Фавн – грек-рим мифологиясындағы жартылай адам, жартылай ешкі тұлға. Бастапқыда рустикалық әуелердің рухы, кейін сатирлермен бірікті. Мифология, өнер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек және рим мифологиясындағы жаратылыс
Creature from Greek and Roman mythology
Фаун (,) – грек және рим мифологиясында кездесетін жартылай адам, жартылай ешкі мифологиялық жаратылыс. Бастапқыда рим мифологиясындағы фаундар ауылдық жерлердің рухтары (генийлер) болды, олар өздерінің басшысы, құдай Фаунусқа қарағанда төмен дәрежелі еді. Грек сатирлерімен біріктірілгенге дейін, олар және Фаунус жалаңаш ер адамдар түрінде бейнеленген (мысалы, Барберини Фауны). Кейін фаундар грек мифологиясындағы сатирлердің көшірмесіне айналды, ал сатирлер бастапқыда ешкі емес, жартылай жылқы түрінде көрсетілген. Ренессанс кезеңінде фаундар ешкінің мүйіздері, аяқтары мен құйрығымен, ал адамның басы, денесі және қолдары бар екі аяқты жаратылыстар ретінде бейнеленді; олар көбінесе үшкір құлақтарымен суреттелген. Бұл кейінгі формадағы мифологиялық жаратылыстар өз сыртқы түрін грек пантеонының Пан құдайынан алған сатирлерден мұра еткен. Олар бейбітшілік пен құнарлылықтың символы болды, ал олардың грек басшысы Силенус грек мифологиясындағы екінші дәрежелі құдай болған.
The faun (, ; φαῦνος, ) is a half human and half goat mythological creature appearing in Greek and Roman mythology. Originally fauns of Roman mythology were ghosts (genii) of rustic places, lesser versions of their chief, the god Faunus. Before their conflation with Greek satyrs, they and Faunus were represented as naked men (e. g. the Barberini Faun). Later fauns became copies of the satyrs of Greek mythology, who themselves were originally shown as part horse rather than part goat. By the Renaissance, fauns were depicted as two footed creatures with the horns, legs, and tail of a goat and the head, torso, and arms of a human; they are often depicted with pointed ears. These late form mythological creatures borrowed their look from the satyrs, who in turn borrowed their look from the god Pan of the Greek pantheon. They were symbols of peace and fertility, and their Greek chieftain, Silenus, was a minor deity of Greek mythology.
Шығу тегі
Римдіктер фаунтардың оңаша, алыс немесе жабайы жерлерге саяхат жасайтын адамдарға үрей келтіретініне сенген. Олар мұқтаж адамдарға жол көрсетуге де қабілетті болған, мысалы, "Сатир мен саяхатшы" ертегісінде латын авторлары "Фаунус" деген сөзді қолданған. Фаунтар мен сатирлер бастапқыда өте ерекше жаратылыстар болған: Кейінгі кезеңдегі фаунтардың жартысы адам, жартысы ешкі болса, сатирлер бастапқыда жылқы құлақтары мен құйрықтары бар, денелі, түкті, келмейтін гномдар немесе орман адамы ретінде бейнеленген. Сатирлер фаунтарға қарағанда әйелдерге көбірек құштарлық танытқан, ал фаунтар ақымақтыққа бейім болса, сатирлер көбінесе айлакерлікке ұмтылған. Ежелгі рим мифологиясында Фаунус атты құдай болған, ол көбінесе сиқырлы ормандармен байланыстырылған, сондай-ақ грек құдайы Панмен және ешкі адамдар болған Фауна атты әйел құдаймен шатастырылған.
Romans believed fauns stirred fear in men traveling in lonely, faraway or wild places. They were also capable of guiding men in need, as in the fable of The Satyr and the Traveller, in the title of which Latin authors substituted the word Faunus. Fauns and satyrs were originally quite different creatures: Whereas late period fauns are half man and half goat, satyrs originally were depicted as stocky, hairy, ugly dwarves or woodwoses, with the ears and tails of horses. Satyrs also were more woman loving than fauns, and fauns were rather foolish where satyrs tended to be sly. Ancient Roman mythological belief included a god named Faunus often associated with bewitched woods, and conflated with the Greek god Pan and a goddess named Fauna who were goat people.
Өнер саласында
Барберини фауны (Германиядағы Мюнхендегі Глиптотекада орналасқан) – шамамен 200 жылға дейін сақталған, император Адрианның мавзолейінде (Сан-Анжело сарайында) табылған және кардинал Маффео Барберини (кейіннен Папа VIII Урбан) Барберини сарайына орнатқан эллиндік мәрмәр мүсін. Джан Лоренцо Бернини мүсінді қалпына келтіріп, жаңартқан. II ғасырға жататын Помпейдегі Фаун үйі, үлкен бақтың орталық бөлігі болған билейтін фаун мүсінінің құрметіне аталған. Алғашқы мүсін қазір Неапольдегі Ұлттық мұражайда сақталады, ал оның орнында көшірмесі тұр. Француз символизмінің белгілі шедеврі – Стефан Маллармедің «L'après midi d'un faune» (1876 жылы жарық көрген) поэмасы, түстен кейінгі ұйқысынан оянған фаунның сезімталдық тәжірибесін және таңертеңгі нимфалармен болған кездесулерін арман сияқты монолог түрінде суреттейді. Композитор Клод Дебюсси өзінің симфониялық поэмасы «Prélude à l'après midi d'un faune» (1894) үшін осы поэманы негіз еткен, сонымен қатар ол 1912 жылы Васлав Нижинскийдің Дебюсси музыкасына хореографиялаған «L'après midi d'un faune» (немесе Фаун түстен кейін) балетінің сценарийі ретінде де пайдаланылды.
The Barberini Faun (located in the Glyptothek in Munich, Germany) is a Hellenistic marble statue from about 200 , found in the Mausoleum of the Emperor Hadrian (the Castel Sant'Angelo) and installed at Palazzo Barberini by Cardinal Maffeo Barberini (later Pope Urban VIII). Gian Lorenzo Bernini restored and refinished the statue. The House of the Faun in Pompei, dating from the 2nd century , was so named because of the dancing faun statue that was the centerpiece of the large garden. The original now resides in the National Museum in Naples and a copy stands in its place. The French symbolist Stéphane Mallarmé's well known masterpiece [[L'après midi d'un faune (poem) (published in 1876) describes the sensual experiences of a faun who has just woken up from his afternoon sleep and discusses his encounters with several nymphs during the morning in a dreamlike monologue. The composer Claude Debussy based his symphonic poem Prélude à l'après midi d'un faune (1894) on the poem, which also served as the scenario for a ballet entitled L'après midi d'un faune (or Afternoon of a Faun) choreographed to Debussy's score in 1912 by Vaslav Nijinsky.
Көркем шығармаларда
Натаниел Хоторнның (1860) «Мәрмәрлі фаун» романы Италияда өтеді және Капитолий мұражайындағы Праксителдің фаунын көргеннен шабыттанған деп есептеледі. Х.Г. Уэллстің (1895) «Уақыт машинасы» кітабында 802 701 жылы болашақты зерттеу барысында Уақыт саяхатшысы «фаун мүсіні немесе оған ұқсас фигура, бірақ басы жоқ» көрді. С.С. Льюистің «Арыстан, Сиқыршы және Киім Шкафы» (1949) романындағы Тумнус мырза – фаун. Льюис «Нарния жылнамалары» оқиғасының барлығы оның ойындағы бір суреттен туғанын айтады: қарлы орманнан шатыр мен жәшіктерді көтеріп келе жатқан фаун. Фильмдерде фаундар сатирлерден ерекшеленеді, сатирлер ешкіге көбірек ұқсайды. «Лолита» романында басты кейіпкер «нимфеттер» деп аталатын жас қыздарға қызығады, ал олардың еркек әдепкісі «фаунлеттер» деп аталады. 1981 жылғы «Андремен кешкі ас» фильмінде фаундар математикті Панмен таныстырады. Гильермо дель Тороның 2006 жылғы «El Laberinto del Fauno» («Панның лабиринті») фильмінде фаун фильмнің басты кейіпкері Офелияны бірнеше тапсырмалар арқылы керемет әлемге жетелейді. Рик Риорданның «Нептунның ұлы» (2011) романында Дон кейіпкері фаун. Кітапта бірнеше фаун ақша сұрап тілеуші болады. Грек сатирлерін есінде сақтап, Перси Джексон фаундардың тағы да бір қыры болуы керек деп ойлайды. «Нептунның ұлы» романының алдындағы «Жоғалған Батыр» кітабында Джейсон Грейс Глисон Хеджді сатир екенін білгеннен кейін фаун деп атайды. Серияның үшінші кітабы «Афина белгісінде» Фрэнк Чжан да Хеджді фаун деп атайды. Ива Кенездің «Құдайшаның ішкі әлемі» көркем романында басты кейіпкер фаунға ғашық болады. «Spyro» ойындарының сериясында Элора – Авалардан шыққан фаун, ол Спайроға әлемді зерттеуге көмектеседі. «Карнавалдық қатарда» фаундар немесе «пактар» – серияның мифтік жандарының бірі.
Nathaniel Hawthorne's (1860) romance The Marble Faun is set in Italy, and was said to have been inspired by his viewing the Faun of Praxiteles in the Capitoline Museum. In H. G. Wells' (1895) The Time Machine, in the year 802,701, while exploring the far future, the Time Traveller sees "a statuea faun, or some such figure, minus the head." Mr. Tumnus, in C. S. Lewis's The Lion, the Witch and the Wardrobe (1949), is a faun. Lewis said that the famous The Chronicles of Narnia story all came to him from a single picture he had in his head of a faun carrying an umbrella and parcels through a snowy wood. In the film series, fauns are distinct from satyrs, which are more goat like in form. In Lolita, the protagonist is attracted to pubescent girls whom he dubs "nymphets"; "faunlets" are the male equivalent. In the 1981 film My Dinner with Andre, it is related how fauns befriend and take a mathematician to meet Pan. In Guillermo del Toro's 2006 film El Laberinto del Fauno (Pan's Labyrinth), a faun guides the film's protagonist, Ofelia, to a series of tasks, which lead her to a wondrous netherworld. In Rick Riordan's The Son of Neptune (2011), the character Don is a faun. In the book, several fauns appear, begging for money. Due to his memory of the Greek satyrs, Percy Jackson feels like there should be more to fauns. Also, in the prequel to The Son of Neptune, The Lost Hero, Jason Grace calls Gleeson Hedge a faun upon learning that he is a satyr. In the third instalment in the series, The Mark of Athena, Frank Zhang calls Hedge a faun. In The Goddess Within, a visionary fiction novel written by Iva Kenaz, the main heroine falls in love with a faun. In the Spyro video game series, Elora is a faun from Avalar, who helps Spyro the dragon navigate the world around him. In Carnival Row, fauns or 'pucks' are one of the mythical creatures that are part of the series.