Технологиялық эволюция: Жаңа технологиялардың пайда болуын, эволюциялық биология негізінде түсіндіретін теория. Комбинаторлық теория, технологиялық өзгерістер тармағы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Технология дамуын сипаттайтын теория. "Технологиялық эволюция" термині эволюциялық биологияның механизмдерін пайдалана отырып, технологиялық өзгерістерді түсіндіретін түсініктерді қамтиды. Эволюциялық биологияның бастауларының бірі Чарльз Дарвиннің "Түрлердің шығу тегі" кітабында жатыр. Осы қағидаға сәйкес, технологиялық эволюция жаңа технологиялардың пайда болуын сипаттауы мүмкін.
Theory describing technology development
The term "technological evolution" captures explanations of technological change that draw on mechanisms from evolutionary biology. Evolutionary biology has one of its roots in the book “On the origin of species” by Charles Darwin. In the style of this catchphrase, technological evolution might describe the origin of new technologies.
Технологиялық өзгерістердің комбинаторлық теориясы
Технологиялық өзгерістердің комбинаторлық теориясы әрбір технологияның әрдайым қарапайым технологиялардан тұратынын және жаңа технологияның бұрыннан бар технологиялардың негізінде жасалатынын айтады. Бұл теорияның бір ұғымы – технологиялардың өзара әрекеттесуі желі құрайды. Жаңа технологияны қалыптастыруға қатысатын барлық технологияларды, мысалы, бұранда және бұрандалатын бұранда сияқты, бір-бірін толықтыратын технологиялар деп қарастыруға болады. Олардың өзара әрекеттесуі бұранда бұрау процесін құрайды. Бұл жаңадан пайда болған бұранда бұрау процесі өзінің кезегінде технология ретінде қарастырылуы мүмкін, сондықтан технологиялар желісінде жаңа түйін ретінде бейнеленеді. Жаңа технологияның өзі басқа технологиялармен өзара әрекеттесіп, тағы да жаңа технологияны құруы мүмкін. Егер бұл технологияларды біріктіру процесі қайталап орындалса, технологиялар желісі кеңейеді. Мұнда сипатталған технологиялық өзгерістер механизмі «комбинациялық эволюция» деп аталады. Ал кейбіреулер оны «технологиялық рекурсия» деп атайды. Брайан Артур бұл теорияның эволюциялық биологиядан алынған генетикалық рекомбинация механизмімен қалай байланысты және қандай ерекшеліктері бар екенін түсіндірді.
The combinatoric theory of technological change states that every technology always consists of simpler technologies and a new technology is made of already existing technologies. One notion of this theory is that this interaction of technologies creates a network. All the technologies which interact to form a new technology can be thought of as complements, such as a screwdriver and a screw which by their interaction create the process of screwing a screw. This newly formed process of screwing a screw can be perceived as a technology itself and can therefore be represented by a new node in the network of technologies. The new technology itself can interact with other technologies to form a new technology again. If this process of combining existing technologies is repeated again and again, the network of technologies grows. The here described mechanism of technological change has been termed “combinatorial evolution”. Others call it “technological recursion”. Brian Arthur has elaborated how the theory is related to the mechanism of genetic recombination from evolutionary biology and in which aspects it differs.
Технологиялық эволюцияның тарихы
Технологиялық эволюция – технологиялық даму арқылы қоғамның радикалды түрленуінің теориясы. Бұл теорияны чех философы Радован Рихта ұсынған. «Адамзат өзгерісте; Алыс өткенге, қазіргіге және шалқар болашаққа қарау», Masefield Books, 1993. Технология (Рихта оны «табиғатқа ақыл-ой және физикалық күш-жігерді қолдану арқылы белгілі бір құндылыққа жету үшін жасалған материалдық нысан» деп анықтайды) үш кезеңде дамиды: құралдар, машиналар, автоматтандыру. Оның сөзіне göre, бұл эволюция екі бағытта жүреді:
Technological evolution is a theory of radical transformation of society through technological development. This theory originated with Czech philosopher Radovan Richta. Mankind In Transition; A View of the Distant Past, the Present and the Far Future, Masefield Books, 1993. Technology (which Richta defines as "a material entity created by the application of mental and physical effort to nature in order to achieve some value") evolves in three stages: tools, machine, automation. This evolution, he says, follows two trends:
Технологияға дейінгі кезең, онда бүгінгі таңда барлық жануарлар түрлері қалады (кейбір құстар мен приматтардан басқа), ертедегі тарихқа дейінгі адамның иррационалды кезеңі болды. Рационалды қабілеттің дамуының нәтижесінде пайда болған технология бірінші кезеңнің – құралдардың жолын ашты. Құрал физикалық жұмысты орындауда механикалық артықшылықты қамтамасыз етеді, мысалы, жебе, саба, немесе балға, олар физикалық еңбекті тиімдірек ету арқылы мақсатқа жетуге көмектеседі. Кейінірек, жануарлардың күшімен жұмыс істейтін саба мен жылқы сияқты құралдар, аңшы-жинаушылардың технологиясына қарағанда азық-түлік өндірісінің өнімділігін он есеге арттырды. Құралдар адамға өз денесімен орындау мүмкін емес нәрселерді жасауға мүмкіндік береді, мысалы, микроскоп арқылы ұсақ бөлшектерді көруге, шынжыр және арбамен ауыр заттарды жылжытуға, немесе суды шелекте тасымалдауға. Екінші технологиялық кезең – машинаны жасау. Машина (дәлірек айтқанда, қуатпен жұмыс істейтін машина) – адамның физикалық күш-жігерінің бір бөлігін немесе толығымен алмастыратын, тек оның функцияларын бақылауды қажет ететін құрал. Машиналар өнеркәсіптік революция кезінде кеңінен таралды, бірақ жел диірмендері, машинаның бір түрі, одан да ертерек пайда болған. Мұның мысалдары – автомобильдер, пойыздар, компьютерлер және шамдар. Машиналар адамдарға өз денелерінің шектеулерінен әлдеқайда асып түсуге мүмкіндік береді. Шаруашылыққа трактор сияқты машинаны орнату, саба мен жылқыдан он есе артық азық-түлік өнімділігін қамтамасыз етті. Технологиялық эволюцияның үшінші және соңғы кезеңі – автоматтандыру. Автоматтандыру – автоматты алгоритм арқылы адамның бақылауын жоятын машина. Бұл сипаттамаға ие машиналардың мысалдары – цифрлық сағаттар, автоматты телефон станциялары, кардиостимуляторлар және компьютерлік бағдарламалар. Үш кезеңнің технологияның негізгі түрлерін енгізуді көрсететінін түсіну маңызды, сондықтан олардың барлығы бүгінде де кеңінен қолданылуда. Мысалы, найза, саба, қалам, пышақ, қолғап және оптикалық микроскоп – бәрі құралдардың мысалы.
The pre technological period, in which all other animal species remain today (aside from some avian and primate species) was a non rational period of the early prehistoric man. The emergence of technology, made possible by the development of the rational faculty, paved the way for the first stage: the tool. A tool provides a mechanical advantage in accomplishing a physical task, such as an arrow, plow, or hammer that augments physical labor to more efficiently achieve his objective. Later animal powered tools such as the plow and the horse, increased the productivity of food production about tenfold over the technology of the hunter gatherers. Tools allow one to do things impossible to accomplish with one's body alone, such as seeing minute visual detail with a microscope, manipulating heavy objects with a pulley and cart, or carrying volumes of water in a bucket. The second technological stage was the creation of the machine. A machine (a powered machine to be more precise) is a tool that substitutes part of or all of the element of human physical effort, requiring only the control of its functions. Machines became widespread with the industrial revolution, though windmills, a type of machine, are much older. Examples of this include cars, trains, computers, and lights. Machines allow humans to tremendously exceed the limitations of their bodies. Putting a machine on the farm, a tractor, increased food productivity at least tenfold over the technology of the plow and the horse. The third, and final stage of technological evolution is the automation. The automation is a machine that removes the element of human control with an automatic algorithm. Examples of machines that exhibit this characteristic are digital watches, automatic telephone switches, pacemakers, and computer programs. It is crucial to understand that the three stages outline the introduction of the fundamental types of technology, and so all three continue to be widely used today. A spear, a plow, a pen, a knife, a glove, and an optical microscope are all examples of tools.