Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Францияның Осер қаласындағы шіркеу
Church in Auxerre, France
Осер соборы – Францияның Бургундия аймағындағы Осер қаласында орналасқан, әулие Стефанға арналған католик шіркеуі. Ол 13-16 ғасырлар аралығында 11 ғасырдағы романдық собордың орнында салынды, ал собордың төменгі қабатында (криптасында) бұл собордың қалдықтары сақталған. Собор криптасындағы 11 ғасырға жататын каролингтік фрескаларымен және әсем әйнек терезелерімен (витраждармен) әйгілі. 1823 жылдан бері ол Сенс соборымен біріктірілген діни округтің (епархияның) орталығы болып табылады.
Auxerre Cathedral is a Roman Catholic church, dedicated to Saint Stephen, located in Auxerre, Burgundy, France. It was constructed between the 13th and 16th centuries, on the site of a Romanesque cathedral from the 11th century, whose crypt is found underneath the cathedral. It is known for 11th century Carolingian frescoes found in the crypt, and for its large stained glass windows. Since 1823 it has been the seat of a diocese united with that of Sens Cathedral.
Тарих
Оксердегі алғашқы христиан діни орталығы 3-ші ғасырдың соңында оның алғашқы епископы Оксерлік Герман құрды. Алғашқы роман стиліндегі собор 1057 жылы аяқталды. Бұл құрылыстың крипті үш кемелі және алты көлденең бөлімі бар, өте кең болды. Сонымен қатар, жаңа архитектуралық элемент – дизамбулятор, паломниктерге діни қызметтерге кедеріс келтірмей, склептегі қабірлерді аралап шығуға мүмкіндік беретін дәліз болды. Готикалық собордың құрылысы шамамен 1215 жылы епископ Роберт де Сеньелей бастады. Ол өз қаражатынан жан-жақты және тұрақты үлес қосып, үлгі көрсетті және 1220 жылы Парижге ауысқаннан кейін де қаржыны мұра қалдыруды жалғастырды. Жаңа собор Дижон соборымен бірге Бургундия готикасының үлгісіне айналды. Собордың осы бөлігінің көп бөлігі 1233 жылы аяқталды. Осыдан кейін жұмыс айтарлықтай баяулады. Шевет, яғни шығыс жағы, Де Сеньелейдің ізбасары Анри де Вильнёв (1220–34) аяқтады; ол жобаға 1000 ливр бөлді, бірақ оның қайтысынан кейін қаржы тапшылығынан құрылыс баяулады. Батыс фасадының құрылысы 13 ғасырдың соңына дейін басталған жоқ. Оңтүстік трансепті 1358 жылға дейін аяқтамады. Кеме қабырғаларының көп бөлігі 1395 жылы бітті, бірақ кеме күмбездері 15 ғасырдың басына дейін аяқталмады. Құрылыс 16 ғасырда солтүстік мұнарасымен қайта басталды, ол 1543 жылы бай безендірілген фламорант готика стилінде салынды. Алайда, 1567 жылы Дін соғыстары собордың қирауына әкелді. Жоспарланған оңтүстік мұнара ешқашан салынбады. Трансепттер де 16 ғасырда аяқталды; Гермен Мишель жасаған «Литаниялардың Қасиетті Анасы» аталған, трансепттің солтүстік бөлігіндегі роза тәрізді терезе 1528 жылы аяқталды, ал Гийом Корнувайль жасаған оңтүстік трансепттің роза тәрізді терезесі 1550 жылы орнатылды. 1567 жылы Дін соғыстары кезінде протестанттар қаланы тонады және соборға елеулі зиян келтірді. Зақым көбінесе 1576 жылы епископ Жак Амиот басшылығымен қалпына келтірілді. 1764 жылы Франция королі Франсуа I кезінде орнатылған, өте әсем готикалық қоршау немесе хор торы, жаңа Ватикан Реформацияға қарсы доктринасына сәйкес, қарапайым шіркеушілерге көбірек ұнауы үшін жойылды. Оның орнына Париждік темір шебер Дюмиер жасаған, Клод Николас Ледудың жобасы бойынша мүсінші Себастьен Слодц жасаған қақпалары бар, тікұшталған темір тор орнатылды.
The first Christian diocese in Auxerre was established at the end of the 3rd century by its first bishop, Germanus of Auxerre. The original Romanesque cathedral was completed in 1057. The crypt of that structure was immense, with three naves and six traverses. It also featured a new architectural element, a disambulatory, a passage which permitted pilgrims to circulate and visit the tombs in the crypt without disturbing the religious services attended by the clergy. The construction of the Gothic cathedral was begun in about 1215, led by Bishop Robert de Seignelay. He set an example by contributing heavily and consistently from his own resources, and continued to bequeath funds after his transfer to the see of Paris in 1220. The new Cathedral, along with that of Dijon Cathedral, became models of the Burgundian Gothic style. Most of this portion of the cathedral was finished by 1233. After this, the work slowed down considerably. The chevet, or east end, was completed by De Seignelay's successor, Henri de Villeneuve (1220–34); he left 1000 livres for the project, but construction slowed after his death, hampered by a shortage of funds. The construction of the west front did not begin until the end of the 13th century. The south transept was not completed until 1358. Most of the nave walls were finished by 1395, but the nave vaults were not completed until the beginning of the 15th century. Construction resumed in the 16th century with the north tower, built in the richly ornamented Flamboyant Gothic style, completed in 1543. However, the Wars of Religion led to the devastation of the cathedral in 1567. The planned south tower was never constructed. The transepts were also completed in the 16th century; the rose window called the Virgin of the Litanies in the north arm of the transept, made by Germain Michel, was finished in 1528, while the rose window of the south transept, by Guillaume Cornouvaille, was installed in 1550. In 1567, during the Wars of Religion, Protestant bands pillaged the city, and caused considerable damage to the cathedral. The damage was largely repaired by 1576 under Bishop Jacques Amyot. In 1764 the very ornate Gothic rood screen, or choir grill, put in place under King Francois I of France, was destroyed, in keeping with a new Vatican anti Reformation doctrine to make the interior more appealing to ordinary churchgoers. It was replaced by a lacelike iron grill made by the Paris iron craftsman Dhumier, with gates by sculptor Sébastien Slodtz to a design by Claude Nicolas Ledoux.
Сыртқы
Батыс жақ порталдарының көркем мүсіндік безендіру жоспары ауқымдылығымен және түрлілігімен ерекшеленеді. Шамамен 1270 жылы Жан де Шалон-Рошфорт, ол жақында Оксер графы болған, Бургундия герцогін өзінің ағасынан қорғағандықтан, Оксердің мұрагері Аликске үйленді. Ол герцогтіктегі ең ірі феодалдық иелікке ие болды және Оксер феодалының жаңа мәртебесін оның ең басты сәні – кафедраль соборының алдыңғы жағын безендіру арқылы атап өтті. Бұл кафедральдің каролингтік кезеңдегі негізгі бөлігін оның атасы, 10 ғасырдағы Оксер епископы Хью де Шалон салған болатын. Оның мүсіндік безендіру жоспары оның қайтысынан соң көп жылдар бойы жүзеге асырылып, 15 ғасырдың басында аяқталды.
The narrative sculptural program of the portals on the west end are noted for their extent and variety. The stimulus was provided about 1270 by Jean de Châlons Rochefort, who had recently become Count of Auxerre, having supported the Duke of Burgundy against his own brother, by marrying Alix, the heiress of Auxerre. He was the largest fief holder in the duchy and commemorated the new status of his fief of Auxerre by enriching the front of its chief ornament, the cathedral, whose Carolingian nave had been erected by his ancestor Hugh de Châlons, 10th century bishop of Auxerre. Its program of sculpture was carried through long after his death and completed in the early 15th century.
Солтүстік мұнара
Солтүстік мұнараның құрылысы шамамен 1250 жылы басталды және негізіндегі портал аяқталды, бірақ содан кейін шамамен екі ғасырға жуық уақыт бойы дерлік тоқтады. Жұмыс 16 ғасырдың басында жаңартылмады. Жоғарғы бөліктері көбінесе әшекейлі, сәнді готика стилінде салынды және шамамен 1543 жылы аяқталды. Мұнара собордың қоңырау мұнарасын бесінші, яғни ең жоғарғы қабатында орналастырады. Оның биіктігі Париждегі Нотр-Дам соборының мұнараларымен шамалас. Порталдың үстіндегі үш қабат нишалармен безендірілген, олар қақпақтармен жабылған. Шатырда периламен оралған шағын терраса бар. Мұнараға бұрыштардағы тіреулердің созылуы арқасында әдемі силуэт берілген. Тіреулер де әшекейленген және нәзік шпильдермен ұзартылған. Мұнараның солтүстік-шығыс жағында тар терезелері бар сегізбұрышты мұнара орналасқан, ол мұнараның негізінен шыңына дейін баспалдақ қызметін атқарады. Оның жоғарғы бөлігінде Ренессанс стиліндегі қоңырау мұнарасы және собордың ең биік нүктесін көрсететін крестпен әшекейленген фонарь орналасқан. Солтүстік мұнараға ұқсас оңтүстік мұнара да жоспарланған, мұнараның негізі мен тіреулері нартекске жақын, қабырғалары екі метрлік қалыңдықпен салынды, сондай-ақ екінші қабат та салынды, бірақ одан артық биікке көтерілмеді. Кейін, 16 ғасырда соборлық шаптер мұнараны биіктетпей, Ораторияны қайта жаңартуға және Киелі Мария статуясын орналастыруға шешім қабылдады. Аяқталмаған мұнараның негізі собордың кемесінің бірінші бөлігіне дейін жетеді. Массивті тас құрылымның ішінде спиральды баспалдақ орналасқан. Солтүстік мұнараның оң жағында 16 ғасырда салынған, бірақ 1780 жылы бұзылған Нотр-Дам-де-Вертю шіркеуінің қалдықтары бар.
The construction of the north tower began in about 1250, and reached the completion of the portal at its base, but then practically ceased for nearly two centuries. The work did not resume the beginning of the 16th century. The upper portions were built largely in the ornate flamboyant Gothic style, and were completed in about 1543. The tower contains the belfry of the cathedral, within the fifth, or top level. It is approximately the same height as the towers of Notre Dame de Paris. The three levels above the portal are decorated with niches covered by gables. The roof has a small terrace surrounded by a balustrade. The tower is given a more graceful silhouette by the prolongation of the buttresses at the angles. The buttresses are also ornamented and prolonged by slender spires. On the northeast side of the tower is attached a slender octagonal tower with narrow windows, which serves as a stairway from the base of the tower to the summit. At the top it has its own Renaissance style belfry and a lantern, adorned with a cross marking the highest point of the cathedral. A south tower similar to the north tower was planned, and the base and buttresses for the tower were constructed, with walls two meters thick, next to the narthex, and a second level above, but it went no higher. Later in the 16th century The cathedral chapter decided to rebuild the oratory to house a statue of the Virgin Mary rather than building the tower higher. The unfinished tower base reaches as far into the interior as the first traverse of the nave. A spiral staircase is encased in the massive stone construction. To the right of the north tower base are the vestiges of the chapel of Notre Dame des Vertus, built in the 16th century but demolished in 1780.
Кеме және хор
Роман стиліндегі склептің үстіне салынған хор шамамен 1215 жылы Дижон соборы сияқты Бургундияның тағы бір шіркеуінің үлгісімен салына бастады. Биіктігі үш деңгейден тұрады: төменгі жағында бағаналары бар кең аркадалар; одан жоғары тар трифориум немесе өткел, терезесіз аркалармен және жіңішке колоннеттермен әсемделген; ең жоғарғы деңгейде дөңгелек роза тәрізді терезелердің астында жұп ланцет тәрізді терезелер, ал олардың негізінде қабырға бойымен тар өткел. Бастапқы жоспар бойынша нефтің төбесі алты бөліктен тұратын қабырғалы күмбезбен жабдырылуы керек еді, ол алма-кезек массивті тіректер мен бағаналармен қолдау көрсетуге тиіс болған, бірақ бұл жоспар заманауи және берік төрт бөліктен тұратын тікбұрышты қабырғалы күмбездерге өзгертілді. Тағы бір ерекше сәулеттік ерекшелік – шығыс жағындағы осьтік капелла мен айналмалы дәліздің қосылысы, ол шығыс жағындағы ішкі кеңістікті айналып өтуге мүмкіндік береді, хорда құлшылық кезінде келушілерге ыңғайлы жағдай жасайды. Осы айналмалы дәлізде алты бөлікті күмбез диаметрі жиырма бес сантиметр болатын жіңішке бағаналар ұстап тұрады, олар шіркеудің соңына біртілділік пен жандылық сыйлайды.
The choir, built atop the Romanesque crypt, was begun first in about 1215, in a plan similar to another Burgundian church, Dijon Cathedral. The elevation has three levels; large arcades with pillars at the bottom; a narrow triforium, or passageway, above, with windowless arches and decoration by slender colonettes; and on the top level, double lancet windows below circular rose windows, with a narrow passageway along the wall at their base. The nave was originally planned to have a ceiling of six part rib vaults, supported by alternating massive pillars and columns, but this plan was modified to have the more modern and stronger four part rectangular rib vaults. Another notable architectural feature is the junction between the axial chapel at the east end with the disambulatory, the interior passage the surrounds the east end interior, allowing visitors to circulate while services were going on in the choir. In this disambulatory, the six part vaults are supported by slender columns twenty five centimetres in diameter, which give unity of style and animation to the end of the church.
Сырғанақ
Хордың астындағы крипта епископ Хью де Шалон бұрынғы роман стиліндегі құрылысты қайта жаңартқан кезде салынды. Онда ерте кезеңдегі деамбулатория бар, ол паломниктерге орталықтағы діни қызметтерге бөгет келтірмей, қабірлердің төңірегінде жүріп-қайруға мүмкіндік берді. Онда собордағы ең көне өнер туындылары сақталған, оның ішінде епископ Хумбоның тапсырысымен салынған Апокалипсис кезіндегі Мәсіхтің фрескалары және 13 ғасырдың соңына жататын Мәсіхтің Ұлылық фрескасы бар.
The crypt beneath the choir was constructed between by Bishop Hugues de Chalon, when he rebuilt the earlier Romanesque structure. It features an early disambulatory, allowing circulation by pilgrims around the tombs without disturbing services in the center. It contains the oldest art in the cathedral, including frescoes of Christ at the time of the Apocalypse commissioned by Bishop Humbaud, and a later fresco of Christ in Majesty from the end of the 13th century.
Боялған шыны
Соборда 13 ғасырдағы боялған шынылардың маңызды жинағы бар. Оған 1235 және 1250 жылдар аралығында жасалған, шамамен алпыс терезе кіреді, олардың көпшілігі Нотр-Дам шіркеуінде және амбулаторияда орналасқан. Олар мозаиканың бөліктері сияқты құрастырылған, қалың шыныдан жасалған, терең, әдемі көк және қызыл түстерімен ерекшеленеді. Нефтің ойықтарындағы терезелер 15 ғасырға жатады және Ренессанс стилінде жасалған. Трансепттегі роза тәрізді терезелер 16 ғасырда салынған.
The cathedral has an important collection of 13th century stained glass. This includes some sixty windows made between 1235 and 1250, mostly found in the Chapel of Notre Dame and in the ambulatory. They are known for the deep, rich blues and reds of the thick pieces of glass, assembled like parts of a mosaic. The windows in the bays of the nave date from the 15th century, and are in the Renaissance style. The rose windows of the transept date from the 16th century.
Роза тәрізді терезелер
Трансепттің солтүстік бөлігі, әсем роза тәрізді терезесімен бірге, 1528 жылы аяқталды. Оңтүстік трансепті және роза тәрізді терезе 1550 жылы аяқталды. Оңтүстік роза тәрізді терезеде Құдай Әкені бейнелейтін орталық окулус және Мұсаның өмірін көрсететін сегіз ланцет тәрізді терезе бар. Терезелерді Гийом Корновайль жасаған.
The north portion of the transept was completed, along with its flamboyant rose window, in 1528. The south transept and rose window were completed in 1550. The south rose window has an oculus in the centre representing God the father, over eight lancet windows depicting the life of Moses. The windows were made by Guillaume Cornovaille.
Өнер және сәндік
Собордың мүсіндерінің өте бай жинағы бар, әсіресе батыс жағындағы басты есіктің үстіндегі аркаларда. Бұл тығыз орналасқан мүсіндер жинағына діни тұлғалармен қатар Геркулестің әйелдері мен ұйықтап жатқан құдай Эрос сияқты аллегориялық бейнелер де кіреді. Ішкі кеңістіктің маңызды сәндік элементі – 1764 жылы ескі роуд экранының орнына қойылған әсем темір хор экраны. Оны париждік темір шебер Дюмиер жасаған, ал қақпаларын патша мүсіншісі Себастьен Слодц, Клод Николас Ледудың жобасы бойынша орнатқан. Собор хорындағы орындықтардың арқасындағы оюлы ағаш медальондардан тұратын misericordes-тің керемет жинағы бар, олар дін қызметкерлері ұзақ тұрған кезде демалуға мүмкіндік берген.
The cathedral has a very rich collection of sculpture, particularly in the arches over the main portal on the west front. This collection of densely packed sculptures includes both religious figures and allegorical figures of the wives of Hercules and the sleeping goddess Eros. An important decorative feature of the interior is the elaborate wrought iron choir screen, which replaced the old rood screen in 1764. It was made by the Paris iron craftsman Dhumier, with gates by the royal sculptor Sébastien Slodtz to a design by Claude Nicolas Ledoux. The cathedral choir has a remarkable collection of misericordes, the sculpted wood medallions on the seat backs in the choir, which provided a resting place when the clergy had to stand for long periods of time.
Орган
Собордың ұлы органы 19 ғасырда салынған және неоготикалық стильде жасалған корпусқа орнатылған. 1979-1986 жылдары Доминик Обертур де Сентес оны толығымен қайта жасап, 46 тоқтап тұру, төрт мануалды пернетақта және көміртекті талшықтармен механикалық беріліс жүйесі бар заманауи аспапқа айналдырды. 2005 жылы болған дауылдан зақымданғаннан кейін, 2011-2012 жылдары қосымша жөндеу жұмыстары жүргізіліп, қосымша тоқтап тұрулар қосылды, соның ішінде En chamade тоқтап тұрулары, олардың дыбысы тікелей сыртқа, кернейлер сияқты, собордың негізгі бөлігіне (кемеге) естіледі.
The grand organ of the cathedral was built in the 19th century, and installed in a Neo Gothic style case. It was entirely rebuilt between 1979 and 1986 by Dominique Oberthür de Saintes, who transformed it into a modern instrument, with forty six stops, four manual keyboards, and mechanical transmission by carbon fibres. Following damage from a storm in 2005, it received further restoration between 2011 and 2012 and was given additional stops, including stops En chamade, which sound directly outward, like trumpets, to the nave.