Кіріспе

Көтеру бөлігі ұшу бөлігінен үлкен жалауша – ұшу бөлігінен көтеру бөлігіне қарағанда үлкен, яғни солдан оңға қарай қарағанда, жалауша тіреуге (бағанаға) қарай алыстаған сайын тарыла бастайтын ұзын, тар жалауша. Оның үшбұрышты, қысқарып келетін (төртбұрышты құйрықты) немесе үшбұрышты екі бөлікті құйрықты (жіпті құйрықты) сияқты түрлі пішіндері болуы мүмкін. Теңізде қолданылғанда, жалаушалар негізгі мачтадан ілінеді. Пеннон стиліндегі жалаушалар орта ғасырларда қолданылған үш негізгі жалауша түрінің бірі болды (қалған екеуі – байрақ және стандарт). Пеннон – формасы гидонға ұқсас, бірақ одан екі есе кішкентай жалауша. Онда елтаңба болмайды, тек қана қанаттар, ұрандар және геральдикалық және әшекейлік элементтер болады. Пеннонсел, стример және вимпел – осы стильдегі жалаушаның шағын түрлері (туралы нұсқауларды қараңыз).

Этимология

Pennon латынша "penna" сөзінен шыққан, яғни "қанат" немесе "қауырсын" деген мағынаны білдіреді. Алғашқыда бұл "кішкентай ту" деген мағынада қолданылған термин болған. Тулардың тіктөртбұрышты еместерін белгілеу үшін "pennant" жалпы (бірақ дәл емес) термин ретінде пайдаланылады. "Pendant" сөзі – "pennant" сөзінің ескірген жазылу түрі.

Сипаттама

Кейде ту тік болып келгенімен, көбінесе соңы бөлініп немесе лақ ете түрінде болған. 11 ғасырда ту көбінесе шаршы болып, еркін жағында орифламмаға ұқсас тілшелер немесе ленталармен әшекейленген. Генрих III патшалық құрған кезеңде ту ерекше қарлығаш құйрығын немесе жалғыз тік пішінге ие болды. 13 ғасырда жалғыз тік тудың тағы бір түрі пайда болды. Ол тік сопақ байрақтың диагональ бойынша кесілуінен пайда болған тең қабыршасыз үшбұрыш пішінінде болды.

Қолданылуы

Пеннон – жеке бастық ту. Бұл, негізінен, рыцарь-бакалаврдың туы болды, ол өзінің жеке қару-жарағын көрсетіп, найзасында алып жүретін, ал найзасын шабуылға дайындағанда дұрыс орналасу үшін бекітілген. Британ мұражайындағы 16 ғасырға жататын қолжазба (Харл. 2358, "A paper Heraldical book in small Quarto") стандарттардың, баннерлердің, пеннондардың және пеннонцельдердің өлшемдері, пішіні және қару-жарағы туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтіреді. Онда «пеннон екі жарым футтық (шамамен 76 см) ұзын болуы керек, ұшы дөңгелек болуы керек және иесінің қару-жарағын бейнелеуі керек» делінген және «адам стандарттан немесе лентадан қаша алады, бірақ оның қару-жарағын бейнелейтін баннерінен немесе пеннонынан қаша алмайды» деп ескертеді. Пеннонцель (немесе пензель) – эсквайрлер көтеріп жүретін кішкентай пеннон. Пеннондар кез келген арнайы салтанатты шараларда, әсіресе мемлекеттік жерлеу рәсімдерінде қолданылды. Мысалы, 1554 жылы Норфолк герцогының жерлеу рәсіміне қатысқан заттардың арасында «XII дюжина пензель» болды, ал 1555 жылы лорд-мэр шеруі туралы сипаттамада «екі әсем кеме (мемлекеттік баржалар) тулармен және ленталармен безендірілген, және 1000 пензель» деп жазылған. Оливер Кромвельдің жерлеу рәсіміне жұмсалған шығынның ішінде 30 дюжина бір футтық (шамамен 30 см) пеннонцельдер, олардың әр дюжинасы 20 шиллингке, және 12 шиллингтен 20 дюжина осындай тулар кірді.

Спорт

Пеннон түрлі спорттарда да пайдаланылған.

Түрлі түрлері

Тюдор дәуірінде аталған, бірақ қазір жеребе немесе салтанатты белгі ретінде белгілі, бұл ұзын, үшкірленген ту, оған "кеме жоғарғы жағында немесе алдыңғы бөлігінде орналасуы керек, онда қару-жарақ қойылмауы керек, бірақ адамның танылған белгісі немесе суреті, ал ұзындығы 20, 30, 40 немесе одан да болуы мүмкін, және гидон немесе стандарт сияқты тілінетін еді". Генрих VII патшалық құрған кезде Уорвик графы Бошампты Францияға алып барған кеменің құрамында "ұзындығы [мен] ені бар кемеге арналған үлкен ту" болған. Ақ тудан басқа, Корольдік теңіз күштеріне қарасты кемелер басты мачтадан ұзын туды көтеріп жүреді. Бұл, жеребе деп аталатын ту, команданың белгісі болып табылады және капитан кемесін іске қосқанда бірінші рет көтеріледі. Жалпы ұзындығы бойына үш түстік, ал соңында екі немесе үш бөлікке бөлінетін бұл ту, шын мәнінде ескі "пеннонцель" болатын, және Наполеон соғыстарының соңына дейін осылай жалғасты. Бірақ қазір жеребе – бұл ұзын ақ ту, оның мачтаға жақын ішкі бөлігінде Георгий кресі бейнеленген. Тулар соғыс кемелерімен ең ерте заманнан бері, 1653 жылға дейін мачта ұшында, ал сол жылдан бастап басты мачтадан көтеріліп келеді. Осыған ұқсас тәсілмен ту көтеретін басқа да теңіз күштері бар (іске қосу туына қараңыз). Кемедегі іске қосу туы үшкір немесе екіге бөлінген болуы мүмкін, соңғы жағдайда ол бандероль деп те аталады. Тулар американдық спорт командаларымен де байланысты, мысалы, Бейсбол лигасы және колледж спорт командалары. Австралиялық футболда ірі жарыстардың жеңімпазына ту табыс етіледі. Көп жылдар бойы бұл берілген жалғыз жүлде болды. Осының салдарынан Лига Чемпионаты көбінесе "ту" деп аталады, мысалы, "Жайтандар Туды жеңді!". Ал Австралия футболында премьерлік те "жеңіс туы" деп аталуы мүмкін.

Голландиялық Пеннон

Нидерландыда қызғылт түсті ту Король күні мен Оранж әулетіне қатысты бірнеше басқа ұлттық мерекелерде міндетті түрде қолданылады. Ол стандартты голланд туымен бірге көтеріледі. Голландия провинцияларының әрқайсысының да өз туы бар.