Кіріспе

Нидерландтың ұлттық елтаңбасы

Нидерланд Корольдігінің елтаңбасы алғаш рет 1815 жылы қабылданған, кейіннен 1907 жылы өзгертілген. Бұл елтаңба бұрынғы Голландия Республикасының және Нассау әулетінің елтаңбаларынан құралған. Ол бір қолында қылыш, екінші қолында жебелері бар арыстан бейнеленген, тіктөртбұрышты қалқанды көрсетеді және монархтың (Король Виллем-Александр) және елдің геральдикалық символы болып табылады. Монарх елтаңбаның мантиясы бар нұсқасын (Koninklijk wapen) пайдаланады, ал Нидерланд үкіметі мантиясыз (жамылғы) немесе павильонсыз кішірек нұсқаны қолданады, кейде тек қалқан мен тәж қолданылады (Rijkswapen). Елтаңбаның құрамдас бөліктері 10 шілде 1907 жылғы Королева Вильгельминаның жарлығымен реттелді және 23 сәуір 1980 жылғы Королева Джулиананың жарлығымен бекітілді. Екі әулеттік желі де еркек тарапынан қазір тоқтап қалған. Мұрагерлік таққа отырушы еркектер патшалық елтаңбасында қолдана алатын (және шындығында патша отбасының кейбір еркек мүшелері қолданып жүрген) қалқан мен герб: "Алтын сызықтары және әшекейлері бар (салтанатты) қалқанда, көк және алтын мантиясы бар, алтын тәжден шыққан, қара түсті екі қанат біріктірілген, әрқайсысы күміс иіліспен, липа жапырақтарымен (үш жапырақ, сабақтарымен жоғары қарап тұрған) безенілген". Бұл герб Оттоның ұрпақтары қолданады және Вальрамның ұрпақтары қолданатын гербтен ерекшеленеді. Бірақ 1815 жылғы Корольдік жарлықта Голландия Корольдігінің елтаңбасындағы тәжден шыққан герб Вальрам әулеті қолданған герб болды. Мұның себебі белгісіз. Мүмкін, осы "қате" салдарынан бұл герб көбінесе қолданылмады. Вальрам әулетінің гербі: Көк түсті, алтын нүктелі екі ағаш арасында отырған алтын арыстан. Ағаштар, әдетте, екі сиыр мүйізінің бұрмаланған бейнесі болып саналады, бұл герб неміс геральдикасында жиі қолданылады. Люксембург Ұлы Гербінде арыстан тәж киген, қаруланған және тілі қызыл түсті.

Оранж княздігі

Девиз 1530 жылы Оранж княздығымен бірге отбасыға кіргеннен бері Оранж князі болған Нассау әулетінің әрбір "билеуші" мүшесі қолданды. Төмен елдерде тұратын Нассау-Бреда графы Генрих III Клаудия Оранж-Шалонға үйленген. Оның інісі, Филипбер де Шалон, Шалон әулетінің соңғы Оранж князі болды. 1530 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Генрих пен Клаудияның ұлы Нассау-Бредалық Рене, Шалон отбасының атын және гербін қолдану шартымен княздық мұрагері болды. Сондықтан тарих оны Шалондық Рене деп біледі. Осы мұрамен бірге "Je Maintiendrai Châlons" девизі Нассау әулетіне келді. Рене 1544 жылы баласыз қайтыс болды. Оның туысы Нассау-Дилленбургтың Вильгельмі Ренеге тиесілі барлық жерді мұралады. Вильгельм Оранж Вильгельмі (ағылшын тілінде Ұнсыз Вильгельм деген лақап атымен көбірек танымал) және Оранж-Нассау әулетінің негізін қалаушы болды. Вильгельм алдымен девизді "Je Maintiendrai Nassau" деп өзгертті. Кейіннен ол (немесе оның ұлдары) девизден әулеттік атын алып тастады.

17951815 Революция, Наполеон жылдары және Реставрация

1795 жылы француз көмегімен соңғы штадхолдер Вильгельм V қашуға мәжбүр болды және Батавия Республикасы (1795–1806) жарияланды. Бастапқыда бұл бұрынғы Республиканың қаруын пайдалануға ешқандай әсер етпеді. Бірақ келесі жылы шамамен 280 жыл бойы қолданылып келген арыстан, «Голландиялық бостандық әйелінің» бейнесімен ауыстырылды. 1802 жылы Батавия Республикасы республикалық арыстанға қайта оралды, бірақ ол енді жеті жебе ұстамады. Батавия Республикасы Голландия Корольдігіне (1806–1810) айналғанда, Штаттар Генералдарының арыстаны қайта қабылданды. Луи Наполеон Бонапарт (Франция императоры Наполеонның ағасы), король Луи I ретінде голландиялық арыстанды француз императорлық бүркітімен төрт бөлікке бөлген герб қолданды. 1810 жылы император Наполеон Голландия Корольдігін жойғаннан кейін арыстан тағы да сахнадан кетуге мәжбүр болды, ал императорлық бүркіт – жалғыз қолданылатын бейне болды. 1813 жылы француздар Нидерландыдан қуылды және соңғы штадхолдердің ұлы Вильгельм VI/I «Егемен ханзада» (1813–1815) деп жарияланды. Өзінің жаңа мәртебесін көрсете отырып, ол жаңа герб қабылдады. Онда семсер мен жебе ұстаған ескі арыстан қайтадан пайда болды, енді басына патшалық тәж кигізілген. Ол да төрт бөлікке бөлінген қалқанның негізгі орындарында (I және IV бөліктерінде) орналастырылды. II және III бөліктерінде Шалон-Оранж-Женеваның гербтері бейнеленген. Нассау (Отто) гербі қалқанның ортасындағы эскюшонға орналастырылды. Республикалық арыстанның соңғы зейнетке шығуы 1815 жылы «Нидерландтар Біріккен Корольдігі» құрылғанда болды. Бұл жаңа корольдік бұрынғы Нидерланд Республикасының ғана емес, бұрынғы Австриялық немесе Оңтүстік Нидерландының жерлерін де қамтығандықтан, ескі гербтерді пайдалануға болмады. Бірінші кезде Брабант гербімен (Sable a Lion Or, қазір Бельгияның гербі) біріктіру қарастырылды. Соңында, семсер, жебелер және тәж сияқты атрибуттар, (қазіргі Корольдік) Нассау үйі мен Нидерланды арасындағы одақты бейнелеу үшін Нассаудан келген оның ескі «әріптесінің» қамқорлығына тапсырылды. Жоғарыда көрсетілгендей, бұл әлі де қазіргі гербтің негізі болып табылады.

Үкімет

Голландияның патшалық гербінің әртүрлі нұсқаларын үкімет, парламент және соттар пайдаланады. Үкімет және оның ведомстволары көбінесе патшалық гербінің мантиясы, шатыры және патшалық тәжі жоқ қысқартылған нұсқасын қолданады. Осы қысқартылған патшалық гербі паспорталардың, елшіліктер мен консулдықтардың сыртына да бейнеленеді. Заң шығарушы орган мен оның палаталары қолданатын нұсқаларда патшалық гербі патшалық тәжбен және қорғанысты алтын әріптермен айналдыратын, парламенттің немесе әрбір палатаның – Staten Generaal (States General), Eerste Kamer der Staten Generaal (Сенат), Tweede Kamer der Staten Generaal (Төменгі палата) аттары жазылған қара көк белбеумен көрсетіледі.