Кіріспе
Арадия – американдық фольклоршы Чарльз Годфри Лиландтың 1899 жылы жарық көрген «Арадия немесе Әйелдердің Ізгі хабары» атты еңбегіндегі маңызды кейіпкерлердің бірі. Ол Тосканадағы язычник сиқыршылар тобы қолданған нағыз діни мәтін деп сенді. Алайда, бұл талас кейіннен басқа фольклоршылар мен тарихшылар тарапынан күмәндану тудырды. Лиландтың Ізгі хабарында Арадия, Рим-католик шіркеуі мен жоғарғы топтарға қарсы қолдану үшін қуғынға ұшыраған шаруаларды сиқыр өнеріне үйрету үшін жер бетіне жіберілген мессия ретінде бейнеленеді. Фольклоршы Сабина Маглиокко, Лиландтың Ізгі хабарында қолданылғанға дейін Арадия итальяндық халық мүсініндегі мистикалық тұлға болған, кейіннен Сардинияның са Режустасы сияқты басқа халық мүсініндегі кейіпкерлермен біріктірілгенін болжайды. Лиландтың Ізгі хабары жарық көргеннен бері Арадия «қазіргі заманғы язычничествоның қайта жандануының ең маңызды тұлғаларының бірі» саналады және осылайша Викка мен Стрегерияны қоса алғанда, неопаганизмнің түрлі ағымдарында нағыз құдай ретінде танылды. Викка дәстүрінен шабыттанған Стрегерия ағымының негізін қалаушы Рейвен Гримасси, Арадияны 14 ғасырда Тосканада «Дианаға табынған сиқыршылар» тобын басқарған Арадия ди Тоскано есімді тарихи тұлға деп санайды.
Aradia is one of the principal figures in the American folklorist Charles Godfrey Leland's 1899 work Aradia, or the Gospel of the Witches, which he believed to be a genuine religious text used by a group of pagan witches in Tuscany, a claim that has subsequently been disputed by other folklorists and historians. In Leland's Gospel, Aradia is portrayed as a messiah who was sent to Earth in order to teach the oppressed peasants how to perform witchcraft to use against the Roman Catholic Church and the upper classes. The folklorist Sabina Magliocco has theorised that prior to being used in Leland's Gospel, Aradia was originally a supernatural figure in Italian folklore, who was later merged with other folkloric figures such as sa Rejusta of Sardinia. Since the publication of Leland's Gospel, Aradia has become "arguably one of the central figures of the modern pagan witchcraft revival" and as such has featured in various forms of Neopaganism, including Wicca and Stregheria, as an actual deity. Raven Grimassi, founder of the Wiccan inspired tradition of Stregheria, claims that Aradia was a historical figure named Aradia di Toscano, who led a group of "Diana worshipping witches" in 14th century Tuscany.
Фольклорлық
Иродияның итальянша атауы – Еродиада. Христиан мифологиясында, ерте орта ғасырда Ирод Антипаның әйелі Иродиада, Жақияны (Иоанн Крестителя) өлтіруге қатысқандығы үшін аспанда мәңгілікке ұшып жүруге міндеттелген рух ретінде бейнеленеді, оған тек түнгі ортасы мен таңертең аралығында ағаштардың басында демалуға рұқсат беріледі. Кейінгі орта ғасырларда бұл бейне Диананың нимфаларының тобына қосылғандай, енді Италияның ауылдарында түнде ұшып жүретін рухтар тобы ретінде көрінеді. Иродияның түнгі сапарларына басқа да атаулар берілген, олардың ішінде Минерва және Ноктилука да бар. Episcopi каноны – Реджино Прумның «Ecclesiasticis disciplinis» еңбегінен алынған үзінді (шамамен 906 жылы жазылған). 12 ғасырда ол колдовствомен айналысатын канондық құқықтың бір бөлігі ретінде танымал болды. Реджиноның сөзіне қарағанда, әйелдердің бір тобы Диана мен оның серіктерімен кездесу үшін түнгі сапарларға шығады деп сенген. Иродиаданың аты Реджиноға жатқызылатын мәтінде кездеспесе де, Бурхард Вормстың шамамен 1012 жылы жазылған нұсқасында Дианаға жасалған сілтеме (cum Diana paganorum dea) «немесе Иродиадамен» (vel cum Herodiade) деп толықтырылған. Маглиоко (2002) осы бейнеге байланысты аңыздардың – Арадия, Арада немесе Араджа аттарымен Италияның әртүрлі аймақтарында тарағанын айтады және Сардинияда s'Araja dimoniu (Араджа жын) және s'Araja justa (Араджа әділ) деп аталатын екі тұлғаның жазбаларын тапқан. Маглиоконың пікірінше, осы екі тұлғаның соңғысы, s'Araja justa, Сардиния фольклорындағы sa Rejusta деп аталатын мистикалық сиқыршының алдындағы бейнесі болған. Юдика Ильес өзінің «Рухтар энциклопедиясында» былай деп жазды: «Иродия Еуропаның басқа жерлерінде де құрметке ие болса да, Италияда оны ерекше жақсы көретін. Ол және Диана сиқыршылыққа қатысты сот процестерінің стенограммаларында ең көп айтылатын қасиеттер еді және оларға бірге табынушылық етуші еді». Румын дін тарихшысы Мирча Элиаде де Араданың, Иродиадамен бірге, румын халық аңыздарындағы Жұлдыздар патшайымының (Doamna Zînelor) аты екенін атап өтті, оны ол Диананың метаморфозасы деп есептеді. Ол кем дегенде 19 ғасырға дейін жұмыс істеген калузари деп аталатын құпия бишілер тобының қамқоршысы ретінде қарастырылды.
Лиландтың Арадиясы
1899 жылы американдық фольклоршы Чарльз Годфри Лиланд «Арадия немесе Сиқыршылардың Ізгі хабары» атты кітабын жариялады, онда ол Диананы Сиқыршылар патшайымы ретінде құрметтеген тосканалық сиқыршылар тобының діни мәтіні екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, кітапты Маддалена есімді тосканалық әйелден алғанын айтты, бірақ Рональд Хаттон сияқты тарихшылар осы мәлімдемелердің рас екеніне күмән келтірді. «Арадия немесе Сиқыршылардың Ізгі хабары» Диана мен Люциферден туған Арадияның әңгімесімен басталады, ол «күн мен айдың құдайы, жарық құдайы (шапағат), өзінің сұлулығымен мақтанған және осы мақтанышы үшін жұмақтан қуылған» деп сипатталады. Диана Арадияға «жер астына түсіп, сиқыршылықты зерттегісі келетін әйелдер мен ерлерге ұстаз болуын» бұйырады. Арадия түскен кезде ол барлық сиқыршылардың біріншісі болады және студенттеріне «сіздердің барлығыңыз құлдықтан босатыласыз, / Сөйтіп сіздер барлық нәрседе еркін болады» деп уәде береді. Арадия Диананың сферасына оралғаннан кейін де әлемге әсер ете алатын күшке ие екені айтылады. Мысалы, «Махаббатты жеңу үшін сиқыр» дегенде, «Дианаға шақыру» Дианадан қызы Арадияны сиқыр жасау үшін жіберуін сұрайды. Лиландтың «Арадия» кітабында Дианаға қатысты түнгі жиын немесе дастархан туралы фольклорлық әңгіме бар, ол «Саббат: Трегунда немесе Сиқыршылар жиналысы» деп аталады. Лиланд қосымшада былай деп түсіндіреді: «Мен сондай-ақ, осы Сиқыршылардың Ізгі хабарында осы жиналыстарда [сиқыршылардың саббаты] сақталатын ілімдер мен рәсімдердің сенімді жобасы бар деп санаймын. Олар тыйым салынған құдайларға табынып, тыйым салынған істер жасады, бұл олардың өз құштарлықтарымен қатар қоғамға қарсы көтеріліске де шабыттанды». Лиланд бұл фольклордың түбі ежелгі этрус мифологиясында екенін болжайды. Лиланд сондай-ақ Арадияны Иродиадамен теңестіріп, Иродиаданың Лилит болғаны туралы болжамын былай түсіндіреді: «Бұл Жаңа өсиеттегі Иродиададан емес, Лилиттің ертерек көшірмесінен алынған, сол атпен. Пипернус және басқа да авторлар Иродиаданың Лилитпен бірдей екенін атап өтті. Антрополог және дала фольклоршысы Сабина Маглиокко, екінші жағынан, итальяндық Эродиада (Иродиада), Иродиада культі, түнгі жиын және Арадия арасындағы байланысты қарастыруға дайын».
Неопаганизм
Арадия Виккадағы маңызды тұлғаға айналды, сондай-ақ неопаганизмнің басқа да түрлерінде. Кейбір викка дәстүрлері Арадия есімін Ұлы Құдай, Ай Құдайы немесе «Солқындар патшайымы» аттарының бірі ретінде қолданады. Лиландтың мәтінінің бөліктері Гарднердің Көлеңкелер кітабына, әсіресе Құдайдың шақыруына әсер етті. Алекс Сандерс 1960 жылдары Арадияны ай құдайы ретінде шақырды. Джанет пен Стюарт Фаррар бұл есімді «Солқындар үшін сегіз саббат» және «Солқындар жолы» кітаптарында қолданды. Арадия З. Будапешттің «Әйелдердің қасиетті кітабындағы құпияларында» сиқыршылықта қолданылған. Арадия 1980 жылдары Рейвен Гримасси енгізген Викканың «итальяндық этностық» түрі – Стрегерияның орталық тұлғасы. Гримасси «Арадия ди Тоскано» деп аталатын тарихи тұлға болған деп мәлімдейді, оны ол 14 ғасырда итальяндық сиқыршылықтың қайта жаңғыру дінінің негізін қалаушы ретінде бейнелейді. Гримасси Лиландтың Арадиясы немесе «Солқындар туралы Ізгі хабар» Арадия туралы әңгіменің «бұрмаланған, христиандықтандырылған нұсқасы» деп мәлімдейді. Неопагандық Арадия туралы әңгімелерге Рейвен Гримассидің «Киелі Стрега кітабы» (1981), Айдан Келлидің «Диананың Ізгі хабары» (1993) және Миф Вудлингтің «Арадияның құпия тарихы» (2001) кіреді. 1992 жылы «Алтын таң» жаңа реформаланған православиелік орденінің негізін қалаушы Эйдан Келли «Диананың Ізгі хабары» (Арадияға немесе «Солқындар Ізгі хабары») атты құжатты таратты. Бұл мәтінге ғасырлар бойы діни сиқыршылықты үйреткен ана мен қыз діни қызметкерлердің тізімі енгізілген. Лиландтың құдай Диана мен оның мессиялық қызы Арадияның орнына Келлидің мәтіні өлмелі адамдарды сипаттады. Діни қызметкерлердің есімдері Арадия мен Диананың арасында ауысып тұрды. Маглиоко Келлидің сүйемелдеуші баяндамасындағы Арадияның кейіпкерін «ерекше эротикалық кейіпкер» деп сипаттайды; оның іліміне сәйкес, жыныстық акт тек құдайлық өмір күшінің көрінісі ғана емес, сонымен қатар барлық қысым түрлеріне қарсы тұру актісі және ритуалдың басты назары болады». Маглиоко сондай-ақ бұл мәтіннің «қазіргі кездегі неопагандық айналымдарда кеңінен таралмағанын» айтады.