Кіріспе
Австрияның мұрагер ханзадасы (1912–2011) Отто фон Габсбург (Франц Иосиф Отто Роберт Мария Антон Карл Макс Генрих Сикстус Ксавер Феликс Ренатус Людвиг Гаетан Пий Игнатий, Ференц Йозеф Отто Роберт Мария Антал Кароли Макс Генрих Сикстус Ксавер Феликс Ренатус Лайош Гаетан Пий Игнац; 20 қараша 1912 – 4 шілде 2011) 1916 жылдан 1918 жылдың қарашасында империя тарағанға дейін Австрия-Мажарстанның соңғы мұрагер ханзадасы болды. 1922 жылы ол бұрынғы таққа үміткер, Габсбург-Лорен әулетінің басшысы және әкесі қайтыс болғаннан кейін Алтын Жүн орденінің егеменіне айналды. 2000 жылы Алтын Жүннің билеушісі, 2007 жылы Император үйінің басшысы лауазымынан бас тартты. Австрияның соңғы императоры және Венгрияның королі Карл I мен IV-тің және оның әйелі Зита Бурбон-Парманың тұңғыш ұлы Отто, Франц Иосиф Отто Роберт Мария Антон Карл Макс Генрих Сикстус Ксавер Феликс Ренатус Людвиг Гаетан Пий Игнатий фон Габсбург, Австрияның эрцгерцогы, Венгрияның, Богемияның және Хорватияның корольдік ханзадасы ретінде таққа үшінші болып отырды. Отто 1930-шы жылдардан бастап Австрия мен Еуропаның саяси аренасында белсенділік танытты, Габсбургтердің қайта орнатуына қолдау көрсетіп, Еуропалық интеграцияның ерте жақтаушысы болды; ол нацизмге, ұлтшылдыққа және коммунизмге қарсы күресті. Ол Австрия қарсыласының жетекшілерінің бірі ретінде танылды. 1938 жылғы Аншлюс кезінде нацистер оны өлім жазасына кесті және ол Еуропадан АҚШ-қа қашып кетті. Отто фон Габсбург Халықаралық Паневропалық одақ қозғалысының вице-президенті (1957–1973) және президенті (1973–2004) болды. 1979 жылдан 1999 жылға дейін Баварияның Христиандық-әлеуметтік одағы (CSU) тізімі бойынша Еуропалық парламентке депутат болып сайланды. 1979 жылы Еуропалық парламентке жаңадан сайланған мүше ретінде Отто темір қоршаудың артында қалған елдерге қызығушылық танытты және олардың болмауын символдау үшін парламентте бос орындық орнатты. Отто фон Габсбург 1989 жылғы төңкерістерде маңызды рөл атқарды, ол Pan European Picnic ұйымдастырушыларының бірі болды. Кейіннен ол Орталық және Шығыс Еуропа елдерінің ЕО-ға қосылуын ынталандырды. Ол белгілі зиялы болғандықтан, тарихи және саяси мәселелер бойынша бірнеше кітап жариялады. Отто Роберт Шуман, Конрад Аденауэр және Альсиде Де Гасперимен бірге "Еуропалық идеяның және Еуропалық интеграцияның сәулетшілерінің" бірі ретінде танылды. Отто 1919 жылы елден қуылды және көбінесе Испанияда өсті. Оның діншіл католик анасы оны Австрия-Мажарстанның ескі оқу бағдарламасы бойынша тәрбиеледі, оны католик монархы болуға дайындады. Шет елде тұрған кезінде ол Швейцарияда, Мадейрада, Испанияда, Бельгияда, Францияда, АҚШ-та және 1954 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Баварияда (Германия) Вилла Австрияда тұрды. Өлген кезде ол Германия, Австрия, Венгрия және Хорватия азаматы болды, бұрын заңды және фактілі түрде азаматтығы болмаған, сондай-ақ Мальта және Испания ордендерінің паспорттарына ие болды. Оның қосылу рәсімі 2011 жылдың 16 шілдесінде Венадағы Святой Стефан соборында өтті. Ол Венадағы Императорлық криптаға жерленді, ал жүрегі Венгриядағы Паннонхалма аббаттығында жерленді.
Otto von Habsburg (Franz Joseph Otto Robert Maria Anton Karl Max Heinrich Sixtus Xaver Felix Renatus Ludwig Gaetan Pius Ignatius, Ferenc József Ottó Róbert Mária Antal Károly Max Heinrich Sixtus Xaver Felix Renatus Lajos Gaetan Pius Ignác; 20 November 1912 4 July 2011) was the last crown prince of Austria Hungary from 1916 until the dissolution of the empire in November 1918. In 1922, he became the pretender to the former thrones, head of the House of Habsburg Lorraine, and sovereign of the Order of the Golden Fleece upon the death of his father. He resigned as Sovereign of the Golden Fleece in 2000 and as head of the Imperial House in 2007. The eldest son of Charles I and IV, the last emperor of Austria and king of Hungary, and his wife, Zita of Bourbon Parma, Otto was born as Franz Joseph Otto Robert Maria Anton Karl Max Heinrich Sixtus Xaver Felix Renatus Ludwig Gaetan Pius Ignatius von Habsburg, third in line to the thrones, as Archduke Otto of Austria, Royal Prince of Hungary, Bohemia, and Croatia. Otto was active on the Austrian and European political stage from the 1930s, both by promoting the cause of Habsburg restoration and as an early proponent of European integration; he was a fierce opponent of Nazism, nationalism and communism. He has been described as one of the leaders of the Austrian Resistance. After the 1938 Anschluss, he was sentenced to death by the Nazis and fled Europe to the United States. Otto von Habsburg was Vice President (1957–1973) and President (1973–2004) of the International Paneuropean Union movement. From 1979 to 1999, he served as a Member of the European Parliament for the Christian Social Union of Bavaria (CSU). As a newly elected Member of the European Parliament in 1979, Otto took a strong interest in the countries behind the Iron Curtain, and had an empty chair set up in the European Parliament to symbolize their absence. Otto von Habsburg played a notable role in the revolutions of 1989, as a co initiator of the Pan European Picnic. Later he was a strong supporter of the EU membership of central and eastern European countries. A noted intellectual, he published several books on historical and political affairs. Otto has been described as one of the "architects of the European idea and of European integration" together with Robert Schuman, Konrad Adenauer, and Alcide De Gasperi. Otto was exiled in 1919 and grew up mostly in Spain. His devout Catholic mother raised him according to the old curriculum of Austria Hungary, preparing him to become a Catholic monarch. During his life in exile, he lived in Switzerland, Madeira, Spain, Belgium, France, the United States, and from 1954 until his death, finally in Bavaria (Germany), in the residence Villa Austria. At the time of his death, he was a citizen of Germany, Austria, Hungary, and Croatia, having earlier been stateless de jure and de facto, and he possessed passports of the Order of Malta and Spain. His funeral took place at St. Stephen's Cathedral in Vienna on 16 July 2011; he was entombed in the Imperial Crypt in Vienna and his heart buried in Pannonhalma Archabbey in Hungary.
Ерте өмір
Отто Австрия-Венгрия империясында Франц Иосиф I-нің үлкен әкесі тұсында Рейхнау-ан-дер-Ракс қаласындағы Вартольц вилласында дүниеге келді. Ол 1912 жылғы 25 қарашада Вартольц вилласында Венаның князь-архиепископы Франц Ксавер кардинал Нагльдің қолынан Франц Иосиф Отто Роберт Мария Антон Карл Макс Генрих Сикст Ксавер Феликс Ренатус Людвиг Гаэтан Пий Игнатий есімдерімен шүкіршілік алды. Бұл есім оның болашақта «Франц Иосиф II» ретінде таққа отыруы үшін таңдалған. Оның спонсоры (құдасы) – Австрия императоры Франц Иосиф I (Австрияның эрцгерцогы Франц Фердинанд арқылы); ал спонсор әйелі – оның әжесі Португалияның инфанта Мария Антония болды. 1916 жылғы қарашада Отто Австрия, Венгрия, Богемия және Хорватияның тәждік мұрагері атанды. Анасы оған көптеген тілдерді үйретті, себебі ол бір күні көптеген елдерді басқара алады деп сенді.
Қалған жылдары
Отон Астер төңкерісі кезінде Гёделлө сарайында болды, бірақ республикалық көңіл күйдің артуымен Венгриядан жылдам эвакуацияланды. Оттоның отбасы кейінгі жылдарда Швейцарияда және Португалияның Мадейра аралында болды, онда 34 жастағы Карл 1922 жылы қайтыс болды, ал тоғыз жастағы Отто тақ мұрагері атанды. Әкесінің өлім төсегінде анасы, императорлық жесір Зита, Оттоға: «Әкең енді мәңгілік ұйқыда жатыр – енді сен император және корольсің» деді. Отбасы ақырында Баск елді мекені Лекэитиоға көшті, онда қырық испандық ақсүйек оларға вилла сатып алды. Осы уақытта Австрия парламенті Габсбургтер әулетін ресми түрде елден қуды және 1919 жылғы 3 сәуірдегі Габсбургтер заңы арқылы барлық мемлекеттік мүлікті тәркіледі. Карлға Австрияға қайта оралуға тыйым салынды, ал Отто мен басқа ер адамдар тек таққа деген барлық құқықтарынан бас тартып, қарапайым азаматтар мәртебесін қабылдаса ғана орала алатын болды. 1935 жылы ол Бельгиядағы Лувен университетінде саяси және әлеуметтік ғылымдар бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы «Австриядағы ауылдық жерлердің бөлінбеуіне қатысты, пайдалану мен шаруалар мұрагерлік құқығынан туындаған құқық» тақырыбында болды. 1937 жылы ол былай деп жазды: «Мен Австрия халқының басым көпшілігінің бейбітшілік императорының, жақын әкемнің мұрасын қаншалықты ертерек алғанын қалайтынын жақсы білемін. [Австрия] халқы ешқашан республиканы қолдау үшін дауыс берген емес. Олар ұзақ соғыстан шаршап, 1918 және 1919 жылдардағы революционерлердің батылдығына таң қалғандықтан үнсіз болды. Олар революцияның өмір мен бостандыққа деген құқықтарын бұзғанын түсінгенде, әлсіздіктен арылды. Мұндай сенім маған үлкен жауапкершілікті жүктейді. Мен оны қуана қабылдаймын. Құдай қаласа, герцог пен халықтың қайта қосылуы жақын арада болады». Ол Австрияда үлкен халықтық қолдауға ие болды; 1931 жылдан 1938 жылға дейін 1603 австриялық муниципалитет Оттоны құрметті азамат деп жариялады. Джон Гүнтер Зитаның австриялықтар арасында азырақ танымал екенін айтты, бірақ 1936 жылы «Оттоның оралуы анасының да оралуын білдірмесе, қайта жаңғырту мүмкін болар еді, тіпті жүздеген түрлі және кедейленген Габсбург туыстары мен әпкелері Венаға сироп бөшкесіне құмырсқалар сияқты ағылып келер еді» деп жазды. Оның пікірінше, Чехословакия мен Югославияның қарсылығы одан да үлкен кедергі болды, олар өз халқының қайта құрылған монархияға қосылуды қалайды деп қорқып отырды.
I know very well that the overwhelming majority of the Austrian population would like me to assume the heritage of the peace emperor, my beloved father, rather earlier than later The [Austrian] people have never cast a vote in favor of the republic. They have remained silent as long as they were exhausted from the long fight, and taken by surprise by the audacity of the revolutionaries of 1918 and 1919. They shook off their resignation when they realized that the revolution had raped their right to life and freedom. Such trust places a heavy burden on me. I accept it readily. God willing, the hour of reunion between the Duke and the people will arrive soon. He continued to enjoy considerable public support in Austria; from 1931 to 1938, 1,603 Austrian municipalities named Otto an honorary citizen. John Gunther believed that Zita was less popular among Austrians, however, writing in 1936 that "restoration would be a good deal closer if Otto's return would not mean also the return of his mother—to say nothing of hundreds of assorted and impoverished Habsburg cousins and aunts, who would flock to Vienna like ants to a keg of syrup". A greater obstacle, he wrote, was the opposition of Czechoslovakia and Yugoslavia, which feared that their people might want to rejoin a recreated monarchy.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Соғыс аяқталғаннан кейін Отто Еуропаға оралып, бірнеше жыл Франция мен Испанияда өмір сүрді. Паспорты болмағандықтан және, тиісінше, мемлекетсіз қалғандықтан, 1946 жылы Шарль де Голльдің араласуымен оған Монако княздығының паспорты берілді. Ол рыцарь болған Мальтаның Әскери тәртібі де оған дипломатиялық паспорт ұсынды. Кейіннен оған Испанияның дипломатиялық паспорты да берілді. 1956 жылдың 8 мамырында Төменгі Австрияның провинциялық үкіметі Оттоны Австрия азаматы деп мойындады. Австрияның Ішкі істер министрлігі бұл шешімді бекітті, бірақ 1957 жылдың 8 ақпанында доктор Отто Габсбург-Лотаринген есімін қабылдауы шартымен. Алайда, бұл оған тек "Австриядан басқа барлық елде жарамды" паспорт алуға ғана мүмкіндік берді. Отто 1958 жылдың 21 ақпанында өзі және оның отбасы Габсбургтер үйінің барлық бұрынғы артықшылықтарынан бас тартатынын жазбаша түрде мәлімдеді, бірақ бұл Габсбургтер заңының талаптарын толық қанағаттандырмады. Онда Отто мен Карлдың басқа ұрпақтары Австрияға тек патшалық таққа талап етуден бас тартып, қарапайым азаматтар мәртебесін қабылдаған жағдайда ғана орала алатыны көрсетілген. 1961 жылдың 5 маусымында ол Австрия Республикасына адал екенін ресми түрде жариялады, бірақ бұл мәлімдеме де жеткіліксіз деп танылды. 1961 жылдың 31 мамырында Отто Австрия тағына деген барлық құқықтарынан бас тартып, "тек қана практикалық себептермен" өзін "республиканың адал азаматы" деп жариялады. 1961 жылғы 31 мамырдағы мәлімдемесінде ол:
"Бұл қаншалықты арсыздық екенін, тіпті қол қоймаған болар едім. Олар мені саясаттан шеттеуді талап етті. Мен оған ешқашан мойынсұнбас едім. Саясаттың құмарлығын бір татып көрген соң, одан арылу мүмкін емес." деді. Австрияның әкімшілік соты 1963 жылдың 24 мамырында Оттоның мәлімдемесі заңды түрде жеткілікті деп тапты. Австрияға оралғаннан кейін, оған және оның әйеліне 1965 жылдың 20 шілдесінде азаматтығын растайтын куәлік берілді. Алайда, елдегі бірқатар саяси топтар, әсіресе социалистер, құлатылған династияның мұрагерінің қайта оралуына ыңғайсыздықпен қарады. Бұл саяси тартыс пен азаматтық наразылықтарды тудырды, бұл мемлекеттік дағдарысқа жақын болды және кейін "Габсбургтер дағдарысы" деп аталды. Тек 1966 жылдың 1 маусымында, Халық партиясы ұлттық сайлауда абсолютті көпшілік дауыс жинағаннан кейін, Оттоға Австрия паспорты берілді және ол 48 жылдан кейін алғаш рет 1966 жылдың 31 қазанында туған еліне қайта оралуға мүмкіндік алды. Сол күні ол Австрияның эрцгерцогы Евгенийдің қабірін зиярат ету үшін Инсбрукке сапарлады. Кейіннен 1967 жылдың 5 шілдесінде Венаға барды.
Саяси мансап
Біріккен Еуропаның ерте жақтаушысы Отто 1973 жылдан 2004 жылға дейін Халықаралық Паневропалық Одақтың президенті болды. Ол 1979 жылдан 1999 жылға дейін Баварияның консервативті Христиандық-әлеуметтік одағы (CSU) партиясынан Еуропалық парламент депутаты ретінде қызмет етті, соңында Еуропалық парламенттің ең тәжірибелі мүшесі атанды. Ол сонымен қатар Мон Пелерин қоғамының мүшесі болды. Ол Еуропалық Одақтың кеңеюін, әсіресе Венгрия, Словения және Хорватияның қабылдануын бастапқыдан-ақ қолдады. Еуропалық парламентте жұмыс істеген кезінде ол Солтүстік Ирландиялық протестант пасторы, Еуропалық парламент депутаты Ян Пейслимен қақтығысқа түсті. 1988 жылы Папа Иоанн Павел II Парламент алдында сөйлеген кезде, католиктерге қарсы болған Ян Пейсли «Папа Иоанн Павел II – Антихрист» деп жазылған плакатты ұстап, айқайлады. Басқа депутаттар Пейслиге қағаздар мен түрлі заттар лақтырғанда, Отто Пейслидің плакатын тартып алып, басқа депутаттармен және қауіпсіздік қызметкерлерімен бірге оны ұрып-сапты, көйлегін жыртып, галстугін тартып, Папаның көзінше палата есігінен басымен сыртқа лақтырып шығарды. 2006 жылдың желтоқсанында ол: «2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі оқиға АҚШ-қа бізден гөрі ауыр соққы берді, соның салдарынан белгілі бір түсініспеушілік туды. Осыған дейін АҚШ өзін қауіпсіз сезінді, кез келген жауды бомбалауға күші жетеді деп сенді, ешкім оған кері соққы бере алмайды деп ойлады. Бұл сезім бір сәтте жойылды. Америкалықтар алғаш рет қандай қауіп-қатерге тап болғанын түсінді» деді. Ол Еуропадағы босқындар мен күштеп жер аударылған адамдардың, әсіресе ол бір кезде тәждік мұрагері болған Богемиядан шығарылған этникалық немістердің құқықтарын қорғаушы ретінде танымал болды. Ол Франц Верфельдің Адам құқықтары сыйлығының төрешілер алқасының мүшесі болды. Ол сондай-ақ Франсиско Франконы жоғары бағалап, босқындарға көмектескені үшін мақтады, оны «Гитлер мен Сталин сияқты тоталитарлық емес, Оңтүстік Америка үлгісіндегі диктатор» деп сипаттады. 2002 жылы ол Еуропалық халықтар партиясы тобының тұңғыш құрметті мүшесі аталды. Отто фон Габсбург Ресей президенті Путиннің ерте сыншыларының бірі болды. 2002 жылғы газет сұхбатында және 2003 және 2005 жылдарғы екі сөйлеуінде ол Путиннің «халықаралық қауіп» екенін ескертті, оны «қатыгез және зорлыққа құмар» және «мұздай суық технократ» деп сипаттады.
Өлім және жерлеу
2010 жылы 3 ақпанда 85 жасында Пёкингте әйелі Регина қайтыс болғаннан кейін Отто көпшілік алдында көрінбей қалды. Ол 2011 жылдың 4 шілдесінде 98 жасында Германияның Пёкинг қаласындағы үйінде қайтыс болды. Оның өкілі оның "бейбіт түрде, ұйықтағанда қандай да бір ауыртпалықсыз көз жұмғанын" хабарлады. Оттоның табыты Габсбургтер туымен жабылған, Габсбургтер әулетінің гербімен қатар Австрия мен Венгрияның императорлық-патшалық гербтерімен әшекейленген. Габсбургтер әулеті дәстүріне сәйкес Отто фон Габсбург Венадағы әулеттік криптаға жерленді, ал оның жүрегі Венгриядағы Паннонхалма аббаттығында жерленді. Андреа фон Габсбург (1953 жылы туған), Карл Юген графы Нейпергке (1951 жылы Швейгернде туған) үйленген. Олардың үш ұлы мен екі қызы бар. Моника фон Габсбург (1954 жылы туған), Луис Мария Гонзага де Касанова Карденас и Баронға, Сантангело және Испанияның Грандее герцогына (1950 жылы Мадридте туған), Балтасар де Касанова Карденас и де Феррер мен Мария де лос Долорес Барон и Озорио де Москосоның ұлы, Маqueda герцогинясы, Испанияның Инфанта Луиза Терезаның ұрпағы, Сесса герцогинясы және Испания королі Францисктің әпкесіне үйленген. Олардың төрт ұлы бар. Михаэла фон Габсбург (1954 жылы туған, Мониканың егіз қызы), бірінші Эрик Альба Теран д'Антинге (Мехикода туған – 2004 жылы Нью-Йоркте қайтыс болған), екінші граф Губертус фон Кагенекке (1940 жылы Витлихта туған), граф Франц Иосиф фон Кагенек пен Бавария принцессасы Елизавета Марияның ұлына үйленген. Екі рет ажырасып, бірінші некесінен екі ұл мен бір қызы бар. Габриэла фон Габсбург (1956 жылы туған), Кристиан Майстерге (1954 жылы Штарнбергте туған) үйленген. 1997 жылы ажырасып, бір ұл мен екі қызы болды. Вальбурга фон Габсбург (1958 жылы туған), Арчибальд Дуглас графына (1949 жылы Стокгольмде туған), Баденнің Ұлы герцогы Людвиг I-нің ұрпағына үйленген. Олардың бір ұлы бар. Карл фон Габсбург (1961 жылы туған), Франческа Тиссен Борнемиза баронессаға (1958 жылы Лозаннада туған), барон Ханс Генрих Тиссен Борнемиза мен Фиона Франсис Элейн Кемпбелл Уолтердің қызына үйленген (кейін ажырасып кетті). Олардың бір ұлы мен екі қызы бар. Георг фон Габсбург (1964 жылы туған), Олденбург герцогинясы Эйликаға (1972 жылы Бад-Сегебергте туған) үйленген. Олардың бір ұлы мен екі қызы бар.