Кіріспе

Төменгі бюджетті кинотеатр, көбінесе exploitation фильмдерін көрсетеді.

"Grindhouse" немесе "экшн хаус" – американдық термин, ол негізінен ересектерге арналған төменгі бюджетті қорқынышты, splatter және exploitation фильмдерін көрсететін кинотеатрды білдіреді. Тарихшы Дэвид Черчтің сөзіне сәйкес, бұл кинотеатр түрі "grind policy" саясатымен аталған, ол 1920-жылдардың басына дейін соққан кино бағдарламалау стратегиясы. Бұл стратегия бойынша фильмдер күн сайын өсетін төмен бағамен үздіксіз көрсетілетін. Бұл көрсету тәсілі, әдетте студияларға тиесілі ірі қалалық кинотеатрлардағы сияқты, күніне аз көрсетілімдер мен әртүрлі орындық секциялары үшін бағаның жоғарылатылуынан ерекшеленді.

Тарих

Бұл театрлардың бурлеск сияқты әуелде даулы жыныстық мазмұнды ойын-сауық түрлеріне жақын орналасқандығына байланысты, "гриндхаус" термині жиі Нью-Йорктегі 42-ші көше сияқты қалалық ойын-сауық орталықтарындағы бурлеск театрларымен жаңылыстырылып келді, онда соққылы билер мен стриптиз көрсетіліп жатты. "Бурлеск леди" (1943) фильміндегі кейіпкерлердің бірі 42-ші көшедегі мұндай бурлеск театрын "гриндхаус" деп атайды, бірақ Чёрч Оксфорд ағылшын тілінің сөздігіндегі негізгі анықтамасы үш критерий бойынша ерекшеленетін кинотеатр екенін көрсетеді: ол заманауи сленгте "гринд" сөзін қолданып, ықтимал көрермендерді кинотеатрға шақыратын адамдардың әрекеттерін білдіруі мүмкін. Сол кездегі осы ортаны Sleazoid Express журналы кеңінен және шынайы бейнеледі. Гриндхаус кинотеатрлары көбінесе төменгі таптың көрермендерімен байланысты болғандықтан, олар көрсетіліп жатқан фильмдердің алуан түрлілігіне қарамастан, беделсіз фильмдер көрсететін беделсіз орындар ретінде қабылдана бастады, соның ішінде кейіннен көрсетілген Голливуд фильмдері де осылардың қатарында болды. Ұқсас екінші көрсетілімдер жеңілдетілген бағадағы кинотеатрларда және аудандық кинотеатрларда ұйымдастырылады; "гриндхаус" кинотеатрларын ерекшелейтін нәрсе – олардың әдеттегі қалалық ортасы және төмен сапалы жаңа фильмдердің көрсетілімі, негізінен кеңінен көрсетілген екінші көрсетілімдер емес.

Теледидар қысымы

Теледидардың енгізілуі жергілікті және бір экранды кинотеатрлардың көрермендерін күрт азайтты, олардың көпшілігі 1930 жылдардағы кино өрбу кезеңінде салынған. 1960 жылдардың ортасы мен соңында ескі қалалық аймақтардан халықтың көшіп кетуіне байланысты қалалардың құлдырауымен бірге экономикалық өзгерістер осы кинотеатрларды жабуға немесе теледидар ұсына алмайтын нәрсені ұсынуға мәжбүр етті. 1970 жылдары осы кинотеатрлардың көпшілігі арзан фильмдер көрсетілетін орындарға айналды.

Мазмұны

Гриндхаус кинотеатрлары үшін түсірілген және көрсетілген фильмдерде әдетте көп мөлшерде жыныстық мазмұн, зорлық-зомбылық немесе ерекше тақырыптар болады. Атап айтар жанрлардың бірі – "раффи" немесе сексуалдық эксплуатация фильмдері, олар секстік мазмұн, зорлық-зомбылық және садизмнің қоспасынан тұрады. Сапасы әртүрлі болды, бірақ төмен бюджеттік өндіріс және нашар басып шығару сапасы жиі кездесетін жайттар. Мұндай фильмдерге сыншылардың пікірлері әртүрлі болғанымен, көптеген фильмдер культтық мәртебеге ие болып, сыншылардың жоғары бағасын алды.

Құлдырау

1980 жылдардың ортасына қарай үйдегі бейнежазбалар мен кабельдік киноарналар "grindhouse" театрларын қолданыстан шығарып жіберуге айналды. Онжылдықтың соңына қарай осы театрлар Лос-Анджелестің Бродвей және Голливуд бульварларынан, Нью-Йорк қаласының Таймс-скверінен және Сан-Францисконың Маркет-стритінен жоғалып кетті. Мысалы, Нешвилл қаласындағы (Теннесси штаты) Бродвейдің төменгі жағында орналасқан Джолар театры 1978 жылдың 14 сәуірінде өртенгенге дейін жұмыс істеді. 1990 жылдардың ортасына қарай осы театрлардың барлығы дерлік АҚШ-тан мүлдем жойылды.

Құрмет

2007 жылы «Grindhouse» ретінде бірге шыққан Роберт Родригестің «Планеталық террор» және Квентин Тарантиноның «Өлім сынағы» фильмдері кино жанрына жасалған құрмет ретінде туды. «Grindhouse» фильміндегі макет трейлері бар «Мачете» (де сонымен Родригестің туындысы) кейіннен жеке толық метражды фильмге айналды, Grindhouse трейлеріндегі көрініс (бастапқыда фильмнің трейлері ретінде түсірілген, алайда ол фильм ешқашан жарық көрмеген немесе көрінбейтін) мұқият қосылды. «Grindhouse» фильмінің канадалық нұсқасына қосымша бір жалған трейлер енгізілді – «Hobo With a Shotgun», ол да кейіннен толық метражды фильмге айналды. Содан бері «Chillerama», «Drive Angry» және «Sign Gene» сияқты ұқсас фильмдер пайда болды. С. Крейг Захлердің «Brawl in Cell Block 99» фильмі жанрдың қазіргі заманғы мысалы болып табылады, сондай-ақ оның 2018 жылғы нуар фильмі «Dragged Across Concrete» да осы жанрға жатады. «Manhunt», «Red Dead Revolver», «The House of the Dead: Overkill», «Wet», «Shank», «RAGE» және «Shadows of the Damned» – бұл «grindhouse» фильмдеріне құрмет көрсеткен видео ойындардың бірнеше мысалы. Жазушы Жак Бойро 2009 жылы жанр тарихына арналған «Portable Grindhouse: The Lost Art of the VHS Box» кітабын жариялады. Бұл тақырып 2010 жылғы «American Grindhouse» деректі фильмінің негізгі тақырыбы болды. Сонымен қатар, Билл Лэндис және Мишель Клиффорд авторлары «Sleazoid Express» кітабын шығарды, ол Таймс-сквердегі әртүрлі «grindhouse» кинотеатрларына құрмет көрсетумен қатар, әр кинотеатр көрсеткен жанрлардың тарихын да қамтиды. «Syfy» телеарнасының «Blood Drive» сериалы «grindhouse» фильмінен шабыттанды, әр эпизодта әртүрлі тақырыптар қарастырылады. «Our Lady of the Inferno» романы «grindhouse» фильмдеріне құрмет ретінде жазылған, сонымен қатар оқиғаның бірнеше тарауы «grindhouse» кинотеатрында өтеді. «Seis Manos» анимациялық сериалы «grindhouse» фильмдері сияқты, 1970 жылдардағы Мексикада өтетін кунг-фу оқиғасын бейнелейді және ұқсас түйіршікті фильтр және проекция ақауларын қолданады. Ти Уэсттің 2022 жылғы «X» слэшер фильмі «grindhouse» жанрына құрмет көрсетеді.