Ұлыбританиядағы лицензиясыз радио хабар таратуы

Кіріспе

Ұлыбританиядағы лицензияланбаған радио хабарларын тарату туралы шолу

1960 жылдардан бері Ұлыбританиядағы пираттық радио лицензиялы хабар таратудың кеңеюіне, сондай-ақ цифрлық және интернет радиосының пайда болуына қарамастан, танымал және үздіксіз дамып келе жатқан радио құралы болып табылады. Ол 1960 жылдары және қайта 1980-1990 жылдары өркендегенімен, бүгінге дейін әрекет етуде. Теңіздегі кемелерден хабар таратудан бастап, Ұлыбритания қалаларындағы биік үйлерге көшкеннен кейін, 2009 жылы Ұлыбританияның хабар таратуды реттеуші органы Ofcom 150-ден астам пираттық радио стансасы әлі де жұмыс істеп тұр деген баға берді.

1960 жылдар

Ұлыбританиядағы пираттық радио 1960-шы жылдардың басында кеңінен таралды, онда Radio Caroline және Radio London сияқты поп-музыка станциялары оффшорлық кемелерден немесе пайдаланылмаған теңіз форттарынан Ұлыбританияға орта толқынмен хабар тарата бастады. Ол кезде бұл станциялар заңсыз емес еді, себебі олар халықаралық судан хабар тарататын. Станцияларды кәсіпкерлер мен музыка әуесқойлары BBC радио қызметтері қамтамасыз етпеген поп және рок музыкасына деген сұраныстың артуын қанағаттандыру үшін құрды. Бірінші британдық пираттық радиостанция 1964 жылы Эссекс жағалауында кемеден хабар тарата бастаған Radio Caroline болды. 1967 жылы он пираттық радиостанциясы күніне шамамен 10-15 миллион көрерменге хабар таратты. Басты пират радио диджейлері Джон Пил, Тони Блэкберн, Кенни Эверетт, Джонни Уокер, Тони Принс, Император Роско және Спанглз Малдун болды. Бұл пираттық радио толқынының форматына Radio Luxembourg және американдық радиостанциялар әсер етті. Көптегендері кездейсоқ диджейлермен топ-40 форматын ұстанды, бұл Ұлыбританияның пираттық радиосын сол кездегі BBC радиосының антониміне айналдырды. Radio Caroline-ның көрермендері елдің қабылдай алатын бөліктерінде BBC-дің Жеңіл бағдарламасының үштен бір бөлігін құрады, бірақ Жеңіл бағдарламаның көрермендері азаймады, бұл пираттық радионың BBC қызмет көрсетпейтін көрермендерге тартылғанын көрсетті. Пираттық радионың танымалдығына жауап ретінде 1967 жылы BBC радиосы қайта құрылды, BBC Radio 1, Radio 2, Radio 3 және Radio 4 құрылды. Жаңа құрылған Radio 1 диджейлерінің көптегені пираттық станциялардан келді. Ұлыбритания үкіметі халықаралық судағы заңдық олқылықты 1967 жылғы Теңіз және т.б. хабар тарату (Құқық бұзушылықтар) заңы арқылы жапты, бірақ Radio Caroline 1990 жылға дейін әртүрлі формаларда хабар таратуды жалғастырды. 1970-ші жылдары көптеген орта толқын немесе қысқа толқын пираттық станцияларының негізгі әдісі екі ағаш арасында ілінген ұзын сым антеннасы бар кассеталық диктофондарда (көбінесе автомобиль аккумуляторымен қуаттандырылатын) ойнатылған бағдарламаларды қамтиды. 1970 және 1980 жылдары құрлықтағы пираттық радионың толқыны пайда болды, көбінесе үлкен қалалар мен қалаларда, пәтерлер мен мұнаралардан хабар таратты. Бұларға жергілікті қоғамға бағытталған станциялар, сондай-ақ белгілі бір музыка жанрына маманданған станциялар кірді. Ең алғашқылардың бірі Radio Jackie болды, ол бастапқыда оңтүстік-батыс Лондонда хабар таратты. Соул музыкасының станциялары 1970-ші жылдары пайда бола бастады. Олардың алғашқысы Radio Invicta болды, ол Еуропаның тұңғыш соул музыка станциясы деп есептеледі және алғаш рет 1970 жылы хабар таратты. Станция Пит Тонг, Жильс Петерсоннің мансабын бастады және көптеген шоуларды сол кезде "Soul Mafia" деп танылған Крис Хилл және Фрогги сияқты диджейлер жүргізді. Лондонда 1980 жылы Ұлыбританияның алғашқы қара нәсілді музыка станциясы Dread Broadcasting Corporation (DBC) іске қосылды. DBC регги мен сока, сондай-ақ басқа қара музыка ойнады және қара қоғамның радио хабарларын таратудың кейінгі дамуына ықпал етті, сондай-ақ BBC жүргізушісінің мансабын бастады. LWR-дің ең үлкен бәсекелесі Kiss FM түрінде 1985 жылдың соңында алғаш рет хабар таратты. Станцияны бұған дейін басқа пираттық станцияны, London Greek Radio-ны, диджейлер Гордон Мак және Тоска Джексонмен бірге жүргізген Джордж Пауэр құрды. 1988 жылы Kiss-тің құрамында Norman Jay, Jazzie B (Soul II Soul), Colin Faver, Trevor Nelson, Judge Jules, Danny Rampling, Paul Trouble Anderson және Coldcut сияқты топ диджейлер болды, олар соул, джаз-фанк, регги, хип-хоп және хаус музыкасының жаңа дыбыстарын ойнады. 1987 жылы Evening Standard оқырмандарының сауалнамасы Kiss-ті Capital Radio-дан кейінгі екінші орынға және Radio 1-ден алдыға қойды. Ұлыбританияда Вест-Мидлендс және Бирмингемде 1985 жылы басталған Peoples Community Radio Link (PCRL) және Sunshine Radio сияқты көптеген станциялар құрылды. Заңдық радионың жақсы қамтамасыз етілуіне қарамастан, эфирде негізгі ағымды ойнату үшін күресіп жатқан альтернативті рок және инди музыкасын ойнату станцияларына әлі де орын болды. Лондонда RFM (Rock FM) және London Rock сияқты станциялар, ал Манчестерде KFM Radio сол музыка жанрларына 1980 жылдардың ортасында қызмет көрсету үшін пайда болды. Пираттық радиоға қарсылық күшейе түсті, әсіресе сауда және өнеркәсіп департаменті (DTI) түріндегі билік тарапынан. Ол 1970 жылдан бері пираттық радио лицензияланған хабар таратушыларға кедергі келтіреді және апаттық қызметтер пайдаланатын жиіліктерге кедергі келтіреді деп мәлімдеді. Дегенмен, 1980 жылдары пираттық радионың өсуі соншалықты жылдам болды, бір сәтте пираттық радио операторлары лицензияланған хабар таратушылардан басып өтті және танымалдылығымен де олардан асып түсті. 1989 жылы жаңа лицензиялар жарияланды, бірақ станциялар оларға ие болу үшін бәсекелестікке түсудің шарты ретінде өз еркімен жабылуға және эфирден кетуге міндетті болды. Лондондағы Kiss FM осылай істегендердің бірі болды, бірақ күшті қолдауға қарамастан, Jazz FM-ге жеңіліп қалды. Дегенмен, кейіннен қосымша лицензиялар жарияланды және Kiss екінші рет талпынысында жеңіске жетіп, 1990 жылдың қыркүйегінде Ұлыбританиядағы қара және денс музыкасына маманданған алғашқы заңды радиостанциясы атанды. Дегенмен, осы оқиғалар орын алғанда, эсид-хаус көрінісі жарылған кезде жаңа пираттық радиостанциялар пайда болды. Әсіресе Лондонда Sunrise, Fantasy, Friends FM және Centreforce сияқты станциялар "жеті күндік рейв станцияларына" айналды.

Pirate radio in the UK first became widespread in the early 1960s when pop music stations such as Radio Caroline and Radio London started to broadcast on medium wave to the UK from offshore ships or disused sea forts. At the time, these stations were not illegal because they were broadcasting from international waters. The stations were set up by entrepreneurs and music enthusiasts to meet the growing demand for pop and rock music, which was not catered for by BBC Radio services. The first British pirate radio station was Radio Caroline, which started broadcasting from a ship off the Essex coast in 1964. By 1967, ten pirate radio stations were broadcasting to an estimated daily audience of 10 15 million. Influential pirate radio DJs included John Peel, Tony Blackburn, Kenny Everett, Johnnie Walker, Tony Prince, Emperor Rosko, and Spangles Muldoon. The format of this wave of pirate radio was influenced by Radio Luxembourg and American radio stations. Many followed a top 40 format with casual DJs, making UK pirate radio the antithesis of BBC radio at the time. Radio Caroline's audience was one third the size of the BBCs Light Programme in the parts of the country where it could be received, but the Light Programme's audience did not decrease, indicating that pirate radio appealed to an audience that the BBC did not serve. In reaction to the popularity of pirate radio, BBC radio was restructured in 1967, establishing BBC Radio 1, Radio 2, Radio 3 and Radio 4. A number of DJs of the newly formed Radio 1 came from pirate stations. The UK Government also closed the international waters loophole via the Marine, &c., Broadcasting (Offences) Act 1967, although Radio Caroline would continue to broadcast in various forms right up to 1990. The main method employed by most medium wave or short wave pirate stations during the 1970s involved programming played back on cassette recorders (often powered by a car battery), with a long wire antenna slung up between two trees. The 1970s and 1980s saw a wave of land based pirate radio, broadcasting mostly in larger towns and cities, transmitting from flats and tower blocks. These included community focused local stations as well as stations emerging for the first time to specialise in particular music genres. One of the earliest was Radio Jackie originally broadcasting in south west London. Soul music stations would start to appear in the 1970s. The first of these was Radio Invicta, regarded as Europe's first soul music station first broadcasting in 1970. The station would launch the careers of Pete Tong, Gilles Peterson and a number of the shows were presented by what was then known as the "Soul Mafia" DJs such as Chris Hill and Froggy. In London, a notable moment would be the launching of Britain's first black owned music station Dread Broadcasting Corporation (DBC) in 1980. DBC played reggae and soca as well as other black music and would be instrumental to the later development of black community broadcasting as well as launching the career of BBC presenter Ranking Miss P. LWR's biggest rival would arrive in the form of Kiss FM, first broadcasting in late 1985. The station was formed by George Power who had previously run another pirate station, London Greek Radio, along with DJs Gordon Mac and Tosca Jackson. By 1988, Kiss would boast a line up of top DJs including Norman Jay, Jazzie B (of Soul II Soul), Colin Faver, Trevor Nelson, Judge Jules, Danny Rampling, Paul Trouble Anderson, and Coldcut, playing soul, jazz funk, reggae, hip hop and the emerging sounds of house music. A 1987 Evening Standard readers' poll placed Kiss in second place behind Capital Radio and ahead of Radio 1. Around the UK, the West Midlands and Birmingham would see a large number of stations forming including the likes of Peoples Community Radio Link (PCRL) which started in 1985, and Sunshine Radio. Despite being better catered for by legal radio, there was still space for stations playing alternative rock and indie music which was struggling to get mainstream airplay. In London, stations such as RFM (Rock FM) and London Rock, and in Manchester KFM Radio would spring up to cater for those music genres during the mid late 1980s. Pirate radio met with increasing opposition, especially from the authorities in the form of the Department of Trade and Industry (DTI). It had claimed since the 1970s that pirate radio caused interference to licensed broadcasters and could interfere with frequencies used by emergency services. Nonetheless, the growth of pirate radio in the 1980s was so rapid that at one point pirate radio operators outnumbered legal broadcasters and in popularity. In 1989, new licenses were advertised but stations would have to commit to closing down voluntarily and come off air as part of bidding for them. London's Kiss FM was one of those that duly did so, yet despite strong backing and support, would lose out to Jazz FM. However, further licenses were advertised subsequently and Kiss would win one on its second attempt and become the UK's first legal radio station specialising in black and dance music in September 1990. However, even as this unfolded, a new wave of pirate radio stations emerged as the acid house scene exploded. Particularly in London, stations such as Sunrise, Fantasy, Friends FM, and Centreforce became the "seven day rave stations".

1990 жылдар

1990 жылғы радио хабарларын тарату туралы заң Ұлыбританиядағы пираттық радионың қысқа мерзімді төмендеуіне әкелді, радиодағы әртүрлілікті ынталандырып, коммерциялық радионың дамуына мүмкіндік берді, сонымен бірге лицензиясыз хабар таратумен ұсталғандарға қатаң жазалар енгізді. Бірақ, лицензиясыз хабар таратушылардың саны көп ұзамай қайтадан өсе бастады, өйткені заң қоғамдық радио мен шағын станцияларды әлсіреткен деген сенім болды. Билік органдары мен БАҚ ұйымдасқан қылмыс пен есірткілермен байланыс бар екенін жиі айтатын, бұл 1993 жылдың жазында Хакниде Rush станциясына жасалған жоғалы деңгейдегі рейдке әкелді. "Evening Standard" газетінің тақырыбында: "Есірткі тобы қамалдар құрды" деп жазылған. Жаңа заңдар диджейлерге және станцияларда жарнама берген бизнеске ауыр сомада айыппұл салуды көздеді. Rush рейді BBC Two телеарнасының "Пираттар" атты деректі фильмінде көрсетілді, ол 1993 жылдың желтоқсанында "Arena" сериясының бөлігі ретінде көрсетілді. Басты арналар мен заңды радиодан үмітін үзгендер үшін пираттық радио, әсіресе афроамерикандық қауым үшін, орынды толтырды. Лондонда Galaxy Radio, Genesis, Station және Vibes сияқты станциялар қара музыканы телефон арқылы байланыс және мәдени бағдарламалармен үйлестірді: "Біз қоғамға мәдениет пен тарихты ұсынып, халықты хабардар ету үшін тепе-теңдікке қол жеткізуге тырысамыз" деді Galaxy станциясының бір өкілі. Шеффилдте Dance FM, Fantasy FM және SCR; Бристольде Passion Radio, Ragga FM, For the People; Лестерде Fresh FM; Ливерпульде Z100 және Лидсте Dream FM. 1990 жылдардың ортасы мен соңында happy hardcore, jungle/drum'n'bass және speed/UK garage сияқты жанрлар пираттық радио станцияларының жаңа буынының пайда болуына себеп болды. Лондонда Kool FM-ге Rinse FM, Rude, Flex FM, Eruption FM және Dream FM қосылды, олар jungle music/drum'n'bass жанрын насихаттады, ал соңғысы happy hardcore-ды да қолдады. Speed/UK garage жанрын London Underground (әсіресе Dreem Teem), Freek FM (әсіресе DJ EZ), Shine FM және Girls FM сияқты станциялар ілгерілетуде. Қазір заңды статусқа ие Flex FM және Rinse FM 1990 жылдар барысында jungle-ден UK garage жанрына өтті.

The Broadcasting Act 1990 led to the brief decline of UK pirate radio by encouraging diversity in radio and opening up the development of commercial radio, whilst bringing in tougher penalties for those caught in unlicensed broadcasting. However, the number of unlicensed broadcasters would soon begin to rise again, partly out of the belief that the Act had undermined community radio and small scale broadcasters. The authorities and media increasingly alleged an organised crime and drugs link with the rave stations, culminating in a high profile raid in Hackney in the summer of 1993 on Rush. The Evening Standard headline exclaimed "Drug gangs set up fortresses." Toughened laws also sought to incur heavier fines on DJs and businesses that advertised on stations. The Rush raid was featured in the seminal BBC Two documentary Pirates, shown as part of the Arena series in December 1993. For those ill served by mainstream and legal radio, pirate radio filled the void especially for the black community. In London, stations as Galaxy Radio, Genesis, Station, and Vibes have mixed black music with phone ins and cultural programming: "We are trying to bring a balance into the community to introduce culture and history and to inform people" as one of those involved in Galaxy. Dance FM, Fantasy FM, and SCR in Sheffield; Passion Radio, Ragga FM, For the People in Bristol; Fresh FM in Leicester; Z100 in Liverpool, and Dream FM in Leeds. By the mid to late 1990s, genres such as happy hardcore, jungle/drum'n'bass and speed/UK garage saw a new generation of pirate radio stations emerge. In London, Kool FM was joined by Rinse FM, Rude, Flex FM, Eruption FM, and Dream FM in championing jungle music/drum'n'bass, and the latter also happy hardcore. Speed/UK garage was being pushed by stations such as London Underground (notably the Dreem Teem), Freek FM (notably DJ EZ), Shine FM, and Girls FM. The now legal Flex FM and Rinse FM would make a transition from jungle to UK garage during the course of the 1990s.

2000 жылдар

Пираттық радио 2000-шы жылдарға дейін жалғасты, сол себепті Ұлыбританияның радио хабарларын реттеуші органы Ofcom оның танымалдылығын зерттеді және 2007 жылы зерттеу нәтижелерін жариялады. Зерттеу бойынша: "Қазіргі уақытта Ұлыбританияда шамамен 150 заңсыз радиостанция бар. Кез келген уақытта олардың шамамен жартысы Лондон қаласында, М25 аймағында хабар таратуда деп есептеледі". Сондай-ақ, зерттеу көрсеткендей: "олардың көп бөлігі Лондонда жұмыс істейді, Харлсден, Стоук-Ньюингтон, Саутварк және Ламбет сияқты аудандарда шоғырланған". Олардың арасында Kool FM, Point Blank, Bassline, Lightning FM, Y2K FM, Deja Vu және Rinse FM сияқты ұзақ жылдардан бері жұмыс істеп келе жатқан станциялар бар. Соңғы екеуі сол кездегі жер астындағы grime және dubstep музыкалық ағымдардың дамуына зор үлес қосты. Бірқатар рет билік өкілдері радиостанциялардың төтенше жағдайлар қызметтеріне кедергі келтіру қаупін атап көрсетіп отырды.

2010 жылдардан бүгінгі күнге дейін

Ofcom 2015 жылдың шілдесінде ақпараттық сұранысқа жауап берді, онда олар екі жылдың ішінде Лондонда 400-ге жуық пираттық радио құрылғыларын тәркілегенін көрсетті.

Қоғамдық радио

2010 жылдан бері Ofcom қауымдық радионы, әсіресе пираттық радиостанциялар көп шоғырланған Лондон сияқты аймақтарда дамытуға ынталандырып келеді. Осының нәтижесінде, Rinse FM, Kane FM және соңғы кезде Flex FM сияқты бірнеше бұрынғы пираттық радиостанциялар қауымдық радио лицензиялары арқылы заңды хабар таратуға өтті. Дегенмен, кейбіреулер жергілікті қауым мен пираттық радиостанциялардың заңды статуске көшуге қабілеттілігіне күмәндануда.

Саяси пираттық радио

Ұлыбританияның пираттық радиосы көбінесе негізгі ағым қамтамасыз етпейтін музыканы таратуға бағытталған болса да, ашық саяси пираттық радиостанциялары да болды. Олардың алғашқысы – BBC телеарнасы жабылып қалғаннан кейін дыбыс жолдарын басып алған Radio Free Scotland болды. Сол сияқты, 1960 жылдардың басында Лондонда «Ядролық қарусыздану дауысы» да қысқа мерзімге сондай әрекет жасады. 1970 жылдары Консервативтік және Юнионисттік партияның оңшыл қанаты Енох Пауэлл атымен аталатын Radio Enoch станциясын құрды, мақсаты консервативтік үкіметті қайта сайлауға көмектесу болды. Radio Enoch лейбористік үкімет қайта сайланса қайта оралуға уәде бергенімен, 1997 жылы Тони Блэр сайланғаннан кейін бұл уәдесін орындамады. 1980 жылдардан бері Ұлыбританияда өріс алған көптеген қара қоғамдық пираттық радиостанцияларында саяси бағдарламалар маңызды орын алды. Мысалы, Galaxy Radio-ның мақсаты – «қара қоғамның миын шайып тастау». Станция регги және сока музыкасын «біздің бауырларымызды қанау үшін жасалған жүйеге қарсы қара күшті арттыру» туралы күшті мәлімдемелермен және тікелей эфирде телефон арқылы жүргізілетін талқылаулармен үйлестіреді. 1990 жылдардың басында іске қосылған Genesis Radio да ұқсас форматты ұстанады. 1993 жылы нәсілшілдік шабуылда қаза тапқан Стивен Лоуренстің досы, кеңесші Дуэйн Брукс бұрын полицияны Genesis сияқты қоғамдық станциялармен бірлесіп жұмыс істеуге шақырған, осы арқылы «полицияның қоғаммен байланысын» жақсартуға және «оқиғалардан кейін ақпарат алу үшін өз үгіттерін жүргізуге» көмектесуді ұсынған. Қара қоғамдық станциялары жергілікті мәселелерге назар аудару және қаражат жинау ісінде тиімді болды, әсіресе негізгі бұқаралық ақпарат құралдары оларды назардан тыс қалдырған жағдайларда. 2002 жылы Powerjam өзінің ток-шоуларының бірі арқылы сирек кездесетін тіндік ауруға шалдыққан жас қызды құтқару үшін ақша жинау науқанын бастады.

Интернет және пираттық радио

Интернеттің пайда болуы пираттық радио үшін мүмкіндіктер мен қиындықтар әкелді. Бастапқыда интернет стансаларды жарнамалау және насихаттаудың тағы бір құралына айналды, стансалардың тізімі, жиіліктері және ақпарат жариялана бастады. Кейбір стансалар веб-сайтты және радионың алғашқы ағылымын заңсыз хабар таратуды тоқтату құралы ретінде пайдаланды. Олардың ішіндегі ең танымал және инновациялықтары бұрынғы лондондық Face FM болды, ол өзін InterFACE интернет станциясы ретінде қайта құрды. Эфирден шығуға ниеті жоқтар үшін интернет веб-сайттар құру арқылы насихаттау мен аудиториясын кеңейтуге, сондай-ақ әдеттегі хабар тарату аймағынан тыс жерде тікелей эфирде хабар таратуға мүмкіндік берді. Қазір заңды статусқа ие Rinse FM үшін олардың веб-сайты тікелей эфирдегі бағдарламаларды ғана емес, сонымен қатар өздерін дамыту және лицензиясы жоқ кезде іс-шараларын насихаттау үшін платформа ұсынды. 2010 жылдарға қарай бұл жағдай әлеуметтік желілер мен музыкалық ағым қызметтерін пайдаланудың артуымен өзгерді, RAJAR зерттеулері көрсеткендей: "Адамдардың 90% әр апта сайын радио тыңсайтын болса да, FM және AM станцияларын тыңдау үлесі 2010 жылы 68%-дан 2019 жылдың наурыз айында 58%-ға дейін төмендеді". Кейбіреулер үшін интернет әлі де пираттық радионың орнын толыққанды алмастыра алмайды: "Пираттық радио ешқашан тоқтамайды, ол циклді. Адамдарды тым қысымға салып қойсаң, олар өзін-өзі білдірудің жолын табады. Интернет бұл үшін өте қолайлы болды, бірақ ол соңғы шешім емес", - дейді. Бұрынғы пираттардың бірі, Kool London үшін интернет-радио оларға жаңа өмір сыйлады.

Құқықтық жағдай

2006 жылғы Сымсыз телеграфия туралы заң Ofcom-ға радио хабар таратушыларға станциялар мен сымсыз телеграфия құралдарын пайдалануға лицензия беруге мүмкіндік береді. Заңда сымсыз телеграфияға қатысты бірнеше қылмыстық құқық бұзушылықтар қарастырылған, оның ішінде лицензиясыз хабар тарату мақсатында сымсыз телеграфия станциясын немесе құралдарын орнату немесе пайдалану. Лицензиясыз хабар таратуды қаржыландыру немесе күнделікті жұмысына қатысу, сондай-ақ лицензиясыз станцияға дыбыс жазуды ұсыну және лицензиясыз станциялар арқылы жарнама жасау да қылмыстық құқық бұзушылық болып табылады.