Кіріспе

Америка энциклопедиясы редакторы, ранчо иесі

Роберт Дейл МакГенри (30 сәуір 1945 жылы туған) – американдық редактор, энциклопедияшы, қайырымдылық жасаушы және жазушы. МакГенри 1967 жылдан бастап Encyclopædia Britannica Inc. немесе оған қатысты компанияларда жұмыс істеді, 1992 жылы Encyclopædia Britannica бас редакторы болып тағайындалды және 1997 жылға дейін осы қызметте болды. МакГенри "How to Know" (2004) кітабының авторы, сондай-ақ журналдарға үнемі мақала жазады.

Ерте өмір және білім

МакГенри Миссури штатының Сент-Луис қаласында дүниеге келген. Ол Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы Солтүстік-Батыс университетінде оқып, 1966 жылы өнер бакалавры дәрежесін алды. 1967 жылы Мичиган университетінен магистр дәрежесін алды. Кейіннен МакГенри Норт-Уэстерн университетінде білімін жалғастырып, 1987 жылы Норт-Уэстерннің Келлог менеджмент мектебін Бизнес-әкімшілік магистрі дәрежесімен бітірді. 1982 жылы МакГенри «Британникаға» Комптон энциклопедиясына жыл сайынғы қосымша болып табылатын «Комптонның жылнамасы» редакторы болып қайта оралды. Кейіннен МакГенри «Британ энциклопедиясының» редакциялық құрамына қосылды, бастапқыда «Британника жылнамаларының» директоры болып, кейіннен 1986 жылы энциклопедияның бас редакторы, 1990 жылы жалпы редакторы және 1992 жылы бас редактор болды. «Британниканың» кемшіліктеріне сүйеніп, Microsoft 1990-шы жылдары CD-ROM энциклопедиялар нарығында үстемдікке ие болды. МакГенри олардың жетістіктерін жоғары бағалаған жоқ, оның пікірінше, бұл үлкен ресурстар мен кең нарыққа қол жеткізудің ғана емес, сонымен қатар «сапалы жұмыстың қадірін баспаудың» нәтижесі болды. 1997 жылы МакГенридің орнын «Британ энциклопедиясының» бас редакторы Дейл Хойберг басты.

Британникадан кейінгі өмір

1998 жылы Мак-Хенри «Білуге қалай жеткенді» атты кітап жазды, онда біз не біле аламыз және білгенімізді қалай білеміз деген сұрақтарды зерттеді. Кітап 1998 жылы жазылса да, 2004 жылға дейін жарияланбады. 2002 және 2003 жылдары Мак-Хенри қолданған кітап дүкенінде және интернет-мазмұнын сүзгілейтін бағдарламалық жасақтаманы өндіретін компанияда жартылай штатпен жұмыс істеді. Осы кезеңде Мак-Хенридің бірнеше мақалалары «The Chronicle of Higher Education» және «The Vocabula Review» басылымдарында жарияланды. Мақалалардың көп бөлігі жазба және ауызша коммуникацияның төмен стандарттары туралы болды. Бір ерекшелігі – кейбір сыншылардың жауалы пікірлерінен кейін Опраның кітап клубын қорғау болды. 2004 жылы Мак-Хенри «TCS Daily» газетіне түрлі мәселелер бойынша үнемі жаза бастады. Ол интеллектуалды дизайнды (ID) ғылымға қарсы деп сипаттады, себебі ол белгілі бір белгісіз нәрселердің білуге болмайтындығы туралы қорытындымен басталады, содан кейін таңдалған дәлелдермен қолдайды. Мак-Хенри ғылымның қоғамның локомотиві және экономикалық жетістіктің түбірі екенін айтты. Ол ID-ді қолдаушылар осы локомотивті өздері үшін ғана емес, барлығы үшін тоқтатуды қалайды деп санайды. Ол ID-ге саясаткерлердің қолдауы аса қауіпті деп есептейді. Мак-Хенри екі заң ұсынды. Мак-Хенридің бірінші заңы бойынша, адамдардың мінез-құлқының 88 пайызы «Эй, маған қараңыз!» деп айғайлауға тең. Мак-Хенридің екінші заңы бойынша, «ақпарат» ағыны барлық қол жетімді арнаны толтыру үшін кеңейеді, ал нақты білім сирек болып қалады және тек жұмыс істеуге дайын адамдарға ғана қол жетімді болады. Мак-Хенридің мақалалары көбінесе сыншыл болады, бірақ Мак-Хенридің юмористик жағы да бар. Мысалы, ол қоғамдық кітапхананың сыртында көрген «Ғимаратқа қару-жарақ әкелмеу» деген жазудың мүмкін мағыналары туралы ойларын баяндаған мақала жазды. Тағы бір мысал – АҚШ Конгресіне үміткерлерді лотерея арқылы іріктеу туралы ұсыныстың артықшылықтары мен кемшіліктерін талдаған мақаласы, бірақ одан әрі қарастырғаннан кейін әрбір кемшілік артықшылыққа айналды. Мак-Хенридің соңғы мақалалары «The American» онлайн журналында жарияланды, ол 2008 жылдың шілдесінде «The American Enterprise Institute» журналының штаттан тыс жазушысы болды.

Википедияны сынға алу

2004 жылы Мак-Хенри жалпы қызығушылық тудырған 7 Уикипедия мақаласын қарап, «Энциклопедия» жазбасын талқылады, жазбаның пайдалылығына қатысты алаңдаушылығын қайталап, оған 5/10 баға берді. 2004 жылдың қараша айында Мак-Хенри Tech Central Station (кейіннен TCS Daily деп аталды) басылымында Уикипедияны сынға алған мақала жазды, бұл энциклопедияның кез келген адам өңдей алатын ашық мазмұны бар екенін атап өтті. Негізінен, Мак-Хенридің басты сын-пікірі – Уикипедия, оның ойынша, жалған негізде жұмыс істеп жатқандығында еді; мақалаларды біліміне қарамастан кез келген адамға өңдеуге рұқсат беру мақала сапасының өркендеуіне әкеледі. Оның пікірінше, Уикипедияның табысқа жетуіне сену үшін «біраз дарвиндік процестің ең тәжірибелі авторлардың жазбалары мен түзетулерін сақтап қалатынына сенім керек» болған. Екінші сын – редакторлар өзімшілдікке бой алдырғандықтан, маңызды фактілік қателерді түзетпей, ұсақ өзгерістерге көп уақыт жұмсады, осылайша оқырмандардың қажеттіліктерін ескермеді. Сейгенталер оқиғасынан кейін Уикипедия туралы жазылған келесі мақаласында Мак-Хенри бұрынғы қарсылықтарын қайталады және Уикипедия ұйымының оқиғаға тиісті жауап бере алмағанын сынға алды. Мак-Хенридің Уикипедия туралы мақалаларына басқа авторлар да жауап берді. Мак-Хенридің алғашқы мақаласына жауап ретінде freesoftwaremagazine.com сайтынан Аарон Кроун бұл мақаланы ортақ пайдалануға негізделген өндірістің сенімділігіне жасалған шабуыл деп қарады, оның сәттілігінің айқын дәлелдері бар екенін айтты. Мак-Хенридің келесі мақаласына жауап ретінде TCS Daily-дің әріптесі Тим Ворсталл, Мак-Хенри дәстүрлі энциклопедиялардың редакциялық процесінің қателіктерді болдырмауда тиімді екенін дұрыс емес деп есептегенін айтты. Ворсталл өзінің дәстүрлі энциклопедияларға үлес қосу тәжірибесіне сүйене отырып, редакциялық процесс көбінесе сәтсіз аяқталады, себебі адамның табиғаты редакторларды бастапқы көздерді тексерудің орнына, екінші деңгейлі көздерге жүгінудің оңай жолын таңдауға итермелейді деп мәлімдеді. Мак-Хенри осы екі мақалаға да жауап берді.