Кіріспе

Darden Restaurants, Inc. – штаб-пәтері Флорида штатының Орландо қаласында орналасқан американдық көп брендті мейрамхана компаниясы.

Тарих

Уильям (Билл) Дарден 1938 жылы 19 жасында Джорджия штатының Уэйкросс қаласында өзінің алғашқы "Жасыл бақа" атты мейрамханасын ашты. Кейін ол "Red Lobster Inns of America" құрды және 1968 жылы Флорида штатының Лейкленд қаласында алғашқы "Red Lobster" мейрамханасын ашты. "Red Lobster" тез өсіп, кейіннен "Darden Restaurants" деп аталатын ұйымның негізін қалады. Дарден Лейклендті таңдады, өйткені ол теңіз өнімдері ресторанының теңіз жағасынан алыс аймақта қалай дамып, табыс табатынын көргісі келді. Алғашқы "Қызыл лобстер" франшизасы қонақтар мен сыншылардың алғысын алды. Ресторан сәттілікке жетті және 1970 жылға қарай штат ішінде үш орынға дейін кеңейді, тағы екеуі құрылыс кезеңінде болды. Осы орындар табысты болғанымен, компанияда одан әрі кеңейтуге қажетті ресурстар болмады. Сондықтан Дарден сол жылы компанияны ірі азық-түлік өндіруші "General Mills" компаниясына сатты. Ұзаққа соққан аурудан кейін Дарден 1994 жылдың 29 наурызында 75 жасында дүние салды.

General Mills компаниясының меншік құқығы

General Mills, таңғы асқа арналған дәнді дақылдарды шығаратын компания, тізбекті көбірек қарапайым тамақтануға/отбасылық форматқа жаңартып, Орландода жаңа компания бас кеңсесін ашты және Дарденді компания менеджері ретінде сақтап қалды. 1975 жылы Дарден General Mills компаниясының вице-президенті болып тағайындалғанда, компанияның алғашқы мейрамхана менеджері Джозеф (Джо) Р. Ли Red Lobster компаниясының президенті болып тағайындалды. General Mills иелігінде Red Lobster 1985 жылға қарай шамамен 400 мейрамханаға дейін кеңейді. Компания бірнеше рет қайта құрылымдалып, 1988 жылға дейін арзан фаст-фуд сатушысынан теңіз өнімдеріне арналған қарапайым тамақтану мейрамханалар желісіне айналды. 1982 жылы Дарден Орландода алғашқы Olive Garden мейрамханасын ашты. Желі өте жылдам дамыды, 1989 жылға қарай General Mills 145-тен астам мейрамхана ашып, компанияның мейрамхана бизнесіндегі ең жылдам өсетін бөлімшесіне айналдырды. Olive Garden сыншылар тарапынан жоғары бағаланбаса да, халыққа ұнады және бір мейрамханадан түсетін табыс тез арада Red Lobster табысына теңесті. Компания ақырында АҚШ-та итальяндық стильдегі толық қызмет көрсететін мейрамханалардың ең ірі желісіне айналды.

Дарден

1995 жылы General Mills тұтынушылық азық-түлік өнімдеріне көбірек назар аудару үшін мейрамхана тізбектерін бөліп шығаруға шешім қабылдады. Жаңа компания Red Lobster негізін қалаушының құрметіне Darden Restaurants деп аталды. General Mills акционерлері, қолындағы әрбір General Mills акциясына қатысты, Darden акциясының біреуін алды. Сол жылы General Mills мейрамханалары 108 миллион доллар таза табыс тапты. 1995 жылдың соңында Darden 49 штат бойынша 1250 мейрамхананы және Канадада 73 орналасқан жерді басқарды. Компания 1995 жылдың 31 мамырында толыққанды дербес ұйымға айналды, осы күні акциялары NYSE биржасында сатылымға шықты. Акциялар 10,75 доллардан ашылды, бұл күтілгеннен 17% төмен болды, бірақ сауда-саттық күні аяқталғанда 11,125 долларға дейін өсті. Darden басшылары 1998 жылға дейін тағы екі тізбек құруды жоспарлаған. 1996 жылдың наурыз айында Darden Кариб теңізі аралдарындағы тағамдар мен сусындарды ұсынатын және Кариб теңізі тақырыбында безендірілген Bahama Breeze Caribbean Grille тұжырымдамасын сынақтан өткізді. 2007 жылдың қаңтар айында Darden компанияның 100 орналасқан жері бар тізбектерді сатып алуға немесе тіпті франчайзилерді қарастыруға дайын екенін хабарлады. Мамыр айында Darden өзінің Smokey Bones бөлімшесін сатуға және/немесе жабуға ниетті екенін, соның ішінде Smokey Bones-ты алмастыру жоспары болған екі Rocky River Grillhouse-ты да қамтығанын мәлімдеді. Тамыз айында Darden Атланта қаласындағы бәсекелес Rare Hospitality мейрамханасын 1,4 миллиард АҚШ долларына сатып алды, осы арқылы Rare-дің екі тізбегі – The Capital Grille және LongHorn Steakhouse-қа ие болды. Rare сатып алу аясында Darden Capital Grille, Bahama Breeze және Seasons 52 тізбектерін қамтитын Арнайы мейрамханалар тобын құрды. Желтоқсан айында Darden өзінің Smokey Bones тізбегін Sun Capital Partners, Inc. компаниясының еншілес ұйымы Barbeque Integrated, Inc. компаниясына шамамен 80 миллион долларға сататынын хабарлады. Сату 2008 жылдың қаңтар айында аяқталды.

Кеңейту және меншік иесінің өзгеруі

2010 жылы «Сезон 52» келесі үш жылда тағы 11 штатта ашылатын жаңа кеңейтім кезеңін бастады. Ақпан айындағы Дарден аналитиктерінің конференциясында бір сарапшы компанияның тағы бір мейрамханалар желісін сатып алуға ниеттенуі мүмкін екенін айтты, атап айтқанда BJ's, California Pizza Kitchen немесе Yard House. 2011 жылдың қазанында Дарден екі желіні – Eddie V's Prime Seafood және Wildfish Seafood Grille – 59 миллион долларға сатып алды, олар компанияның Арнайы мейрамханалар тобына қосылды. 2012 жылдың шілдесінде Дарден TSG Consumer Partners компаниясынан 585 миллион долларға 39 орналасқан жері бар Yard House сыраға бағытталған желісін сатып алды. Yard House Дарденнің Арнайы мейрамханалар тобындағы басқа да жоғары деңгейдегі мейрамханалармен бірге орналасады. 2013 жылдың 23 желтоқсанында белсенді инвестор Starboard Value хедж-қоры компанияның акцияларын сатып алғаннан кейін Дарден акцияларының құны 3%-ға өсті.

Қызыл лобстер сатылымы

2013 жылдың 19 желтоқсанында Дарден акциялар инвесторларының қысымына байланысты Red Lobster брендін сату немесе жекелендіру жоспарларын жариялады. Бұл компанияның жаңа цифрлық платформаға 100 миллион АҚШ долларын жұмсауына тікелей жауап болды. Ол кезде жоба кем дегенде бір жылға кешігіп, бюджеттен асып кеткен еді. Маркетинг бөлімінде көптеген қызметкерлер жұмыстан босатылды, сондай-ақ компанияның екінші тұлғасы да қызметтен кетті. 2014 жылдың 12 мамырында Дарден Red Lobster жекелендірілісінің аясында Red Lobster мен Olive Garden бірге орналасқан мекемелерін жеке Olive Garden мекемелеріне айналдыратынын хабарлады. 2014 жылдың 16 мамырында Дарден Red Lobster теңіз өнімдері мейрамханалар желісін Golden Gate Capital компаниясына 2,1 миллиард АҚШ долларына сататынын мәлімдеді. Дарден 2014 жылдың 28 шілдесінде Red Lobster сатуын аяқтағанын жариялады.

Сатып алулар

Starboard және Darden басшылығы арасындағы айырмашылықтар тез арада хедж-фондтың компанияны екіге бөлу және олардың жылжымайтын мүлік портфелін басқару үшін үшінші компанияны құру туралы ұсынысы бойынша туындады, бұл Starboard акционерлер құндылығын едәуір арттырады деді. 2014 жылдың басында басшылық нашар өнім көрсетіп отырған Red Lobster-ді бөліп шығару жоспарын жариялағанда мәселелер күрделенді. Starboard көптеген инвесторлар тобымен бірге басшылықтан бұл қадамды кейінге шегеріп, тізбекті жаңғырту жоспарлары сияқты жақсырақ мүмкіндіктерді қарастыруды сұрады. Бірақ басшылық мамыр айында жеке капитал фирмасы Golden Gate Capital-ға тізбекті сатуға шешім қабылдағанда, Starboard және басқа инвесторлар 2,1 миллиард долларлық «жедел сату» бағасын Red Lobster және оның жылжымайтын мүліктері сияқты активтердің құнын артық бағаламағанын қатаң сынады. Сондай-ақ, басшылық акционерлердің келісімді талқылау үшін арнайы жиналыс өткізу туралы өтініштерін қабылдамады деп мәлімдеді. Кларенс Отис, кіші, 2014 жылдың соңында Red Lobster сатылымы аяқталған күні бас директорлық қызметінен кетіп бара жатынын хабарлады. Басшылық кейін Olive Garden-ді жаңғырту жоспарымен айналысатынын айтты, ол да қиындықтарға тап болды. Алайда, CNBC жариялаған құпия құжатта, оның бұрынғы басшылықтың ресми мәлімдемелерінен гөрі Red Lobster-дің қаржылық жағдайы көбірек оптимистік сипатталған, бір инвестор – зейнетақы қоры – материалдық бұрмалаушылық туралы сотқа шағым түсірді. Басшылық бұл құжатты Golden Gate компаниясы Red Lobster басшыларымен бірлесіп дайындағанын мәлімдеді, олар тізбектің болашағы туралы осындай көзқарасқа ие болуы мүмкін еді. Starboard алдағы акционерлер жиналысында басқарманың барлық мүшелерін қанағаттандырмау үшін директорлардың тізімін жасады. Олардың кандидатурасын қолдау үшін қыркүйек айының басында компанияның қалай дұрыс болмай кеткенін және директорлар оны қалай жақсартатынын көрсететін 294 слайдтан тұратын презентация жариялады. Бұл презентация, әсіресе Olive Garden-ге, тізбектің «ысырапты» тәжірибесіне, азық-түлік өнімдерінің сақталу мерзімі бітіп кетпеуі үшін бірден көптеген тегін шексіз нан таяқшаларын беруіне (бір клиентке біреуден және үстелге қосымша біреуден бермей, жаңа нан таяқшалары сұрағанда беріледі) және макарон қайнатқан суды тұздамауына, қазандықтарға ұзақ кепілдік беру үшін, ерекше назар аударды. Сондай-ақ, басшылық тізбектің корпоративтік кеңсесіне жомарт түрде қаражат жұмсағанымен, жеке мейрамханалардың бас менеджерлеріне бәсекелестерінен төмен жалақы төлегені үшін де сынады. Басшылық екі күннен кейін ұсынылған өзгерістердің көпшілігін енгізіп жатқанын мәлімдеді және тегін нан таяқшалары тек «итальяндық жомарттықты» көрсетеді деді. Дегенмен, қазан айында акционерлер бүкіл басқарманы Starboard ұсынған кандидаттармен ауыстырды, бұл байқаушылардың пікірінше басшылық үшін «эпикалық сәтсіздік» болды, себебі мұндай жағдай сирек кездеседі. 2017 жылдың 27 наурызында Darden L Catterton және Oak Investment Partners сияқты акционерлерден Cheddar's Scratch Kitchen компаниясын 780 миллион долларға сатып алу ниетін жариялады. 2017 жылдың 28 наурызында Darden Cheddar's Scratch Kitchen компаниясын сатып алғанын және «жылдық кірістің күтілетін көрсеткіштерін арттырғанын» хабарлады, нәтижесінде компания S&P 500 индексінде сол күні ең көп өсімді көрсетті, акциялары шамамен 9% өсті. Сатып алу 2017 жылдың 24 сәуірінде аяқталды. 2023 жылдың 3 мамырында Darden Ruth's Hospitality Group Inc. компаниясын барлық ақшалай төлеммен акцияның біріне 21,50 долларға сатып алуды жариялады, бұл компанияның акционерлік құны шамамен 715 миллион долларға тең. Ruth's Hospitality – Ruth's Chris Steak House тізбегінің иесі және операторы.