Австрославизм – 19 ғ. ортасында Австрия империясындағы славян халықтарының мәселесін шешуге бағытталған саяси бағдарлама. Тыныш ынтымақтастық пен өзін-өзі билеуді жақтады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Саяси тұжырымдама және бағдарлама
Political concept and program
Австрославизм немесе Австрия славизмі – Австрия империясындағы славян халықтарының мәселелерін шешуге бағытталған саяси тұжырымдама және бағдарлама. Ол 19-шы ғасырдың ортасында чех либералдарының арасында ең көп таралған болатын. Алғаш рет 1846 жылы Карел Хавличек Боровский панславизм тұжырымдамасына қарсы ретте ұсынған, ал чех саясаткері Франтишек Палацкий оны жан-жақты саяси бағдарламаға дамытқан. Австрославизм Австрия империясындағы басқа славян ұлттарында да қолдау тапты, әсіресе поляктар, словендер, хорваттар және словактар арасында.
Austro Slavism or Austrian Slavism was a political concept and program aimed to solve problems of Slavic peoples in the Austrian Empire. It was most influential among Czech liberals around the middle of the 19th century. First proposed by Karel Havlíček Borovský in 1846, as an opposition to the concept of pan Slavism, it was further developed into a complete political program by Czech politician František Palacký. Austroslavism also found some support in other Slavic nations in the Austrian Empire, especially the Poles, Slovenes, Croats and Slovaks.
Бағдарлама
Австрославизм Германия тілінде сөйлейтін элиталардың үстемдігінсіз, Габсбург монархиясы шеңберінде Орталық Еуропаның кіші славян ұлттары арасындағы бейбіт ынтымақтастықты көздеді. Палацкий сегіз ұлттық аймақтың федерациясын ұсынды, олардың өзін-өзі басқару құқығы жоғары болар еді. 1848 жылғы маусымда Прагада чех төңкерісінің басылғаннан кейін, бұл бағдарлама маңызсыз айналды. Австрия империясы 1867 жылы Австрия-Мажарстанға айналды, ол Ausgleich аясында мажар талаптарын қанағаттандырды, бірақ славян талаптарын ескермеді. Бұл, 1880 жылдары мәжбүрлі мажаризация саясатының басталуымен бірге, австрославизмнің беделін одан әрі әлсіретті. Дегенмен, саяси тұжырым ретінде австрославизм 1918 жылы Австрия-Мажарстан империясы құлағанға дейін сақталды. Император Франц Иосифтің мұрагері, Австрия эрцгерцогы Франц Фердинанд австрославизмге шын сенген адам болды және империяның сақталуы үшін бұл қажетті және ұзақ күткен реформа деп санады. Эрцгерцогтың реформа жоспарлары, полковник Альфред Редльдің Ресей және Сербия үкіметтеріне сатқаны анық, Сербияның әскери барлау қызметіндегі жоғары лауазымды панславист офицерлерінің 1914 жылы Сараевода эрцгерцогқа жасалған қастандық жоспарын құпия түрде жасауына ықпал еткен деп есептеледі. Бірақ, эрцгерцог қайтыс болғанға дейін ұзақ бұрын, ол австрославизмге деген симпатиясын және империяны федерализмге қайтару жоспарларын өзінің сіңілісіне жеткізді, ол кейіннен Австрияның соңғы Габсбург монархі – I Карл императоры болды. 1918 жылы Австрия-Мажарстанның құлауына император Карлдың, сыртқы және ішкі саясаткерлердің, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыстың жалғасқан хаосының салдарынан австрославист реформаларын іске асыра алмауы себеп болды. Осы уақытта, кейін Чехословакияның бірінші президенті болған Томаш Гарриг Масарик, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ президенті Вудро Вильсонды Австрия-Мажарстанның славян халықтарының қысымға ұшырағаны және оларды босату қажеттігіне көндірді. Бұл өз кезегінде президент Вильсонның Австрия императоры I Карлдың империяны федерализмге қайтару әрекеттерін (мысалы, Ұлы Австрияның Біріккен Штаттары жобасы сияқты) тікелей қабылдамауына әкелді. Президент Вильсонның соғысты басқа шарттармен аяқтаудан бас тартуы 1918 жылы империяның құлауына тікелей себеп болды.
Austro Slavism envisioned peaceful cooperation between the smaller Slavic nations of Central Europe within the Habsburg monarchy not dominated by German speaking elites. Palacký proposed a federation of eight national regions, with significant self governance. After the suppression of the Czech revolution in Prague in June 1848, the program became irrelevant. The Austrian Empire transformed into Austria Hungary (1867), honouring Hungarian, but not Slavic demands as part of the Ausgleich. This further weakened the position of Austro Slavism, as did the dawn of the coercive policy of Magyarization during the 1880s. As a political concept, however, Austro Slavism persisted until the fall of the Austrian Hungarian Empire in 1918. Archduke Franz Ferdinand of Austria, who was heir presumptive to Emperor Franz Joseph, was a true believer in Austro Slavism, which he felt was a necessary and long overdue reform if the Empire was to survive. The Archduke's reform plans, which were almost certainly sold to the Governments of Russia and Serbia by Colonel Alfred Redl, are believed, accordingly, to have played a major role in causing senior Pan Slavist officers within the military intelligence service of Serbia to covertly plan the Archduke's 1914 assassination in Sarajevo. Long before his death, however, the Archduke had passed his sympathies for Austro Slavism and plans to return the Empire to Federalism down to his nephew, who went on to become the last Habsburg monarch: Emperor Charles I of Austria. The 1918 collapse of Austria Hungary owed a great deal to Emperor Charles' failure to implement Austro Slavist reforms due to both foreign and domestic politicians and to the ongoing chaos of the First World War. Meanwhile, Tomáš Garrigue Masaryk, who was later to become the first President of Czechoslovakia, had successfully convinced U. S. President Woodrow Wilson during the First World War that the Slavic peoples of Austria Hungary were oppressed and needed to be liberated. This, in turn, led directly to President Wilson's rejection of the efforts of Emperor Charles I of Austria to return the Empire to federalism (such as the abortive United States of Greater Austria plan). President Wilson's refusal to accept an end to the war on any other terms led directly to the collapse of the Empire in 1918.