Кіріспе

Бен Элтонның романы

«Өткен өлім» – Бен Элтонның 2004 жылы алғаш жарық көрген детективтік романы. Онда Англияда, әсіресе Лондон аймағында жүрген серийлі кісі өлтіруші және оны ұстауға бағытталған Скотленд-Ярдтың күш-жігері туралы айтылады. Сонымен қатар, «Өткен өлім» зорлық-зомбылық, кек алу, «өмірге араласу» мен өткенге тікелу, отбасылық зорлық-зомбылық және жасқа байланысты адамдардың құнының өзгеруі сияқты бірқатар әлеуметтік, психологиялық және моральдық мәселелерді көтеріп, зерделейді. Кітаптағы маңызды тақырыптардан бөлек, оқырманды күлдіретін юмор да жеткілікті, әсіресе полициялық тергеуді басқаратын инспектор Эдвард Ньюсон мен оның көмекшісі, детектив-сержант Наташа Уилкидің жеке өміріндегі жағдайлар суреттелгенде. Бірақ бір сыншы атап өткендей, «жыныстық көріністердің кейбіреуі көңілсіздерге тым ауыр тиюі мүмкін».

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Адам Бишоп, құрылыс саласында өзін-өзі жетілдірген орта жастағы адам, Лондондағы үйінде қатыгездікпен өлтірілсе, детектив инспектор Эд Ньюсон қылмысты бұрын өлтірген психопат жасады деп болжайды. Ол жаңа істі бірнеше ескі, шешілмеген оқиғалармен байланыстырады, және белгілі бір үлгі пайда болады: Әр құрбан көп жыл бұрын мектепте оқыған кезде қорқытқыш болған және олар қазір теңдерін азаптау үшін қолданған дәл сол тәсілмен өлтірілген. Алайда Ньюсон мен Наташа Уилки бұрынғы құрбандармен сөйлескенде олардың ешқайсысы сериялық өлтіруші бола алмайтынын біледі. Эдвард Ньюсон жұмысында табысты болғанымен, жеке өміріне келгенде ол жалғыздыққа бой алдырған, жыныстық қатынасқа құмар, әрі өзінің көмекшісі Наташаға жасырын ғашық болған адам. Қазір ол 30-дан асқан, мектептегі күндерінен және 14 жасында романтикамен айналысқан екі қыздан мұңға толы. Екеуі - солшыл интеллектуал Хелен Смарт пен "алтын қыз" Кристин Копперфилд. Ньюсон азғыруға төтеп бере алмай, "Достар қайта қосылды" деп тіркеледі. Оның таңғалысы, бұрынғы сыныптастарының көбісі онлайн, және көп ұзамай сыныптық кездесу ұйымдастырылды. Бұл жерде Ньюсонның жеке өмірі оның қылмыс ісімен қайшы келеді. Сериялық кісі өлтіруші осы сайтты "Достар қайта қосылды" деп атайды, ондаған жылдар бұрын болған қорлау оқиғалары туралы мәліметтерді ол осы сайттан алады. Хелен Смарт мектепте Кристин Копперфилдтің оны тамағына тампон құюға мәжбүр еткені туралы ұзақ жазба жазғанда, қылмыскерге әрекет етуі мүмкін тағы бір оқиға беріледі. Кристин Копперфилд тамағына тампон құйып өлді. Кімнің кім екені туралы романның дәстүрінде жаңа кісі өлтірулер жасалса да, қастандықшының жеке басы романның соңғы беттеріне дейін белгісіз болып қалады.

Сыни қабылдау

Джейн Джейкман The Independent басылымы кітапта "көзделген шешім бар" деді және сюжет желісінің жыныстық аспектілерін сынға алып, "Элтон кез келген оқасы бар мүмкіндікті аяусыз пайдаланады" деді. The Observer басылымынан Стефани Мерит кітапты "қызықты және шебер құрылған" деп атады, бірақ кітаптың "шапшаң ескіруі мүмкін" деп ойлады. Адам Лайвли The Times басылымы бас кейіпкер Эд Ньюсонды "жақсы бейнеленген" деп атап, "жарқын мінезді" деп мақтады, бірақ оның "болжамды нәтижесі" бар деп сезінді.