Кіріспе
Джеймс Клавэллдің 1986 жылғы романы «Жел буылы» – Джеймс Клавэллдің алғаш рет 1986 жылы жарық көрген романы. Бұл кітап «Азия сагасының» бір бөлігі болып табылады және хронологиялық тұрғыдан бұл серияның соңғы кітабы. Оқиға 1979 жылдың басында Иранда өтеді, онда Струанның тікұшақ ұшқыштары, ирандық шенеуніктер, мұнайшылар мен олардың отбасыларының Иран монархиясының құлауы мен аятолла Хомейнидің билікке келуіне байланысты басталған дүрбелеңдегі тағдыры баяндалады. Клавэллдің көптеген романдары сияқты, бұл да өте көлемді, көптеген өзара байланысқан сюжеттік желілерден, көптеген кейіпкерлерден және иран мәдениетінің егжей-тегжейлі сипаттамасынан тұрады. Роман «Бристоу-Хеликоптер» компаниясының революциялық күштерден қашуға және қызметкерлері мен жабдықтарын аймақтағы тұрақсыз, нашарлап бара жатқан жағдайдан шығаруға жасаған нақты күресіне негізделген. «Бристоу-Хеликоптер» компаниясының төрағасы Алан Бристоу өзінің қызметкерінің әйелі Джеки Гриффинге Ирандағы оқиғалар туралы есеп дайындауды тапсырды. Содан кейін Бристоу өзінің досы Джеймс Клавэллге романның негізін құрайтын сценарийді берді. Көбінесе оқиға осы және басқа да заманауи оқиғаларды көрсетеді. 1979 жылдың ақпанында АҚШ-тың Ирандағы елшісі Адольф «Спайк» Дабс Кабулда қаза тапты, себебі Ауғанстан қауіпсіздік күштері оны ұрлағандарға шабуыл жасады. Бұл оқиға романның сюжетіне енгізілген және одан алынған. Иранда жұмыс істеген басқа компаниялар да ұқсас қиындықтарға тап болды. Мысалы, Росс Пероның «Электрондық деректер жүйесі» Тегеран түрмесінен екі басшыны құтқаруға белсенді түрде қатысты, бұл оқиға Кен Фоллетттің «Бөркіттің қанаттары» романында көркемделіп суреттелген.
Whirlwind is a novel by James Clavell, first published in 1986. It forms part of The Asian Saga and is chronologically the last book in the series. Set in Iran in early 1979, it follows the fortunes of a group of Struan's helicopter pilots, Iranian officials and oil men and their families in the turmoil surrounding the fall of the Iranian monarchy and the rise of the Ayatollah Khomeini. Like many of Clavell's novels, it is very long and is composed of many interweaving plot strands involving a large cast of characters, as well as a detailed portrayal of Iranian culture. The novel is closely inspired by the true struggle of Bristow Helicopters to escape the revolutionary forces and get their employees and equipment out of the unstable, deteriorating situation in the region. Alan Bristow, chairman of Bristow Helicopter commissioned a journalist, Jackie Griffin, who was married to one of his employees to write a report on the events in Iran. Bristow then gave his friend, James Clavell the resulting script to form the basis of the novel. Much of the story mirrors these and other contemporary events. In February 1979, U. S. Ambassador Adolph "Spike" Dubs was murdered in Kabul after Afghan security forces burst in on his kidnappers, the actual event both mentioned and fictionalized into the plot of Whirlwind. Other companies operating in Iran faced similar dilemmas. For example, Ross Perot's Electronic Data Systems similarly became very involved in the rescue of two executives from prison in Tehran, events dramatised in Ken Follett's novel On Wings of Eagles.
Тарих
Тайпан Иан Данрос «Нобл Хаус» романында Солтүстік теңіздің мұнайды барлау үшін жақын арада ашылуы мүмкін екенін білген соң, Эндрю Гавалланды Шотландияға жіберіп, Абердиндегі жылжымайтын мүлікті жасырын түрде сатып алуды тапсырды. Осылайша, олар осы тенденциядан пайда табуға мүмкіндік алатын еді. Солтүстік теңіздегі мұнай платформалары салынғаннан кейін тікұшақтармен қызмет көрсетіледі, бұл Гавалланның тікұшақ және мұнай қызметтері саласына қатысуына себеп болды. Бұл салалар 1970-ші жылдары Иранда Струанның басты бизнес-жобаларына айналды, бұл «Жылдам дауыл» романында көрсетілген.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Шотландияда орналасқан Гаваллан, Шах тұсында Иранда жұмыс істеген S G Helicopter компаниясын басқарады. Хомейни билікке келген соң, Гаваллан өзінің ұшқыштары мен олардың отбасыларын, құнды тікұшақтарын және тікұшақтарға арналған қосалқы бөлшектерді (ұшақтардан кем емес, тіпті одан да құнды) наразылық толқынына ұшыраған елден шығаруға тиіс. Жағдайды одан әрі қиындататыны – оның компанияның құпия иесі, Гонконгтың асыл әулетімен араздасуы. Ұшқыштардың қашу әрекеттері оқиғаның негізгі желісін құрайды, ал оқиға көптеген адамдардың өмірін қамтиды: махаббатқа берілгендер, тыңшылар, фанатиктер, революционерлер, достар мен сатқындар. Британдықтар, француздықтар, финдер, американдықтар, канадалықтар, австралиялықтар және ирандықтар қатыгез діни және саяси құлтудың құрбаны болып, батыстық өмір салты мен ежелгі қатал дәстүрлердің қақтығысынан туған қорқынышты және түсініксіз жағдайларды көрсетеді.
Жабдық
S G Helicopters компаниясы оқиға барысында Bell 212, Bell 206 және Aérospatiale Alouette III тікұшақтарымен қатар British Aerospace BAe 125 бизнес-джетін де пайдаланды.
Жазу
Клавэллге кітап идеясы 1975 жылы, ол алғаш рет Иранға барған кезде келді. Ол елдің әлемдегі үшінші күшті ел болуға бейімділігі бар екенін сезінді. Клавэлл: Мен мұнай бизнесімен айналысатын ескі досыммен бірге вертолетпен елді араладым. Біз барлық жерге бардық. Мұнай өнеркәсібінде вертолеттердің және халықаралық ұшқыштар тобының маңызды екенін көрдім. Мен бұл романға арналған материал екенін бірден түсіндім. Бірақ менің басқа жобаларым да болды, сондықтан оны кейінге шегердім. Содан кейін революция болды. Басқа біреудің төңкерісінің қорқынышы туралы көптеген әңгімелер пайда болды. Менің ойымда бұл әрекетке тартылған көпұлтты тікұшақ ұшқыштары тобының тарихы ретінде қалыптасты. Әрине, мен тек осыны білдім. Романды бастамас бұрын менде ешқашан жоспар болмайды. Клавэлл сол кезде «Асыл үйді» аяқтаумен және «Шогун» романының жалғасы «Ниппон» (кейін «Гай Цзинь» болып өзгерді) романын жазуға дайындалып жатты. Бірақ әйелінің ынтасымен ол осы жұмысты кейінге қалдырып, Иран туралы кітапқа кірісті. Ол тақырыбын өзгерткенін баспасына айтпағанын айтады. Олар менің Жапония туралы кітап жазып жатқанымды ойлады. Мен ешқашан ешкімге не істеп жатқанымды айтуды ұнатпаймын. Бұл өзімді қорғау тәсілі. «Шогун» романын жазып жатқанда, баспагерімнен «Клавэлл немен айналысып жатыр?» деп сұрағанда, ол «17 ғасырдағы Жапония туралы кітап» деп жауап берді, сонда бәрі «Кімге ол қызық?» деп айқайлады. Егер мен оларға Иран туралы жазып жатқанымды айтсам, олар: «Ой, ол тағы бір кешірілгендер туралы кітап» дейтін еді. Бірақ бұл солай емес. Бұл мұсылман фундаменталистерінің ниеттерін көптеген адамдарға түсіндіретін оқиға болады деп үміттенемін. Клавэлл романның құқығын 200 бет жазғаннан кейін аукционға салды. Оған сол кездегі рекордтық сома – 5 миллион доллар төленді.
I toured the country in a helicopter with an old friend of mine who was in the oil business. We went everywhere. I saw how helicopters and an international team of pilots were essential to the oil industry. Immediately, I knew it lent itself to a novel. But I had other projects going so I put it aside. Then the revolution occurred. Now there were all these stories about the horrors of living through someone else's revolution. It all came together in my mind as the story of a multinational group of copter pilots caught up in an ugly revolution. Of course, that's all I knew. I never have a plan before I begin a novel. Clavell was completing Noble House at the time and was preparing to start a sequel to Shogun called Nippon (which became Gai Jin). But at his wife's urging he put that work on the back burner and took up the Iran book. He says he never told his publisher he had switched topics. <blockquote>They all continued to think I was writing a book about Japan. I never liked anyone to know what I'm doing. It's self defense. When I was writing 'Shogun,' my publisher was asked at a sales meeting what Clavell was working on and when he said 'A book about 17th Century Japan,' they all roared 'Who the hell's interested in THAT?' If I told them I was writing about Iran, they'd say, 'Oh, another book on the hostage crisis.' But it's not. It's an adventure story that will hopefully tell people a lot they didn't know about the motivations of Moslem fundamentalists. Clavell auctioned off the rights to the novel after having written only 200 pages. He was paid $5 million, a record amount at the time.
Қашу: Шалқынды ғашықтық оқиға
Эрики Йокконен және оның әйелі Азадеге назар аударған, әлдеқайда қысқа нұсқасы 1994 жылы "Құтылу: Шалқынды желден шыққан махаббат оқиғасы" деген атпен жарияланды. Оның қағаздық мұқабасы 598 беттен тұрады. Алғашқы басылымның артқы жағында автор кітаптары тым ауыр деген шағымдарға жауап ретінде, әзілмен кітапты осыған шағымданушылардың барлығына арнағанын жазған. "Құтылу" кітабында "Шалқынды желде" жоқ сюжеттік егжей-тегжейлер де бар. Көп жылдар бойы таба алмағандықтан, 2016 жылы Клавэллдің Азия сагасы қайта басылғанда қайта қолдануға берілді.