Кіріспе

1995 жылы Джеймс Элройдың романы «Американдық таблоид» – 1995 жылы Джеймс Элрой жазған роман. Онда 1958 жылдың 22 қарашасынан 1963 жылдың 22 қарашасына дейінгі кезеңде үш тәртіпсіз американдық құқық қорғау органының істері суреттеледі. Олардың әрқайсысы ФБР, Орталық барлау қызметі (ЦРУ) және мафия арасындағы байланыстардың күрделі желісіне тартылып, нәтижесінде Джон Ф. Кеннедиге жасалған қастандықтың іріктеріне дейін жетеді. «Американдық таблоид» 1995 жылы «Time» журналының «Жылдың үздік кітабы» (көркем әдебиет) аталымын алды. Бұл Элройдың «Underworld USA» трилогиясының бірінші романы, одан кейін «The Cold Six Thousand» және «Blood's a Rover» кітаптары жарық көрді.

Құрылымы

"Американ таблоид" бес бөлімге бөлінген. "АҚШ-тың қылмысты әлемі" сериясы үш кітаптан тұрады, олардың әрқайсысы дәл жүз тараудан құралған (көптегені бір бетке жетпейді) және дәл бес жылды қамтиды. Әңгімелеу стилінде түсіндірулер мен ұзақ диалогтардан қашытылған. Барлық тараулар тарау нөмірімен, орын-жайымен (көбінесе қала атымен) және күнімен басталады. Кітаптың оқиғасы толыққанды тізбектелген. Кітап шектеулі үшінші жақта, үш басты кейіпкердің арасында кезектесіп баяндалады. Тараулардың арасында газет тілшіліктері, хаттар және телефон сөйлесулерінің көшірмелерін қамтитын "құжаттар қосымшасы" берілген. Флэшбэктер де бар, бірақ олар кейіпкерлердің қазіргі уақыттағы естеліктерімен шектелген.

I бөлім, Шейкдаундар, 1958 жылдың қарашасы - желтоқсаны

Роман үш басты кейіпкердің төңірегінде өрбиді: Пит Бондюрант, Лос-Анджелес округінің бұрынғы шерифінің орынбасары, қазір миллиардер Говард Хьюз үшін жұмыс істейді және ұсақ-түйек ақша жымқылайды; Кемпер Бойд, байлық пен билікке құмар FBI агенті; және Уорд Литтлл, Бойдтың досы және бұрынғы серіктесі. Коммунистік қызметті бақылауға бекітілгенімен, Литтллдің ұйымдасқан қылмысқа деген терең жеккөрушілігі оны Бюроның ең ірі қылмыскерлер тобына ілесуге жетелейді. Үш ер адам Джон Ф. Кеннедиді әйел ақысымен ұстап алуды жоспарлайды; Бойд пен Литтлл – Дж. Эдгар Гувер үшін, ал Бондюрант – Хьюз үшін. Бұл қастан сәтті аяқталады, бірақ Кеннедилер Хьюздің "Құпия сырлар" таблоидында осы кездесудің стенограммасын жариялауға жол бермейді. Гувердің бұйрығымен Бойд ФБР-ден кетіп, Гувердің жеке қарсыластары – Кеннеди және оның інісі Робертпен бірге еңбек одақтарындағы қылмыстық әрекеттерді зерттейтін АҚШ Сенатының арнайы комитетінде жұмыс істей бастайды. Кеннедилер өздерінің байлығы мен мәртебесімен Бойдтың барлық арманын орындап береді. Бойд арқылы Кеннедилермен танысқан Литтлл Робертке ғашық болады, екеуі де ұйымдасқан қылмысқа деген ортақ жеккөрушілікке бөленеді.

ІІ бөлім, "Коллузион", 1959 жылғы қаңтар - 1961 жылғы қаңтар

Куба революциясынан кейін Бондюрант пен Бойд екеуі де ЦРУ оперативтеріне айналады, ал Литтлл Джимми Хоффаның мафиямен байланыстарын зерттейді. Бойд Кеннеди отбасының қызметіне кіріп, Джонның президенттік науқанында жұмыс істейді. Бондюрант пен Бойд соңында ЦРУ, мафия (Гаванадағы ұлттандырылған казиноларын қайтарып алуды көздейді) және Фидель Кастро режимін құлатуға тырысатын оңшыл кубалық қашқынмен ынтымақтасады. Литтлл Гувердің коммунизмге қарсы директиваларына наразы болып, мафияны өздігінен тергей бастайды. Бірнеше дереккөздер арқылы Литтлл, Көлікшілер одағының зейнетақы қорының ұйымдасқан қылмысты қаржыландыруға қолданылатынын анықтайды. Литтлл қордың құпия есеп кітаптарын Висконсин штатының Женева көліндегі мафиози Жюль Шифриннің үйіне дейін іздейді және Джек Рубиді Шифриннің үйін тінтіруге мәжбүр етеді. Рубиді күтіп тұрғанда Литтлл Бондюранттан қатты соққы жейді; Руби Бондюрантты Литтллдің операциясы туралы ескерткен, ал Бондюрант Литтлл ЦРУ-дың кубалық жоспарларына қауіп келтіретінінен қорқыпты. Жазылғаннан кейін Литтлл ФБР-ден демалыс алып, Шифриннің үйіне еніп, қордың кітаптарын өзі ұрлайды. Кітаптардың кодының құпиясын ашып, Джозеф Кеннедидің қорға миллиондаған доллар қарыз бергенін біледі. Гувер Литтллді жұмыстан шығарып, зейнетақысын жоққа шығарып, АҚШ-тың барлық штаттарының адвокаттар алқасынан шеттетеді. Бойд қазір Бас прокурор болып тағайындалған Роберт Кеннедиге Литтлл үшін жұмыс табуға тырысады, бірақ ол Гуверден Литтллдің алкоголизмге бейімділігі және мафиямен байланысы туралы есеп алғаннан кейін қатаң бас тартады.

III бөлім, Шошқалар, 1961 жылдың ақпан - қарашасы

Бойд пен Бондюрант "Блессингтон кадрларын" даярлауға көмектеседі: Флоридадағы ЦРУ лагерінде Кастроны құлатуға оқытылған Кубалық эмигранттар, Майамидегі Хоффаның "Тайгер Кэб" такси тірегі арқылы тартылады. Мафия, Нью-Орлеан басшысы Карлос Марчелло арқылы, операцияны қаржыландырады – кадрға қайта таратуға арналған героинмен қамтамасыз етеді. Роберт Кеннеди Марчеллоны депортациялайды, оның ЦРУ операциясына қатысқаны туралы хабарсыз (және қызығушылық танытпайды). Бондюрант Марчелломен бірге құпия түрде қашып кетеді, оның INS ұшағы Орталық Америкаға қонғанда. Литтлл, Бойдтың ұсынысымен Марчеллоның иммиграциялық адвокаты болып жұмысқа орналасады, Бондюрант пен Марчелломен олардың тығырылында кездесіп, ұрланған Teamsters кітаптарын тапсырады. Президент Кеннеди Бойдтың ЦРУ-мен байланысы бар екенін білмей, Бойдты – сонымен қатар Роберт Ф. Кеннедидің Әділет министрлігіндегі азаматтық құқықтар жөніндегі топта жұмыс істейтін – Блессингтон операциясын тергеп, ЦРУ-ның басып кіру стратегиясын іске асыру туралы кеңес беруге тағайындайды. Бойд президентті миссияға жасыл жарық беруге ынталандырады, Кеннедиге оның қайта сайлануына кепілдік беретінін уәделейді. Шошқалар шығанағына шабуылға рұқсат беріледі, бірақ Кеннеди оның дұрыстығына күмәнданып, кадр қажет деп санайтын әуе қолдауын көрсетуден бас тартады. Шабуыл сәтсіз аяқталып, Кеннеди мен барлық қатысушылар үшін – ЦРУ, мафия, Бондюрант және Бойдты ұятқа қалдырады. Шабуыл түнінде Бойд, Кастроға байланысты "жедел жәрдем" героинін тарату операциясы кезінде көп рет оқ жараланады.

IV бөлім, Героин, 1961 жылдың желтоқсаны 1963 жылдың қыркүйегі

Марчеллоның қамқорлығымен Литтл толыққанды мафия адвокаты болып, Хоффаға жұмысқа орналасады. Кеннедилерді өзара жек көру арқасында Литтл мен Гувер кешірім сұрайды, ал Гувер Хьюзды Литтлдің клиенті ретінде тіркеуге көмектеседі. Шошқалар шығанағындағы сәтсіздіктен кейін Бойд пен Бондюрант мафияны Кастроны өлтіруге көндіруге тырысады. Мафия бұл мүмкіндікті қабылдамағанда, олардың енді Кастроны қолдап отырғанын түсінеді. Ашуға мініп, олар Кубадан келген миллиондаған долларлық героинді ұрлап, сәтсіз шабуылдан келген шығындарын өтеуді үміттенеді. Литтлмен бірігіп, Бондюрант президент Кеннедидің олар ұйымдастырған әйелмен қарым-қатынасын жазып алу үшін тыңдау құрылғысын орнатады. Бірақ Бойд президентті жақсы көреді және алаяқтық жоспарын білгенде ашуға булынады. Ол Бондюрантқа қарсы шыққанда, Кеннеди Бойдтың әлеуметтік өрлеуі мен қызғанышын сынап, оның таспаларынан үзінділер ойнатылады. Роберт Кеннеди Бойдтың ЦРУ-мен байланысы және тыңдау құрылғысын тапқаннан кейінгі тұрақсыз мінез-құлқы туралы білген соң, Бойдты президентті тұзаққа түсіруге тырысқан адам деп айыптайды; ол Бойдты Әділет министрлігінен босатып, Кеннедилермен байланысын үзеді. Бойд пен Бондюранттың героин ұрлағанын білгеннен кейін Литтл ұрлықтың өтемақысы ретінде мафияның талабын жеткізеді: президент Кеннедиді өлтіру.

V бөлім, Келісім-шарт, 1963 жылдың қыркүйек-қарашасы

Бойд, Бондюрант және Литтл Майамидегі кортеж кезінде Кеннедиді өлтіруді жоспарлайды және оңшыл радикалдарды кінәлау үшін логистикалық дайындықтар жасайды. Литтл Хьюверге жоспар туралы ескертеді, бірақ Хьювердің нақты жауап бермеуінен ол бірнеше күннен кейін Далласта тағы бір қастандық жоспарланғанын түсінеді. Үш ер адам өздерін алдағандықтарын сезінеді және Майамиде іздерін жоя бастайды. Литтл Роберт Кеннедиге әкесінің мафиямен байланысы туралы айғақтар ұсынады, сонымен бірге президенттің неге өлтірілуі мүмкін екеніне түсіндіру ретінде де пайдалануды көздейді. Майамидегі бірнеше қастандыққа қатысушыларды өлтіргеннен кейін Бондюрант Далласқа кетеді, ал Бойд Миссисипиге қайтады. Литтл Бойдты қонақүйінде күтіп отырып, оқтап өлтіреді, Бойд президент Кеннедиді ойлап көз жұмады. Бондюрант, оның жаңа әйелі Барб Джахелька және бірнеше мафиялық байланыстары 1963 жылғы 22 қарашада Далласқа жиналады. Кітап 12:30-да аяқталады, Кеннедидің кортежі Дили Плаза арқылы өтіп бара жатқанда, Бондюрант көзін жұмып, оқтар мен айқайларды күтеді.

Негізгі кейіпкерлер

Пит Бондюрант – француз-канад, бұрынғы құқық қорғау қызметкері, Голливудтың ішкі кісісі, ұйымдасқан қылмыспен байланысы бар және Говард Хьюздың күзетшісі. Ол тарихи тұлғалар – Фред Оташқа ("жұлдыздардың жеке тергеушісі" деп аталған) және Роберт Махьюға (Хьюз бен Джимми Хоффаға кітапта көрсетілген кезеңде жұмыс істеген) сырттай ұқсас. Бондюрант алғаш рет "Ақ джаз" романында екінші дәрежелі кейіпкер ретінде пайда болады, ал "Американдық таблоидтағы" кейіпкерімен тек сыртқы ұқсастығы бар. Екі кітап арасындағы уақыттың өтуі кейбір қарама-қайшылықтарға әкеледі, соның ішінде Говард Хьюздің денсаулығының нашарлауына. Кемпер Бойд – 1958 жылы Кеннеди ұйымын зерттеу үшін Дж. Эдгар Гувер жалдаған ФБР агенті. Бұл тапсырма оны ЦРУ байланыстарына және болашақ президент Кеннедиді Куба саясатында Кастроға қарсы позицияны қабылдауға ықпал етуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, ол Куба мәселесі бойынша Коза Ностра мен ЦРУ арасындағы ынтымақтастықты ұйымдастыруға қатысады. Ол Глория Свансон мен Джозеф П. Кеннеди ағаның құпия қызы, Кеннеди ағайындыларының жартылай қарындасы Лора Хьюзға ғашық болады. Бойд Роберт Махьюға да ұқсас, ол Кеннеди ағайындыларының жақын досы және бұрынғы ФБР агенті, ол Фидель Кастроны өлтіруге қатысқанын мойындады және Джон Кеннедиге жасалған қастандыққа байланысты болды. Уорд Литтл – өзінің басшылығына қарсы ұйымдасқан қылмысты жасырын зерттейтін ФБР агенті. Ол ФБР қызметінен босатылады, бірақ "мафия" адвокаты ретінде жұмысқа орналасып, Гувердің құрметіне қайта оралады.

Фильмге бейімделу

2002 жылы Брюс Уиллис «Американдық таблоид» және «The Cold Six Thousand» романдары негізінде телесериал түсіруге және оның басты рөлінде ойнауға құқық алғаны хабарланды. Уиллис бұл сериалды түсіре алмай тұрып, оның құқығы мерзімінен шықты. 2008 жылы Daily Variety басылымы HBO арнасы мен Том Хэнкстің Playtone өндіріс компаниясы «Американдық таблоид» және «The Cold Six Thousand» романдары бойынша мини-сериал немесе ұзаққа созылатын сериал жасап жатқанын мәлімдеді. Сценарист Кирк Эллис аталған сериалға сценарий жазып жатқан болатын.

Сыни қабылдау

2019 жылдың 5 қарашасында BBC News американдық «American Tabloid» романын ең ықпалды 100 романның тізіміне қосты.