Кіріспе
Оңтүстік Кореяның бұрынғы президенттік резиденциясы Чон Ва Дэ (hangul=청와대), ағылшын тілінде Көк үй деп те аталады, 1948 жылдан 2022 жылға дейін Оңтүстік Кореяның президенттік резиденциясы және дипломатиялық қабылдау орталығы қызметін атқарған, қазіргі таңда қоғамдық саябақ. Ол Оңтүстік Кореяның астанасы Сеулдің Джонгно ауданында орналасқан. Чон Ва Дэ – дәстүрлі корей сәулет стилінде салынған, бірақ бірнеше заманауи элементтері мен құрылыстары бар көптеген ғимараттардан тұратын кешен. Қазір Чон Ва Дэ Бас кеңсе залы Бон Гван, Президенттік резиденция, Мемлекеттік қабылдау үйі Йонгбин Гван, Чунчу Гван, Баспасөз залы және Хатшылық ғимараттарынан құралған. Кешеннің жалпы ауданы шамамен 250 000 шаршы метр немесе 62 акрды құрайды. Чон Ва Дэ Жосон әулетінің (1392–1910) патшалық бағының орнында салынған. Көк үй атқарушы кеңсе ретінде қызмет еткен кезеңде Азиядағы ең қорғалған ресми резиденциялардың бірі болды. 2022 жылдың мамырында президент Юн Сук Йолдың қызметке кірісуімен Чон Ва Дэ президенттің ресми резиденциясы және атқарушы кеңсесі қызметтерінен босатылды. Президент кеңсесі мен резиденциясы Сеулдің Юнсан ауданындағы Ұлттық қорғаныс министрлігінің ғимаратына көшірілді, ал Чон Ва Дэ толыққанды қоғамдық саябаққа айналдырылды.
Cheong Wa Dae (hangul=청와대), also known as the Blue House in English, is a public park that formerly served as the presidential residence and the diplomatic reception halls of South Korea from 1948 to 2022. It is located in the Jongno district of the South Korean capital Seoul. Cheong Wa Dae is a complex of multiple buildings built largely in the traditional Korean architectural style with some modern architectural elements and facilities. Cheong Wa Dae now consists of the Main Office Hall Bon gwan, the Presidential Residence, the State Reception House Yeongbin gwan, the Chunchu gwan, Press Hall, and the Secretariat Buildings. The entire complex covers approximately 250,000 square metres or 62 acres. Cheong Wa Dae was built upon the site of the royal garden of the Joseon Dynasty (1392–1910). While the Blue House served as an executive office, it was one of the most protected official residences in Asia. Upon the inauguration of President Yoon Suk Yeol in May 2022, Cheong Wa Dae was relieved of its duties as the official residence and executive office of the president. The president's office and residence were moved to the Ministry of National Defense building in the Yongsan District of Seoul, and Cheong Wa Dae was fully converted into a public park.
Жеңіл сахна архитектурасының көшірілуі
Көк үйдің тарихы Корео дәуіріне дейін жетеді. Фэн-шуй әншісі Ким Ви Дже: "Самгаксан тауы – солтүстік және оңтүстікке қарайтын көркем көрініс. Одан бастау алған тау тізбегі үш және төрт таудан тұрады, олар осы мәшһүр жерді қорғайды. Сондықтан, егер Самгаксан тауына сүйенсеңіз, астана салып, тоғыз жылда Өлі теңіз құрмет көрсетіп, сыйлық әкеледі" деді. Осыған байланысты, сол кездегі король Сукжонг қазіргі Сеул қаласында Намкюнды орнатып, сарай салдырды, ол қазіргі Чонг Ва Дэ орны деп есептеледі. Чосон әулетінің королі Тэхо елді құрғаннан кейін жаңа астана Хансонбу деп белгіленді. Кейін 1394 жылы жаңа сарай салынды, ол Кореоның Нанкин сарайының жанында орналасқан. Қазіргі Чонг Ва Дэ орны бұрынғы корольдік сарай Ынхвагунның солтүстігіне сәйкес келеді. Сол кезде осы жерде Чунсундан және Чирочонг павильоны сияқты храмдар болған. Осы жерде корольдердің ұрпақтары мен елді құруға үлес қосқандар жиналып, ірі шаралар өткізген.
Көшіру алдында
1592-1598 ж. Кореяға жапон шапқыншылығы кезінде Кёнбокгунг өртелгеннен кейін ұзақ жылдар бойы күтімсіз қалды. Бірақ король Годжонның тұсында Хыңсон Дэвонгунның басшылығымен Кёнбокгунг қайта салынды, Синмумун қақпасының сыртында және қазіргі Чхонвадэ орнында қосымша құрылыстар бой көтерді. Кейін Юнмундан сияқты ғимараттар салынды, ал Гёнмудан да сол кезде жаңартылды. Гёнмудаеде, патшаның демалыс алатыны Оунгакпен қоса, 32 ғимарат болды. Юнмунданда мерекелер мен әскери оқулар өткізілді. 1927 жылы жапон отарлау кезеңінде Гёнмудае-ді қоса алғанда, айналасындағы көптеген ғимараттар бұзылды. 1939 жылы Кёнбокгунгтағы губернатордың резиденциясы меценат лауазымына ауыстырылды. Азаттыққа қол жеткізгеннен кейін де бұл орынды АҚШ әскери үкіметінің Джон Хаджи ресми резиденциясы ретінде пайдаланды. 1975 жылы Пак Чун Хи салған соғыс кезеңіндегі эвакуациялық құрылыс 2003 жылы Ұлттық дағдарыс басқару орталығы үшін бөлме (жер асты бункері) құру мақсатында жөнделді.
Халыққа ашылу
Чон Ва Дэ президенттің императорлық билігінің символы ретінде жиі қарастырылғаны үшін көптеген президенттер президент кеңсесі мен резиденциясын ауыстыруға тырысты. Ким Ён Сэм бұрынғы әскери диктатурадан символдық үзіліс ретінде көшіруді ұсынған бірінші президент болды. Ким Ён Сэм кеңсесін Гвангвамунға жақын Сеулдің үкімет кешеніне көшіруге уәде берді, бірақ бұл мақсатына жете алмады. Оның орнына Көк үйдің және Инвангсан тауының алдындағы жол жамылғысы ашық болды. Сонымен қатар, Гунджонг-донг және Самчонг-донгта орналасқан 12 қауіпсіз үй қиратылды, ал Мугунхва бақшасы, азаматтық саябақ құрылды. Чон Ва Дэ орналасқан жері Горео (918–1392) әулетінің оңтүстік астанасы Ханьяңдағы патшалық вилланың орны болды. Оны 1104 жылы Сукжонг патша (1095–1105 жылдары билеген) салдырған. Гореоның негізгі астанасы Каэсонгта болды, сонымен қатар ол батыс астанасын Пхеньянда және шығыс астанасын Кёнджуда ұстады. Жосон әулеті (1392–1897) астанасын Ханьянға көшіргеннен кейін, 1395 жылы, патша Тэхоның (1392–1398 жылдары билеген) билеуінің төртінші жылы Gyeongbokgung салынды, ол негізгі сарай болды, ал патшалық вилланың жері сарайдың артқы бағына айналды. Ол мемлекеттік қызметке емтихан беру және әскери дайындық үшін пайдаланылды. 1910 жылы Кореяны Жапония басып алғаннан кейін Кореяның жапон губернаторы Gyeongbokgung аумағын Үкімет ғимараты үшін пайдаланды. 1939 жылдың шілдесінде Жапония Чон Ва Дэ орнында генерал-губернатордың ресми резиденциясын/кеңсесін салды. 1948 жылы Корея Республикасы құрылғаннан кейін президент Сингман Ри ғимаратты "Гён Му Дэ" (경무대) деп атады, бұл сол жердегі бұрынғы ресми резиденцияның бірнеше ескі ғимараттарының бірінің аты болды. Ол оны кеңсесі және резиденциясы ретінде пайдаланды. 1968 жылдың қаңтар айында Солтүстік Кореядан келген шабуыл жасаушылар Көк үйге шабуыл кезінде президент Пак Чун Хиді өлтіру мақсатымен ғимаратқа жақындады. Соңынан болған қақтығыста 28 Солтүстік Кореялық, 26 Оңтүстік Кореялық және 4 америкалық қаза тапты. 1979 жылдың 26 қазанында Пак Көк үйдің аумағындағы қауіпсіз үйінде Корея Орталық Барлау агенттігінің (КЦИА) директорымен өлтірілді. Президенттер Пак, Чой Кю Ха және Чун Ду Хван ғимаратты кеңсесі және ресми резиденциясы ретінде пайдаланды. Президент Рох Тэ Ву билік құрған кезде Чунчу Гван деп аталатын жаңа кеңсе ғимараты, ресми резиденция және баспасөз орталығы салынды. Негізгі кеңсе ғимараты 1991 жылдың сәуірінде ашылды. 1993 жылы Ким Ён Самның президенттігі кезінде Жапония сол кездегі ресми резиденция үшін салған ғимарат бұзылды.
Қоғамдық саябаққа айналдыру
2022 жылдың 20 наурызында Оңтүстік Кореяның президент сайланған Юн Сук Йол Сеулдің Юнсан ауданындағы Ұлттық қорғаныс министрлігі ғимаратында 10 мамырда қызметке кірісетінін және Көк үйді халыққа саябақ ретінде ашатынын мәлімдеді. 2022 жылдың мамыр айында Юн Сук Йол қызметке келгеннен кейін берген бұйрығына сәйкес, ғимарат ресми түрде қоғамдық саябаққа айналдырылып, 74 жылдық тарихында алғаш рет жұртшылыққа ашылды, күніне максимум 39 000 келушіге жол берілді. Келушілер мәдени шараларға қатысып, экскурсияларға қатыса алады, сондай-ақ Чонхваданың көркі – Бугак тауына жететін жаяу жолдармен танысады. Оңтүстік Корея үкіметі кеңселерді көшіруге мемлекеттік резервтен 36 миллиард вон (шамамен 29,5 миллион доллар) бөлді. Дегенмен, сол кездегі Ұлттық қорғаныс министрлігі ұлттық қауіпсіздікке тигізетін әсер, байланысты шығындар, Солтүстік Кореядағы ядролық қауіптің күшеюі және пандемиядан кейінгі экономиканы жаңғыртудағы қиындықтар сынды мәселелерге байланысты сынға ұшырады. Жақында өткізілген сауалнама көрсеткендей, халықтың 58 пайызы бұл шешімге қарсы.
Күзетші
Чон Ва Дэ қауіпсіздігі Президенттік қауіпсіздік қызметімен қамтамасыз етіледі. Сеул қалалық полициясына үш ұйым қарасты: 101-ші гвардиялық полк, 202-ші гвардиялық полк және 22-ші полиция күзеті, олардың барлығы Көк үйдің қауіпсіздігі мен қорғанысына жауапты. 101-ші гвардиялық полк Чон Ва Дэ ішкі аумағын, ал 202-ші гвардиялық полк сыртқы аумағын қорғайды. Полиция күзеті Чон Ва Дэден тыс жерлерде өтетін шараларда президентті күзетумен айналысады. Әскери ұйымда сыртқы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге Астаналық қауіпсіздік басқармасына қарасты бірінші қауіпсіздік тобы жауапты. Оның құрамында екі батальон, жауынгерлік қолдау эскадрильясы, бронетехникалық эскадрилья және әуе қорғанысы бөлімі бар. Бұл полк бұрынғы 30-шы және 33-ші гвардиялық полктерді біріктіру арқылы құрылған. Оның құрамындағы әскер саны шамамен 2000 адамды құрайды. Данкук университетінің фэн-шуй географиясы кафедрасының докторы Чо Су-бим көптеген әйелдер тұрған 7-ші сарайдың орналасқан жерін, сондай-ақ бұрын әскерлердің жекпе-жек өнерін үйренуі үшін уақытша қабір ретінде пайдаланылған, қазіргі уақытта қарастырылмайтын және тастап кетілген жерді көрсетті. Оның сөзіне сәйкес, Чон Ва Дэ аймағы айналадағы түрлі энергиялардың әсеріне ұшыраған, ал Кёнбокгунг та Жосон дәуірі бойында ұзақ және қиын жағдайларды бастан өткерген, көптеген келіспеушіліктер болған.
Орнату
Геомандар Чонг Ва Дэ орналасқан аймақты ұзақ жылдардан бері ырысқа толы жер деп санаған. 1990 жылы жаңа ғимарат салынып жатқанда президенттің ресми резиденциясының артында табылған "Жер бетіндегі ең қасиетті орын" деген жазу осы пікірді қуаттады. Дегенмен, кейбіреулер бұл жердің қарғысқа ұшырағанын, себебі оның бұрынғы тұрғындарына қасіреттер орын алғанын айтады. Солтүстік жағында Бухансан тауы, ал оның екі жағында Наксан тауы сол жақта Көк Аждаһаны, ал Инвангсан тауы оң жақта Ақ Жолбарыны бейнелейді. Оңтүстікке қарай астананы қорғайтын Намсан тауы орналасқан. Алдынан Чонггичон ағысы мен Хан өзені өтеді.
Логотиптер
Көк үй логотипі алғаш рет 1995 жылы Ким Ён Сам әкімшілігі тұсында қолданысқа енгізілген. 2005 жылы Ро Му Хён әкімшілігі кезінде логотип өзгертілді. 2008 жылы Ли Мён Бак үкіметінің басталуымен жаңа логотип жарияланды. 2013 жылы Пак Кын Хе үкіметі іске қосылғанда жаңа логотип шығарылды және 2022 жылы Мун Чжэ Ин үкіметі аяқталғанға дейін пайдаланылды.