Кіріспе
фильмдер "Мәрмәр қапшығы" – француз еврей жазушысы Жозеф Жоффоның Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі өмірбаяны. Онда ол кішкентай бала кезінде ағасы Мориспен бірге нацистік оккупацияланған Франциядан еркін аймаққа қашу жолын баяндайды. Жоффоның шығармасын көптеген баспагерлер қабылдаудан бас тартып, кейін жаңадан құрылған "Жан-Клод Латтес" баспасы мәтінді жариялау үшін редактордың көмегіне жүгінуге кеңес берді. Кітап үлкен сәттілікке ие болды және екі жыл өткен соң одан маңызды фильм түсірілді.
A Bag of Marbles is a Second World War autobiographical novel by the French Jewish author Joseph Joffo. It tells the story of his flight, as a small boy, with his brother Maurice to escape from Nazi occupied France to the Zone Libre. Joffo was refused by many publishers before being encouraged by the newly founded publishing house Éditions Jean Claude Lattès to get the help of an editor to publish the text. The book was a phenomenal best seller, being made into a major film two years later.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Жүсіп – қарапайым бала, қарапайым қызығушылықтары бар; ол сабақтарды ұнатпайды және достарымен шар ойнауды жақсы көреді. Бірақ 1941 жылы, Париж нацистер басып алғанда, оның балалық шағы аяқталады. Бұрын ешқашан еврей болудің не екенін білмеген Жүсіп сары жұлдыз тағуға мәжбүр болады. Мектептегі досының сары жұлдызға деген құрметіне байланысты ол мектептегі досы Зератимен алғашқы сауда мәмілесін жасайды: оның сары жұлдызын бір қап шарға айырбастайды. Оккупация салдарынан туындаған расизм Жозеф пен оның інісі Мориске тек бір мүмкіндік қалдырады: олар қашуға тиіс. Шаштараздық салонының иесі болған әкесі, олар кеткенде не істеу керектігін айтады. Еврей екендігі үшін үйінен қуылғандарына қарамастан, олар ешкімге еврей екендерін жасыруы керек делінеді. Олар Гитлер мен оның СС әскерлерінен қашып, Францияға еніп жатыр. Олар солтүстік Франция арқылы оңтүстіктегі демилитаризацияланған аймаққа барады. Түн ортасында Реймонд есімді жігіттің көмегімен олар шекара сызығын кесіп өтеді. Қауіпсіз Францияға жеткен соң, Марсель арқылы Ментонға сапар шегеді, онда олар бұрын еш көрмеген теңізді тамашалап, керемет күн өткізеді. Содан кейін жігіттер төрт ай бойы Ментонда ағалары Анри мен Альбертпен қауіпсіздікте болады. Жазғы демалысты Ниццада ата-аналарымен өткізеді. Бірақ итальяндықтардың капитуляциясы, олардың Муссолиниді Пьетро Бадольйомен ауыстыруы және немістердің қауіпсіз Францияға келгеніне байланысты, олар Виши үкіметі басқаратын «Moisson Nouvelle» лагеріне тез қашуға мәжбүр болады. Балалар біраз уақытқа мұнда қауіпсіздікте болады және көптеген достар табады, бір күні олар жүк көлік жүргізушісі Фердинандпен Ниццаға барады, ол оларды бейқамдықпен нацистік тұзаққа түсіреді. Оларды «Эксельсиор» қонақ үйіне, аймақтық нацистік штабқа апарып жатады. Бақытымызға орай, олардың мұқият ойластырылған өтіріктері мен дін қызметкерінің табандылығы арқасында бір айдан кейін тірі қашып құтылады, бірақ қатты қорқып қалған. Өкінішке орай, олар көп ұзамай әкелерінің тұтқындалғанын біледі, ол сол кезде өзімен бірге құжаттарын алып жүрген, бұл екі жастың Ниццада қалуы қауіпті дегенді білдіреді. Күз қысқа ауысқанда, Жозеф пен Морис солтүстікке апаларын көруге барады, онда олардың қалуы қауіпсіз емес екенін біледі; сондықтан олар Альпі тауларындағы Экс-ле-Бен курортында ағаларымен қосылады. Мұнда Морис соғыстың қалған бөлігін нан пісірушінің жұмысында өткізеді, ал Жозеф ауылдық кітап дүкенінің иесіне, берік петаистке жұмыс істейді. Екі бауыр да сол аймақтағы қарсылық күресшілерімен байланыс жасайды, Жозефке құпия хабар жеткізу тапсырылады. Жозеф бейбітшілік жарияланғаннан кейін көп ұзамай, тығыз толған пойызбен Парижге қайта оралады. Морис жолмен қайта оралады, бірақ өзінің әдеттегі стилімен ол өте үлкен пайда табуға жеткілікті ірімшік алады! Олар екеуі де отбасымен салонға қайта қосылады, бірақ өкінішке орай, әкесі жоқ, ол соғыс аяқталуға дейін Аушвиц концлагерінде қаза табады.
Фильмдер мен графикалық роман
Романның 1975 жылғы киноадаптациясын Жак Дойлон режиссерлік етті. Одан кейін 2017 жылы Кристиан Дугай режиссерлік еткен тағы бір киноадаптация жарық көрді. 2012 жылы Крис пен Винсент Бейлидің графикалық романының адаптациясы Вилл Эйснер комикстер индустриясының сыйлығында «Ең жақсы шындыққа негізделген туынды» номинациясына ие болды.