Кіріспе

Ирандық мәдени теоретик және философ (1935–2018)

Дариуш Шайган (داریوش شایگان; 24 қаңтар 1935 – 22 наурыз 2018) – қазіргі Иран мен Таяу Шығыстың ең ықпалды ойшылдарының бірі болды.

Өмір және мансап

Ол Тәбризде шиит Ирандық азербайжандық әке мен грузин сүнни анадан дүниеге келді; анасы Грузиядан шыққан аристократиялық отбасының мүшесі болған. Шайеган Париждегі Сорбонна университетінде білім алды. Тегеран университетінде санскрит және үнді діндерінен профессор болды. Парсы тілінен өзге, Шайеган француз және ағылшын тілдерінде жазды, грузин, орыс және түрік тілдерін (Османдық және азербайжандық диалектілерін) еркін меңгерді. Жасөспірім кезінде Ұлыбританиядағы пансионда оқыған Шайеган, кейіннен қалыптасу кезеңінде Женевада тұрды, онда ол Женева университетінде француз әдебиеті, философия, санскрит және саяси ғылымдарды оқыды. Шайеган Сорбоннада Генри Корбиннің жетекшілігімен "Les relations de l'hindouisme et du soufisme d'après le "Majma’ al Baḥrayn" de Dārā Shokūh" тақырыбындағы диссертациясын қорғап, докторлық дәрежесін (doctorat de troisième cycle) алды. Шайеган шығыс және батыс мәдениеттерінің эпистемологиялық ерекшеліктері және олардың арасындағы диалог мүмкіндігі туралы көптеген маңызды еңбектер жазды. Ол Иранның өркениеттерді зерттеу орталығының негізін қалаушы және директоры болды, ол 1977 жылы "мәдениеттер арасындағы диалог" тақырыбында халықаралық симпозиуммен жұмысын бастады – бұл ұғымды бұрынғы Иран президенті Мұхаммад Хатами белгілі бір дәрежеде пайдаланды. 2009 жылы Шайеган мәдени субъективтіліктің диалогтық тұжырымын мойындағандығы үшін "мәдени құндылықтарды зерттеуді және қолдануды дамытудағы ең үлкен жетістіктері" үшін Global Dialogue Prize халықаралық сыйлығымен марапатталды (сыйлық комитетінің мәлімдемесі және Шайеганның мәдени-аралық диалогқа қосқан үлесі туралы ғылыми баяндама, соның ішінде толық библиографиясы, осы сыйлықтың авторлық құқықпен қорғалған веб-беттерінде қолжетімді).

Жеке өмір

Оның ұлы М. Рахим Шайеган – американдық тарихшы және көне Иран тарихы бойынша сарапшы.

Өлім

Шейген 2018 жылдың 22 наурызында Тегеранда 83 жасында дүние салды.