Кіріспе

К-77 – "651 жобасының" (НАТО-ның белгілеуі: ) дизель-электрлік сүңгімалы кемесі. 1965 жылы қолданысқа енгізілген бұл кеме, американдық әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдағыштары мен базаларын жою миссиясын орындау үшін ұзақ қашықтыққа ұшатын қанатты зымырандармен қаруланған. Зымырандарға конвенциялық немесе ядролық оқ-дәрілер орнатылуы мүмкін. К-77 "Жулиет" класындағы кейінгі кеме болғандықтан, оның корпусы әдеттегі болаттан жасалған, ал батареясы алғашқы "Жулиет" кемелерінде қолданылған аустениттік болат пен күміс-мырыш батареяларының орнына, әдеттегі қорғасын-қышқыл батареясы болған. К-77 Харрисон Форд пен Лиам Нисон жұлдыздығымен түсірілген "K 19: Өлімнің көлеңкесі" фильміне де түсірілген. 2007 жылы дауыл кезінде кеме суға батып кетті. Бір жылдан кейін қайтадан суға көтеріліп, содан кейін мақұлданып, жаратылды.

Негізгі мәліметтер мен сипаттама

1950 жылдардың аяғында Кеңес теңіз күштеріне американдық базалар мен ұшақ тасымалдағыштарын бейтараптандыру міндеті жүктелді. Осы мақсатқа жету үшін көптеген қымбат ядролық қуатпен жұмыс ілейтін кемелерді салу басталды, бірақ оларды уақтылы жабдықтау үшін жеткілікті ядролық реакторлар салынбады. "Жулиет" класы "Эхо" класынан нашар болғанымен, ядролық кемелерге қажетті ресурстарды қажет етпегендіктен өндіріске тапсырылды. "Жулиет" класының қайықтары қос қабырғалы конструкциядан тұрады, олардың су бетіндегі суыруы және су астындағы суыруы құрайды. Кемелердің жалпы ұзындығы , ені және суауы (кеме) құрайды. "Жулиеттердің" сынақ тереңдігі және жобалық тереңдігі бар. Зымырандарды іске қосу құрылғыларының артындағы сыртқы қабырғадан қиылып алынған жарылыс бөгеттері жоғары жылдамдықпен жүзгенде су асты кемелерін өте шулы етеді. Олардың экипажы 78 адамнан тұратын.

Қозғалтқыш және жұмыс істеу қабілеті

Juliett класы екі 1D43 дизельді қозғалтқыштан және беттік жүзу үшін MG 141 электр қозғалтқыштарынан тұратын дизель-электр жүйесімен жабдықталған. Су астында баяу жылдамдықпен қозғалу үшін екі қосымша электр қозғалтқыш қарастырылған, олар 1DL42 дизель генераторымен зарядталатын төрт қорғасын-қышқыл аккумулятор батареясынан қуат алады. Кемелер дизельді қозғалтқыштардың су астында жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін қайырылатын шнорхельмен жабдықталған. Су бетіндегі су асты кемелерінің максималды жылдамдығы – . Дизель-электр жүйесін пайдалана отырып, шнорхельмен жүзгенде Juliett су асты кемелерінің қашықтығы – . Тек электр қозғалтқыштармен су астында жүзгенде максималды қашықтығы – , бірақ бұл олардың қашықтығын – дейін азайтады. Олар 90 күнге жұмыс істеу үшін жеткілікті жабдықты тасымалдай алады.

Құрылыс және мансап

К-77 кемесі 1963 жылдың 31 қаңтарында Горький қаласындағы №112 кеме жасау зауытында салынды. Ол 1965 жылдың 11 наурызында суға түсіріліп, 31 қазанда қолданысқа берілді. К-77 кемесі 1991 жылдан кейін қызметтен шығарылды, ал 1994 жылдың соңына қарай барлық "Джульет" типтес қайықтар қызметтен толығымен алынды.

Финляндия

Салқын соғыс аяқталғаннан кейін Финляндия президенті Мауно Койвистоның қызына үйленген фин бизнесмені Яри Комулайнен, Финляндияның "бірінші күйеу баласы" ретіндегі ықпалын пайдаланып, Ресей үкіметін оған 641 жобалық "Фокстрот" класындағы су асты кемесін жалға беруге көндірді, бұл, мүмкін, бұрынғы кеңестік су асты кемесі B 39 болған. 1993 жылдың көктемінде Комулайнен оны Хельсинкиде туристік нысан ретінде көпшілікке ашты. Кейін ол екі "Жюльетта" класындағы су асты кемесін сатып алды, ал 1994 жылы "Фокстротты" K 77 алмастырды, ол туристік нысанмен қатар бар және мейрамханаға айналды. Комулайнен, қайықтың ішінде табылған металл тақтаға сүйене отырып, оның мейрамханасы K 81 болған деп ойлады. Бірақ кейіннен бұл тақта және әртүрлі нөмірлер жазылған басқа тақталар НАТО барлау ұшақтарын жаңылыстыру үшін су асты кемесінің мачтасында су үстінде жүзу кезінде экипажға көрсетуге арналғаны белгілі болды. Комулайнен су асты кемесінде "Мисс Субмарина" сұлулық конкурсын да өткізді. Конкурстың жеңімпазы Анитра Атола кейіннен оның үшінші әйелі болды. K 77 мейрамхана ретінде шамалы табысқа жетті, бірақ Комулайненді қанағаттандыру үшін жеткілікті пайда әкелмеді. 1998 жылы ол су асты кемесін канадалық промоутерге жалға берді, ол оны Флорида штатының Тампа шығанағына сүйреп әкелді, ал кейін Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Коллиер Пойнт паркіне жеткізіп, 2002 жылдың тамызында көпшілікке ашты. K 77 жаңа стандарттарға сәйкес және скауттар мен скаут қыздар бағдарламаларының талаптарын ескере отырып, қоғамдық экскурсиялар мен жан-жақты білім беру бағдарламаларын ұсынды. Саратога мұражайы қоры су асты кемесін иелікке алғанда, алғашқы баспасөз хабарламаларында оны K 81 деп сипаттады. Қор интерьерді жаңартуға бірнеше ай жұмсады, оның ішінде бірнеше бөліктерді алып тастау, үлкен жабдықтарды жылжыту және су өткізбейтін бөлімдерге терең бойлап кіру кірді. Осы процесте су асты кемесінің K 81 емес, K 77 екенін нақты дәлелдейтін құжаттар табылды. Бұл ақпаратты растайтын жазбаларға техникалық қызмет көрсету есептері, жабдықтар алмасу, радиохабарлар, кезек тізімдері, журналдық жазбалар және торпедалық оқ ату жаттығулары кірді, олардың барлығы су асты кемесін K 77 деп анықтады.

Суға бату

Су асты кемесі 2007 жылғы 18 сәуірде дауылдан кейін батып кетті, және оны өзен төбінен көтеру жоспарлары жасалды. Мұражайдың су асты кемесінің бату себебіне қатысты теориясы – модификацияланған шлюз дұрыс герметикаланбаған. АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Армия дайверлерінің көтеру жұмыстары 2008 жылдың маусым айында, әскери дайверлерді нақты жағдайларда, қоғамдық жобалар арқылы оқыту мақсатындағы жоба аясында басталды. 2008 жылдың 2 маусымында Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы Мобильді дайвинг және құтқару бөлімінің 2-ші бөлімінен дайверлер келді және су асты кемесін көтеруге дайындық бастады. 2008 жылдың 25 шілдесінде АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Армия дайверлері оны су бетіне көтерді. Суды сығу жұмыстары 2008 жылдың тамызында аяқталды. Су асты кемесі қатты зақымданып, күрделі жөндеуді қажет етті. 2009 жылдың 11 тамызында RI Recycled Metals LLC су асты кемесін музей алаңынан кәдеге жарату үшін бір нысанға сүйреп әкетті. Кеменің бір бөлігі өзенде қалды және 2017 жылы судья қалдықтарды алып тастауға бұйырды. Су асты кемесінің бір бөлігі 2021 жылдың наурыз айында Провиденс металл шығару орталығында бөлшектеу кезінде өртенді.