Кіріспе

Сирияның оңтүстік-батысындағы қала, Сириядағы қала. Дарра (دَرْعَا, Левант арабшасы: , Darʿā, Daraa, Deraa, Dera'a, Dera, Derʿā және Edrei; "бекініс" деген мағынаны білдіреді, Dura Europos-пен салыстырыңыз) – Сирияның оңтүстік-батысындағы қала, Иорданиямен шекарадан шамамен солтүстікке қарай орналасқан. Бұл Дарра провинциясының орталығы, тарихи тұрғыдан ежелгі Хауран аймағының бір бөлігі. Қала Дамасктан оңтүстікке қарай Дамаск-Аман тас жолында орналасқан және саяхатшылар үшін тоқтау орны ретінде пайдаланылады. Жақын жерлерде оңтүстік-шығыста Умм әл-Маязен және Насиб, шығыста Әл-Найма, солтүстікте Атаман, солтүстік-батыста әл-Ядуда және оңтүстік-батыста Рамта (Иордания) жатыр. Сирияның Орталық статистика бюросы мәліметтері бойынша, 2004 жылғы халық санауында Дарра халқы 97 969 адамды құрады. Бұл 2004 жылы жалпы саны 146 481 адам тұратын сегіз елді мекенді қамтитын нахияның ("кіші аудан") әкімшілік орталығы. Оның халқының көп бөлігі – суннит мұсылмандары. Дарра 2011 жылғы Сирия революциясының басталуына себеп болған, үкіметке қарсы ұрандар жазғаны үшін 15 баланың тұтқындалуына қарсы наразылықтардан кейін "революцияның алқабы" деп танылды.

Ежелгі тарих

Дараа – қанаандықтар мекендеген ежелгі қала. Ол б.з.д. 1490-1436 жылдар аралығында Фараон Тутмос III тұсындағы египеттік жазуларда айтылған. Сол кезде ол Атараа қаласы деп белгілі болған. Кейін Еврей Киелі кітабында Едрей немесе Эдрей (אֶדְרֶעִי) деп аталды, ол Басанның астанасы, израильдіктердің қаланың патшасы Огты жеңген шайқас болған жер. Яһуди дәстүрі бойынша, Елдад пен Медад Едрейде жерленген.

Классикалық дәуір

Грекияның Селевкидтер империясында, кейіннен Рим империясында, оған Траян 106 жылы қосылған, қала Адраа (Ἀδράα) деп аталды, бұл атау оның монеталарында қолданылған. Ол Арабия Петрея провинциясына қосылды. 3-ғасырда қала полис (өздік басқарылатын қала) мәртебесіне ие болды. Рим тарихшысы Евсевий оны Адраа деп атап, Арабияның танымал полисі деп сипаттады. Адрааның шығысындағы аймақ эбиониттердің орталығы болды. Адрааның өзі христиандық епископтық болды. 359 жылы Селеукия соборында Адрааның бірінші епископы Арабио қатысты. Ураниус 381 жылы Константинопольдің бірінші соборында болды; Прокл 448 жылы Константинопольдегі Эутихийге қарсы синодта және 451 жылы Халкидон соборында болды; ал Доримен 553 жылы Константинопольдің екінші соборында болды. Қазіргі таңда Адраа тұрақты епископтық емес, католик шіркеуі оны титулярлық орын ретінде тізімдеген. Бұл Сирия шөліндегі монахтық және миссионерлік қызметтің орталығы болды. 614 жылы Сасанидтер 602-628 жылдардағы Византия-Сасанид соғысы кезінде Адрааға шабуыл жасап, бірақ тұрғындарын аман қалдырды. Әдриат тұрғындары екінші халифа Омар ибн әл-Хаттаб қалаға келген кезде, "қылыштармен және тәтті райханмен билеп" қуанышпен қарсы алды. Рашидун және Омейядтер билігі кезінде қала үлкен Джунд Димашқ ("Дамаск әскери округі") құрамына кіретін әл-Батания кіші округінің астанасы болды. 906 жылы бүлікші Қарматиянның шабуылында халық қырылды. Ол қаланың Джунд әл-Урдун округінің бөлігі екенін және оның аумағы "ауылдарға толы" болғанын, сондай-ақ Ярмук өзенінің оңтүстігіндегі Джераш аймағын қамтығанын мәлімдеді. Орта ғасырлар бойы қала Дамаск пен Медина арасындағы қажылық керуен жолындағы стратегиялық бекет және Орталық Сирияға қақпа ретінде қызмет етті. Крестшілер Әдриатты (бұл кезде Адратум деп аталған) қысқа мерзімге бағындырды. 1596 жылы Дара Осман салық тізімінде Мадинат Идраа деп тіркелді және Хауран қадасының Бутайна нахиясының құрамына кірді. Онда 120 шаңырақ және 45 жалғыз ер адам тұрды. Бидай, арпа, жазғы дақылдар, ешкілер және/немесе араларға 40% салық салынды, жалпы сомасы 26 500 акче құрады. 1838 жылы Эли Смит Дер'аны Ешмискиннің оңтүстігіндегі Нукра айманындағы мұсылман, католик және грек православиелік ауыл ретінде тізімдеді.

Қазіргі заман

ХХ ғасырда Адриат қазіргі "Дараа" атауын алды. Османдықтар Хиджаз темір жолын салғаннан кейін, ол темір жолдың маңызды түйініне айналды. Т. Е. Лоуренс "Жеті тірек" кітабында да, 1919 жылғы әскери әріптесіне жазған хатында да 1917 жылғы 20 қарашада Дараа қаласына жасырын барып, Осман әскеріне тұтқындалған, ауыр түрде сабалып, жергілікті бей мен оның күзетшілері тарапынан сексуалдық зорлыққа ұшыраған оқиғаны сипаттайды. Мегиддо шайқасы кезінде Лоуренс араб көтерілісін жетектеп, Мафрақтағы оңтүстік темір жолын, Тель-Арардағы солтүстік темір жолын және Мезериб арқылы батыс темір жолын қиратты. 1918 жылғы 27 қыркүйекте Араб Солтүстік армиясы шегініп келе жатқан Осман әскерінен Дараа қаласын жаулап алды. Дараа – Сирияның Иорданиямен шекарасына жақын, Дамаск пен Амман арасындағы маңызды орталық қала. Сирия азаматтық соғысы басталар алдында Дараа аймағы су тапшылығынан зардап шекті және үкіметтің қолдау көрсетпеуі салдарынан солтүстік-шығыс жерлерін тастап кетуге мәжбүр болған ішкі қашқын ағынымен күресіп келді.

Сириядағы азаматтық соғыс

Дараа қаласы 2011 жылы президент Башар Асад басшылығымен үкіметке қарсы көтерілістің басталуында маңызды рөл атқарды. Араб көктемінің бір бөлігі ретінде қалада жүздеген мың адам наразылық білдірді. Көтеріліс 2011 жылдың 6 наурызында басталды, сол күні кем дегенде 15 жасөспірім Асад режимін айыптаған граффитилерді мектеп қабырғасына жазып, тұтқындалып, азапталды. 15 наурызда тұтқындалған жастардың туыстары мен достары, сондай-ақ ондаған мың жергілікті тұрғындар олардың босатылуын талаппен көшеге шықты. Белсенділердің мәліметінше, бұл наразылыққа Сирия қауіпсіздік күштері атылып, төрт адам қаза тапты. Наразылықтар күн сайын жалғасты. Осы кезеңде жергілікті сот ғимараты, қаладағы Баас партиясының штаб-пәтері және президент Ассадтың туысы Рами Махлуфқа тиесілі болған «Сириатэль» ғимараты өртенді. Бұдан кейін, Сириядағы зорлық-зомбылық күшейіп, үкімет қалаға шабуыл жасады. 2011 жылдың 25 сәуірінде Сирия армиясы наразылық білдірушілерді тарату мақсатымен Дараада кең ауқымды операция бастады. Операция 2011 жылдың 5 мамырына дейін жалғасты, нәтижесінде ондаған мың жергілікті тұрғындар қаза тауып немесе тұтқындалды. 2012 жылдың 16 ақпанында Сирия армиясы Дарааға шабуыл жасап, қаланы ауыр артиллериямен атқылады. Бұл, «Дараа көтерілістегі рөлін қайтадан иеленуде. Наразылықтар қайта басталды және Азат Сирия армиясы (АSA) қаланың кейбір бөліктерінде наразылықтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етті» деген себептермен болды. Бұл шабуыл қауіпсіздік күштерінің «жақында жоғалтқан аумақтарды қайта бақылауға алу» талпынысының бір бөлігі болды, яғни АSA Дараадағы аумақтарды бақылауға алған. Қауіпсіздік күштері кем дегенде үш ауданға шабуыл жасады, бірақ АSA жауынгерлері қарсы тұрып, Сирия армиясының блокпосттарына және қауіпсіздік полициясы мен жасақтары орналасқан ғимараттарға оқ атты. 2012 жылдың 14 наурызында АSA Дараа қаласындағы (Аль-Балад ауданы) кем дегенде бір маңызды ауданды бақылады, бұл Сирия армиясын АSA бақылайтын ауданға зениттік артиллериядан оқ ату арқылы шабуыл жасауға мәжбүр етті. 2017 жылдың маусым айының басында Дараа қаласының көп бөлігі ұзаққа созылған шайқастардың салдарынан қираған деп хабарланды. 2018 жылдың 12 шілдесінде Сирия армиясы мен көтерілісшілер арасындағы бірнеше күндік қақтығыстардан кейін Дараа үшін болған шайқас аяқталды, олардың кейбіреулері келісім шарттарына қол қойды. Сирия армиясы қаланы толыққанды қайта басып алды. 1 наурызда 2020 жылғы Дараа қақтығыстары басталды.

География

Қалада сондай-ақ Дараа лагері деп белгілі Палестина босқындары лагері де бар.

Климат

Дарааның суық, жартылай шөлді климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі BSk).