрғақ ормандық аймақ. Бұл ормандар жыл сайын жауын-шашын мөлшері кем болатын жерлерде өседі. Көптеген ағаштар жапырақты, олар әдетте желтоқсаннан сәуірге дейін жалғасатын құрғақ маусымда жапырақтарын түсіреді.

География

Құрғақ орман тіршілік аймағы Пуэрто-Рико аралындағы екі аймақта кездеседі: аралының оңтүстік жағалауында (Кордильера Централдың құрғақ орографиялық жаңбыр көлеңкесінде) және Фахардоның жанындағы аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде. Бұл жерде темен жатқан биіктік пен мұхиттан соққан күшті желдің үйлесімі құрғақ ортаны құрайды. Сондай-ақ құрғақ орман Кулебра, Мона, Монито, Десехео, Каха-де-Муэртос, Кайо-Сантьяго және Виэкс аралының көп бөлігінде де таралған.

Өсімдік түрлері

Өсімдік қауымдастықтарының түрлері топырақ ылғалдылығының үздіксіздігі бойынша таралады, ал оның өзі топырақтың тереңдігіне, жердің беткей бағытына және еңіске (судың ағып кетуіне әсер ететін факторлар) байланысты. Жағалау өсімдіктеріне мангр, тұзды далалар және жағажай бұталары жатады. Ішкі аймақтарда әктас тастардың үстінде, сирек шұңқырлармен аралас бұталы орман өседі. Тераң топырақтар жапырақты ормандарды қамтамасыз етеді, ал ылғалды жерлерде биік жартылай мәңгі жасыл ормандар өседі. Жапырақты орманның жапырақтарының түсу деңгейі су тапшылығына байланысты өзгереді – құрғақшылыққа төзімді түрлер ылғалды жылдары көбірек жапырақтарын сақтайды және құрғақ жылдары одан да көп түсіреді, тіпті жапырақты ормандардың көптеген ағаштары мәңгі жасыл болып қалады. Guaiacum officinale, Coccoloba venosa, Ceiba pentandra және Capparis cynophallophora – жағалаудағы құрғақ ормандарда кең таралған ағаштар. Құрғақ әктас ормандарына Pisonia albida, Guaiacum sanctum және Plumeria alba түрлері жатады.

Фауна

Пуэрто-Риконың құрғақ ормандары әртүрлі құс фаунасын қамтамасыз етеді; Гуаника орманында 185 құс түрі тіркелді, оның ішінде 15 эндемикалық түр. Құрып кету қаупі төнген Пуэрто-Рико түнгі құсы Пуэрто-Риконың оңтүстік-батысындағы құрғақ және ылғалды ормандармен шектелген. Пуэрто-Риконың жалғыз туа біткен бақасы – Пуэрто-Риконың қанатты егізі Гуаника орманында ғана қалған бір ғана популяциясынан белгілі. Оңтүстік құрғақ ормандарда 13 түрдің кесірлері белгілі, оның ішінде құрғақ орман аймағына ендемикалық екі анолис түрі – Anolis poncensis және Anolis cooki. Мона аралының құрғақ ормандарында мекендейтін Мона жер игуанасы. Құрғақ орман аймағындағы жергілікті емес сүтқоректілерге резус макактары және патас маймылдары жатады, олардың екеуі де ауыл шаруашылығына зиян келтіретін зиянкестерге айналды, сондай-ақ 1870 жылдары Пуэрто-Рикоға әкелінген Ява мангусты да бар.

Қорғау

1940 жылдарға дейін орманның көп бөлігі ауыл шаруашылығы үшін жойылғанмен, одан бұрынғы орман учаскелерінің бір бөлігі әлі де сақталған. Көмір өндіруге немесе қоршау тіректеріне пайдаланылған жерлер 50 жыл өткен соң тез жаңарып, көмір өндірісі үшін пайдаланылған ормандар ескі ормандардан айыру қиын болған деңгейге жетті. Бұған қоса, тасталған егістік жерлерде кең аумақты екіншілік орман өсті. Алайда, жеңіл пайдаланылған жерлерден өзгеше, осы тасталған егістік жерлердегі ормандарда түрлердің саны табиғи ормандарға қарағанда әлдеқайда аз. Олардың қалпына келу жолы әлі белгісіз. Пуэрто-Рикодағы құрғақ ормандардың ең көрнекті мысалы – Гуаника қаласының шетінде орналасқан Гуаника мемлекеттік орманы (Bosque Estatal de Guánica). Осы орын құрғақ ормандарды зерттеудің көп бөлігіне орталық болды. Пуэрто-Рикодағы басқа қорғалған құрғақ ормандарға Кабо-Рохо, Кулебра, Десехео және Викес жануарлар дүниесін қорғау қорықтары (Кариб аралдары ұлттық жануарлар дүниесін қорғау кешенінің құрамында), Каха-де-Муэртос және Мона мен Монито аралдарының табиғи қорықтары, сондай-ақ аралдың оңтүстік жағалауындағы кішірек қорғалған аумақтар жатады.