Кіріспе

Технологияны дамыту басқаруы – мемлекет, бизнес және ҮЕҰ секторлары арасындағы технологияны дамытуды басқару, яғни жолбасшылық ету. Бұл технологияның өзіндегі және оны қолданудағы басқару идеясы, сондай-ақ осыған байланысты практикалардың жиынтығы. Бұл ұғым инновация және Джозеф А. Шумпетер, Кристофер Фриман және Карлота Перес сияқты ғалымдардың теорияларында айтылған техноэкономикалық парадигмалардың ауысуы туралы түсінікке негізделген.

Шолу

Бұл тұжырым бойынша, экономикалық даму кезеңдері инновацияларды жетекке алатын көзқараспен анықталады, бұл көзқарас қаржылық құрамдастар, иерархиялық өзгерістер және жоғарырақ табыстар арқылы әсер етеді. Қазіргі таңда инновацияларды қозғаушы көзқарас – ақпараттық және коммуникациялық технологиялар (АКТ), ол соңғы жылдары экспоненциалды түрде өсті. Технологияны басқару – мемлекеттік саясат тұжырымы; гуманитарлық орта субъектілерді бақылау және күтім жасауға мүмкіндік береді, осылайша оларға тиюі мүмкін зиянды азайтуға бағытталған ортаны құруға көмектеседі. Технологияны басқару мен оның альтернативасы – АТ басқару арасында жіңішке шекара бар. Оны корпоративтік басқарудың ішкі ұйымдық құрылымы (корпоративтік басқару) және АТ-жүйелерімен шатастыруға болмайды, кейде оларды «Ақпараттық технологияларды басқару» немесе ақпараттық технологиялардың корпоративтік басқаруы деп атайды. Олардың арасындағы айырмашылық – АТ басқару фирманың өнімділігі мен ақпараттық жүйелердегі басқаруға әсер етеді, ал технологияны басқару технологияның өзіне және оған бейімделуге бағытталған. Шешім қабылдау принциптеріне негізделген мемлекеттік саясаттар бойынша процедуралар мен құрылымдарды құра алатын ұйымдар технологияны басқарудың ядросында тұр. Бұл адамдарды осы топтарға тартудың және үкіметтің барлық деңгейдегі шенеуніктердің қатысуын қамтамасыз етудің бір жолы. Технологияны басқару технологиялық инновациялар мен оларды қоршап тұрған дау-дамайлар арасында делдал рөлін атқарады. Технологияны басқару жаңа технологиялық инновациялардың саяси және әлеуметтік салдары арасында тепе-теңдік орнатады. Көптеген ұйымдар Интернет саясатына, соның ішінде Интернет қоғамы сияқты жалпы ұйымдарға, сондай-ақ «Интернет инженерлік тобы комитеті және Интернет қоғамының кеңесші органы» ретінде қызмет ететін Интернет архитектурасы кеңесі сияқты арнайы топтарға назар аударады. Ірі ұйымдар өзгеріп жатқан Интернет пен технологияларға даму және бағыт беру сияқты жалпы мақсаттарға баса назар береді, ал көптеген кіші топтар саясатты бақылау және тікелей зерделеу үшін ірі ұйымдармен және олардың құрамында кеңес береді және жұмыс істейді.

Маңыздылық

Технологиялық прогресс көбінесе жаңашылдық пен ыңғайлылықты күшейтеді. Бұл прогресс реттелмесе, зиян келтіру және қауіп тудыру мүмкіндігін жасайды. Заңнама бұзылуы мүмкін, технология зиян келтіру үшін қолданылуы мүмкін, ал дезинформация бұқаралық ақпарат құралдарына кері әсер ете алады, сонымен қатар үкіметтік/саяси сайлауларға араласу қаупін тудырады. Технологияны басқарудың мақсаты – технологияның жалпы ағымының тегіс дамуына жағдай жасайтын кеңістікті реттеу. ҮЕҰ, комитеттер және одақтар технологияны басқару идеясына өз күштерін жұмсады, өйткені прогресс күрделене түседі. GSCA, IGC, TTC және IFI сияқты ұйымдар технологияны басқару қажеттілігіне назар аударады және технологиялық жаңалықтар жасалғанда оның одан әрі қажеттілігін қолдайды. Олардың мақсаты – технология әлемінде эволюцияның өз бағытымен жүруіне мүмкіндік беретін, дезинформациядан, технологияны дұрыс пайдаланбаудан және заңдар мен ережелердің бұзылуынан азат, реттелген кеңістік құру.

Кедергілер

Тиімді технологиялық басқару жаңа технологияларды дамытуды басқару үшін әртүрлі салалардың бірлескен әрекеттерін қамтиды. Жаңа технологиялардың салалық сипатымен байланысты, технологиялық өзгерістердің қарқынына бейімделу және ортақ цифрлық инфрақұрылымға жаңа технологияларды енгізумен байланысты туындайтын мәселелерді шешу үшін ынтымақтастыққа негізделген саясатты жасау архитектурасы аса маңызды. Басқарудағы ынтымақтастыққа негізделген саясатты құрудың қиындығы – инновациялар арасындағы әртүрлі мүдделі тараптардың арасындағы сенім мен ынтымақтастыққа деген қажеттілік. Коллингридж дилеммасы жаңа технологияларды басқарудағы негізгі мәселелердің бірі болып табылады. Жасанды интеллект сияқты жаңа технологияларды цифрлық инфрақұрылымға енгізудің салдары қауіпті және белгісіз болуы мүмкін. Мысалы, нейротехнология, кіріктірілген құрылғылар мен ми-компьютерлік интерфейстері арқылы қауіпсіздік және тиімділік стандарттарын сынап, адамның жеке басы мен психикалық құпиялылығын қорғаудың ұзақ мерзімді этикалық мәселелерін ескермеуі мүмкін. Егер инновацияға араласу қажеттігі анықталса, ынтымақтастық саясатына сәйкес бағытты өзгерту қымбатқа, күрделіге және уақытты көп талап етуге әкелуі мүмкін. Жаһандық технологиялық басқару саммиті мемлекеттік-жекешелік серіктестікті қамтамасыз ету арқылы жаңа технологияларды басқару саласындағы жетекші орган болуға ұмтылады. Осы саммитте индустрия мен үкіметтің трансформациясы, технологиялық басқару және ең соңғы технологиялар талқыланады. Бұл есеп 4-ші өнеркәсіптік революцияның бес маңызды технологиясына: жасанды интеллект, блокчейн, заттар интернеті, дрон және мобильділікке қатысты.

Интернет басқару форумы (IGF)

IGF адамдар мен топтарды біріктіріп, интернет пен технология саласындағы саясатқа және ең жақсы тәжірибелерге әсер ету үшін ақпарат таратады. Ұйымның мақсаты – әлемнің түкпір-түкпірінен және әртүрлі саладан келген мүдделі тараптарды тарту, себебі интернет басқарудың қарқынды дамып жатқан саласында мемлекеттік саясатты жетілдіру үшін мұның қажеттілігі зор деп саналады. Жыл сайын Интернет басқару форумы (IGF) әлемнің әртүрлі елдерінде өткізіліп, үкіметтер мен ұйымдар арасындағы пікір-алмасуды жеңілдетеді, интернет басқару және оған қатысты технологиялық мәселелер бойынша маңызды сұрақтарды анықтайды. Форум мәселелерді анықтаумен қатар, интернеттің дұрыс пайдаланбауынан туындайтын проблемаларды шешуге ұмтылады және интернет басқаруға қатысты нұсқаулар мен принциптерді үнемі қарап отырады. Бірінші IGF конференциясы Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан 2006 жылдың 18 шілдесінде Грекияның Афина қаласында жарияланды. Одан бері IGF тағы 12 конференция өткізді, ал веб-сайтта 2006 жылдан 2018 жылға дейінгі кезеңде IGF-ге қабылдаған 13 елдің тізімі жарияланған, соның ішінде Грекия, Бразилия, Үндістан, Франция және тағы да басқа елдер бар. IGF мәліметінше, конференцияға қатысушылар көбінесе «Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммиттен (WSIS) және Экономикалық және әлеуметтік кеңестен (ECOSOC) аккредиттелген ұйымдардан», сондай-ақ интернет басқару саласында тәжірибесі мен білімі бар басқа ұйымдардан келеді.

IEEE - Адамзат үшін технологияны дамыту

IEEE – әлемдегі ең ірі техникалық кәсіби ұйым, оның мақсаты қоғамның игілігі үшін инновация мен технологиялық прогресті дамытуға бағытталған. IEEE – Электр және электроника инженерлері институты дегенді білдіреді, бірақ әлемдегі ең ірі ұйымдардың бірі ретінде, ол инженерлер ғана емес, ғалымдардан бастап бағдарламалық қамтамасыз етушілерге дейінгі мамандардан тұрады. IEEE 1884 жылы әлемде электр қуатының маңызы артуына байланысты құрылды. Ұйым екі ұйымның бірігуі нәтижесінде пайда болды: Америка Электр Инженерлері Институты (AIEE) және IRE. AIEE 1884 жылы өнеркәсіптік мамандарды және қоғамдағы өмір сүру деңгейін жақсартуға бағытталған олардың күш-жігерін қолдау мақсатымен құрылды. Ұйым Нью-Йоркте құрылғанмен, алғашқы отырыс Филадельфияда өтті, және көптеген жетекшілер телеграф, энергетика және телефон салаларынан келді. Электр қуаты дамып, өскен сайын, ұйым электр қуатына көбірек назар аударды, ал телеграф пен телефонға бұрынғыдай көңіл бөлмеді. IRE болса, радио және жалпы электроникаға бағытталған. AIEE-ге ұқсас және 1940 жылдары құрылғанмен, ол одан тез өсіп, 1957 жылы ірі ұйымға айналды. Екі ұйымның да өсуіне байланысты, 1963 жылдың қаңтар айында AIEE және IRE бірігіп, Электр және электроника инженерлері институты (IEEE) болып қайта құрылды. Бүгінде IEEE-де 390 000-нан астам мүше бар және ол 16-дан астам елде жұмыс істейді.

Дүниежүзілік веб консорциумы (W3C)

W3C – топтар мен жеке тұлғалардың бірігіп, веб-стандарттарды дамытуға мүмкіндік беретін жаһандық ұйым. Ұйымға Тим Бернерс-Ли директорлық етеді, ал Джеффри Джаффе бас директор болып табылады. Олар веб-протоколдар мен нұсқауларды әзірлеу арқылы мақсаттарына жетеді, осылайша вебтің ұзақ мерзімді табысын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, W3C-де W3C Evangelists тобы бар, ол жаңа мүшелерді іздеу және тарту арқылы, іскерлік даму тобының қызметін атқарады. Олар өз аймақтарында іс-шаралар ұйымдастырып, W3C-ді насихаттайды және демеушілер мен қаржы берушілерді байланыстыруға көмектеседі. Ұйымның қаржыландырылуы негізінен W3C мүшелік жарналары, ғылыми гранттар, қайырымдалықтар мен демеушіліктер есебінен жүзеге асырылады. W3C веб-беттерді тексеруге арналған тегін қызмет ұсынады, ол міндетті болмаса да, беттердің сапасын жақсартуға көмектеседі. Ұйымның сайтында айтылғандай, W3C 1984 жылғы қазан айында Тим Бернерс-Ли Массачусетс технология институтының компьютерлік ғылым зертханасында құрылған. W3C CERN ұйымымен бірлесіп жұмыс істеді және DRNA мен Еуропалық комиссияның қолдауын алды, алғашқы конференциясын 1995 жылғы сәуір айында өткізді. Осы уақыттан бері төрт ірі конференция өткізілді. Екінші конференция 1996 жылы Жапонияның Кейо университетінде, ал 2003 жылы үшінші конференцияны Еуропада ERCIM (Информатика және математика саласындағы Еуропалық зерттеу консорциумы) ұйымдастырды, бұл бұрынғы еуропалық ұйымдастырушы INRIA-ның орнын басты. Төртінші конференция 2013 жылы Қытайдың Бейхан университетінде өтті.

Интернет басқару институты (IGI)

IGI – Азия-Тынық мұхиты аймағында интернет басқаруды ілгерілетуге және зерттеуге бағытталған коммерциялық емес ұйым. Ұйым кішкентай кеңесші топ пен басшылық командадан тұрады, олар адамдарды біріктіруге және ресурстармен бөлісуге көмектеседі. IGI-де білім берудің маңызды бөлігі бар, себебі олар интернет басқару тақырыптары бойынша зерттеулер мен әзірлемелер жүргізумен қатар, интернет басқаруға қатысты мәселелер бойынша халықты біліммен қамту үшін курстар мен лекциялар әзірлейді. Институттың мектебі 16 апталық курс пен бір апталық дипломдық бағдарламаны аяқтағаннан кейін интернет басқару бойынша дипломды ұсынады. Оның соңғы есебі – Непалдың 2018 жылғы IGF есебі. 2019 жылы IGI Непалдың Интернет қоғамы және ISOC Nepal сияқты әртүрлі ұйымдармен бірлесіп, «Бір әлем, бір интернет, бір көзқарас» тақырыбында үшінші Непал IGF-ін өткізді. IGI атқарушы командасын Непалдағы ақпараттық технологиялар саясатымен айналысатын және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында үш он жылдықтан астам тәжірибесі бар төраға Манохар Кумар Бхаттарай басқарады. Бхаттарайға атқарушы кеңестегі тағы алты директор қолдау көрсетеді: Упендра Кешари Нюпане, Ражендра Дахал, Умеш Рагхубанши, Рошан Похарел, Сапана Шахи және бас директор қызметін атқаратын Бабу Рам Арял. Сонымен қатар, Ананда Гаутам институттың бағдарламалық және саясат бойынша қызметкері болып жұмыс істейді.

G20 ғаламдық ақылды қалалар альянсы (GSCA)

GSCA – қалалық, өңірлік және ұлттық үкіметтерді, жеке сектор серіктестерін және қала тұрғындарын ақылды қала технологияларын жауапты және этикалық қолдану туралы ортақ түсінік арқылы біріктіретін жаһандық одақ. Бұл одақ халықаралық саясат нормаларын дамытуға және қалыптастыруға көмектеседі, соның арқасында адал тәжірибелерді жеделдетуге, ықтимал тәуекелдерді азайтуға және халықтың сенімін нығайтуға болады. GSCA жақында «Ақылды қалаларды басқару» жол картасын жариялады, ол қалаларға ақылды қала технологиялары саласындағы қолданыстағы саясатты бағалауға мүмкіндік береді, негізінен АКТ қолжетімділігі, жеке өмірге қатысты әсерді бағалау, кибер қауіпсіздік, цифрлық инфрақұрылым және ашық деректер, сондай-ақ этикалық және жауапты басқару мәселелері бойынша өлшемдер ұсынады.

Халықаралық Үлкен Комитет (МКК)

Халықаралық ірі комитет – үлкен деректер, жеке құпия және демократия тақырыптарын талқылау мақсатында өткізілетін жиын. Комитет онлайн қауіпсіздік немесе телерадио хабарларын тарату саласындағы жаңалықтар сияқты қызығушылық тудыратын мәселелер бойынша сауалдар қояды. Бір мәселені зерттегеннен кейін комитет өз қорытындылары бойынша есеп жасайды және үкіметке ұсыныстар енгізеді. Алғашқы жарияланымдар 2017 жылдан бастап қолжетімді және оларды комитеттің веб-сайтынан табуға болады. Өзінің жұмысының бір бөлігі ретінде Халықаралық ірі комитет зерттеу тақырыптарын талқылау үшін конференция өткізеді. Конференцияға "Аргентина, Чили, Эстония, Германия, Ирландия, Сингапур, Эквадор, Мексика, Марокко, Тринидад және Тобаго, сондай-ақ Ұлыбритания" елдерінің өкілдері қатысады, әрі Facebook, Google, Twitter, Amazon және Apple сияқты ірі компаниялар да қатысады. Ұйымның алғашқы отырысы 2018 жылдың 27 қарашасында Лондонда өтті.

Токио университеті болашақ бастамалары институты

Болашақ бастамалары институты – 2019 жылы Саясатты зерттеу институты (PARI) мен UTIAS тұрақтылық ғылымдарының біріктірілген зерттеу жүйесі (IR3S) қосылу арқылы құрылған ұйым. IFI болашақ әлем үшін әлеуметтік және саяси мәселелер бойынша ұсыныстарды әзірлеуге бағытталған. Олардың технологиялық басқару саясатын зерттеу бөлімі жасанды интеллект (ЖИ) басқару жобасын аяқтады, ол ЖИ технологиясының түрлі салдары мен оларды қалай басқаруға болатындығын қарастырды. Институтты директор Хидэаки Широяма және директорлардың орынбасарлары Тошия Ватанабе, Кенсуке Фукуши және Ичиро Саката басқарады.