Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зарка (الزرقاء) – Иорданиядағы Зарка облысының қаласы. Оның аты "көк (қала)" деген мағынаны білдіреді. 2015 жылы халық саны 635 160 адамды құрады және Амманнан кейін Иорданиядағы екінші ең көп халқы бар қала.
City in Zarqa Governorate, Jordan
Zarqa (الزرقاء) is the capital of Zarqa Governorate in Jordan. Its name means "the blue (city)". It had a population of 635,160 inhabitants in 2015, and is the second most populous city in Jordan after Amman.
Тарих
Бұл аймақта біздің заманымыздың бірінші ғасырынан бері адамдар қоныстанғанмен, Зарқа қаласы 1902 жылы ғана құрылды. Оны Осман және Ресей империялары арасындағы соғыстардың салдарынан туған жерінен ығысқан шешен иммигранттары негіздеді. Олар Зарқа өзенінің жағасында қоныстанды. Сол кезде жаңа қоныста Хиджаз темір жолының станциясы салынды. Бұл станция Зарқаны маңызды торапқа айналдырды. 1905 жылдың 10 сәуірінде Осман әкімшілігінің губернаторы шешен иммигранттарына қоныстанған жерлерін меншікке алуға рұқсат беретін жарлық шығарды. Осыдан кейін халық саны тез өсті. 1928 жылдың 18 қарашасында жаңа Иордания үкіметі Зарқадағы алғашқы қалалық кеңесті құру туралы жарлық қабылдады. 1926 жылы Трансжордан шекара күштері құрылғаннан кейін, британ армиясы қалада әскери базалар салды, соның нәтижесінде қала «әскери қала» деп аталды. Иорданияның Араб легионының бас штабы да Зарқада орналасқан. Иорданиядағы ең көне палестиналық босқындар лагері – Зарқа лагері қаланың жанында орналасқан. Ол 1949 жылы Халықаралық Қызыл Крест комитеті тарапынан 1948 жылғы араб-израиль соғысынан кейін палестиналық босқындардың қоныс аударуынан кейін құрылды. Лагерь бастапқыда шатырлардан тұрғанмен, БҰҰ-ның қашқын агенттігі (UNRWA) кейіннен оларды бетон үйлермен алмастырды. 1990-1991 жылдардағы Перс шығанағы соғысынан кейін Зарқаға тағы да көп босқындар келді. Кувейт үкіметі Саддам Хусейннің Ирағын қолдады деген күдікпен ширек миллион палестиналықты елден қуды. Қуылғандардың жартысынан астамы Зарқаға немесе жақын орналасқан Русейфа қаласына бағыт алды. 1970 жылғы «Қара қыркүйек» қақтығысы кезінде Палестинаны азат ету халық фронтының мүшелері бес ұшақты қасып алып, үшеуін Зарқаның жанындағы шөлдегі Доусон алаңына қонуға мәжбүр етті. Қазіргі таңда Зарқа «жетіспей қалған» және «консервативті» қала ретінде қарастырылады, онда палестиналықтар көптеп қоныстанған. Сирия азаматтық соғысына, негізінен ислами топтар үшін күреске кеткен иорданиялықтардың үштен бірі елдің басқа аймақтарына қарағанда Зарқадан шыққан деп есептеледі.
Although the area has been inhabited since the first century AD, the city of Zarqa was only established in 1902, by Chechen immigrants who were displaced due to the wars between the Ottoman and Russian Empires. They settled along the Zarqa River. At that time a station on the Hejaz Railway was built in the new settlement. The railway station turned Zarqa into an important hub. On 10 April 1905, the Ottoman governor issued a decree that allowed the Chechen immigrants to own the land they had settled on. The population then quickly grew in size. On 18 November 1928, the new Jordanian government issued a decree to establish the first municipal council for Zarqa. After the Transjordan Frontier Force was formed in 1926, military bases were constructed in the city by the British Army, and the city later became known as the "military city". The headquarters of Jordan's Arab Legion were also located in Zarqa. The oldest Palestinian refugee camp in Jordan, known as Zarqa Camp, is located near the city. It was set up by the International Committee of the Red Cross in 1949, after the exodus of Palestinian refugees from the 1948 Arab Israeli War. Although the camp initially consisted of tents, UNRWA eventually replaced these tents with concrete shelters. More refugees came to Zarqa after the 1990–91 Gulf War, when the Kuwaiti government expelled a quarter million Palestinians, whom it suspected of supporting Saddam Hussein's Iraq in that war. More than half of those expelled went to Zarqa or the nearby city of Russeifa. During the Black September conflict in 1970, Popular Front for the Liberation of Palestine members hijacked five airplanes, and forced three to land at Dawson's Field, an airstrip in the desert near Zarqa. Zarqa is regarded today as a "marginalized" and "conservative" city, with a large Palestinian population. About one third of Jordanians who left to fight in the Syrian Civil War, mainly for Islamist groups, are believed to have come from Zarqa more than from any other area in the country.
География
Зарқа Иорданияның солтүстік-шығысындағы Зарқа өзені алабында орналасқан. Қала Амманнан солтүстік-шығысқа қарай 24 шақырым қашықтықта, ал аумағы 60 шаршы шақырымды құрайды.
Zarqa is located in the Zarqa River basin in northeast Jordan. The city is situated 15 mile (24 km) northeast of Amman, and its area is 60 square kilometers.
Климат
Зарканың суық жартылай шөлейтті климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі: BSk). Жылдық орташа температурасы -0,9 °C, ал жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 90 мм, көбінесе қыс айларында жауады. Зарканың биіктігі теңіз деңгейінен 619 метр, және қалада қысқы маусымда кейде қар жауады.
Zarqa has a cold semi arid climate (Köppen climate classification: BSk). The average annual temperature is , and around of precipitation falls annually, mostly in winter months. Zarqa's elevation is 619 meters above sea level, and the city occasionally receives snowfall in winter.
Демография
2010 жылы 700 000 адамды құрайтын Зарқа, Амман мен Ирбидтен кейін Иорданиядағы үшінші ең ірі қалалық халқына ие. Зарқа қаласының өзі Амманнан кейін Иорданиядағы ең көп халқы бар екінші қала, онда шамамен 635 000 адам тұрады.
With 700,000 people as of 2010, Zarqa has the third largest metropolitan population in Jordan after Amman and Irbid. Zarqa city proper is the second most populous in Jordan after Amman, with a population of about 635,000.
Үлкен Зарқа муниципалитеті аудандары
Зарқа қаласы бес ауданға бөлінген, олардың жалпы аумағы шамамен , сондай-ақ қаланың ықпал ету радиусында тағы екі аудан бар. Ауданның ауданы (км2) 1Бірінші аудан (қала орталығы) 2.96 2Екінші аудан (Алтаура әл-Арабия) 11.3 3 Үшінші аудан (Еважан) 12.2 4 Төртінші аудан (Завахре) 16 5 Бесінші аудан (Жаңа Зарқа) 17 6 Спорт кешені ауданы 3.5 7 Зарқа қалалық бақшалар ауданы 19
The city of Zarqa is divided into five districts that have a combined area of about , and another two districts within the radius of influence of the city. District Area (km2) 1First District (City center)2.96 2Second District (Althawra Al Arabiya) 11.3 3 Third District (Ewajan) 12.2 4 Fourth District (Zawahreh) 16 5Fifth District (New Zarqa)17 6 Sports Complex District 3.5 7 Zarqa City Gardens District 19
Көлік
1908 жылдан бастап Хеджаз темір жолы Зарқаны оңтүстікке Амманға, ал солтүстікке Сирияға қосты. Зарқа Сауд Арабиясын Сириямен байланыстыратын халықаралық тас жолында жатыр, сондай-ақ халықаралық Амман-Бағдад тас жолы да қаладан өтеді.
From 1908 20, the Hejaz Railway connected Zarqa to Amman, to the south; and to Syria, to the north. Zarqa lies on the international highway that connects Saudi Arabia with Syria, and the international Amman Baghdad highway also passes through the city.
Өнеркәсіп
Зарқа – Иорданияның өнеркәсіп орталығы. Иорданияның 50%-дан астам зауыттары осы қалада орналасқан. Қаладағы өнеркәсіптің дамуына жылжымайтын мүліктің төмен бағасы және елорда Амманға жақындығы ықпал етті. Иордания экономикасы үшін маңызды бірнеше мекеме Зарқада орналасқан, мысалы, Иорданияның жалғыз мұнай өңдеу зауыты. Зарқа сауда палатасының мәліметінше, 2011 жылы Иорданияның жалпы экспортының 10%-ы Зарқа облысынан шыққан, бұл 512 миллион АҚШ долларынан астам сомаға тең. Зарқаның экспортының шамамен 52%-ын былғары және киім-кешек өнімдері құрады, одан кейін химия, ауыл шаруашылығы және фармацевтика өнімдері келеді. 2020 жылдың қыркүйегінде Зарқаның жанындағы минометтерге арналған әскери оқ-дәрі қоймасындағы қысқа тұйықталу салдарынан күшті жарылыстар болды.
Zarqa is Jordan's industrial centre. It is home to over 50% of Jordanian factories. The growth of industry in the city is the result of low real estate costs and proximity to the capital Amman. Several facilities that are vital to Jordan's economy are based in Zarqa, such as Jordan's only oil refinery plant. According to the Zarqa Chamber of Commerce, 10% of Jordan's total exports in 2011 came from Zarqa Governorate, amounting to more than US$512 million. Leather and garment products constituted about 52% of Zarqa'a exports, followed by chemical, agricultural and pharmaceutical products. In September 2020, massive explosions occurred at an army munitions depot for mortars near Zarqa, caused by a short circuit.
Білім
Зарқада үш университет бар, олардың ең ірісі – Хашимит университеті. Қалған екеуі – Аль Балқа қолданбалы университеті және Зарқа университеті. Зарқада басқа да колледждер мен ғылыми-зерттеу орталықтары орналасқан, мысалы, Аль-Зарқа білім беру және инвестициялық орталық. Қалада көптеген орта мектептер (немесе жоғары мектептер) бар, олардың ішіндегі ең танымалдары – Иорданиядағы ең көне орта мектептердің бірі саналатын Зарқа ұлдар орта мектебі.
There are three universities in Zarqa, the largest of which is Hashemite University. The other two are Al Balqa` Applied University and Zarqa University. Other community colleges and research centres are based in Zarqa such as the Al Zarqa Educational & Investment. The city is also home to many secondary schools (or high schools), most notably the Zarqa Secondary School for Boys, which is considered one of the oldest high schools in Jordan.