Кіріспе

Офис билет сатуға арналған

Касса немесе билет сату кеңсесі – бұл іс-шараға қатысу үшін билеттер сатылатын орын. Көрермендер мәміленің өзін үстел үстінде, қабырғадағы немесе терезедегі тесіктен немесе билеттер сататын орыннан жүзеге асыруы мүмкін. Бұл термин, әсіресе кино индустриясы контекстінде, фильм немесе театрлық қойылым сияқты нақты өндірістің қаншалықты табысты болғанын білдіретін метафора ретінде жиі қолданылады. Бұл термин аренадағы немесе стадиондағы билет сату кеңсесіне де қатысты. Кассалық табысты сатылған билеттер саны немесе билет сатудан түскен ақша сомасы (кіріс) арқылы өлшеуге болады. Бұл кірісті болжау және талдау шығармашылық индустрия үшін өте маңызды және көбінесе жанкүйерлердің қызығушылығын тудырады. Бұл Голливуд киноиндустриясында ерекше көзге түседі. Фильмнің пайда әкелгенін анықтау үшін кассадағы табысты өндіріс бюджетімен тікелей салыстыру дұрыс емес, себебі кинотеатрлар орташа есеппен табыстың жартысына жуығын алып қалады. Бұл үлесу фильмдерге байланысты өзгереді, ал дистрибьютордың үлесі алғашқы апталарда көбірек болады. Әдетте дистрибьютор «үй төлемақысын» немесе «үй жарнасын» ескере отырып, кірістің белгілі бір пайызын алады. Сонымен қатар, дистрибьютор жалпы кірістің пайызын немесе төлемақы ескерілгеннен кейінгі кірістің жоғары пайызын, қайсысы үлкен болса, сол алуы мүмкін. Дистрибьютордың кассалық табыстан алатын үлесі көбінесе «дистрибьюторлық жалдау» деп аталады, әсіресе ескі фильмдердің кассалық табысы туралы есеп беру кезінде.

Этимология

"Box office" атауы Уильям Шекспирге тиесілі Globe театрында, сондай-ақ кеңінен елизаветалық театрда қолданылған. Кіру ақысы театрдың кіреберісінде "жинаушы" деп аталатын адаммен жиналған, ол ақыны тудор стиліндегі жәшікке сақтаған. "Box office" атауы елизаветалық театрда қолданылған болғанымен, осы терминнің осы заманнан бастау алғаны туралы пікірлер әртүрлі. "Box office" термині кем дегенде 1786 жылдан бері кеңінен қолданылып келеді, оның шығу тегі театрлық ложалар сатылатын кеңседен басталады; осы тұжырымды Оксфорд ағылшын сөздігі де қолдайды. "Box office" термині кем дегенде 1904 жылдан бері жалпы сату көлемін сипаттау үшін қолданылып келеді.

Терминдер

Төменде Variety және Box Office Mojo сияқты кассалық репортерлер қолданатын киноиндустрияға тән терминология келтірілген. Солтүстік Америкада көрсетілген фильмдер үшін кассалық көрсеткіштер әдетте отандық, яғни АҚШ және Канада, және шетелдік деп бөлінеді, ол барлық басқа елдерді қамтиды. Апталық кассалық көрсеткіштер қазір көбінесе жұма күнінен келесі бейсенбіге дейін есептеледі, себебі көптеген фильмдер АҚШ-та жұма күні ресми түрде шығарылады. Variety көп жылдар бойы әр сәрсенбіде жарық көргендіктен, 1920-жылдардан 1990-жылдарға дейінгі апталық кассалық көрсеткіштері бейсенбіден сәрсенбіге дейінгі кезеңді қамтыды. Апталық табыстың маңызды бөлігі – демалыс күндерінің кассалық жиындары. Дәстүрлі түрде, бұл жұмадан жексенбіге дейінгі түсімдер және демалыс күндеріне жақын мерекелер, мысалы, 4 күндік Еске алу күні, ретінде есептелген. Алайда, кассалық сандарды есептеудің жиілігі артқан сайын, қазір салыстырмалы 3 күндік көрсеткіш – жұмадан жексенбіге дейін де қолданылады. Әсіресе, фильмнің алғашқы аптасының немесе «премьералық аптаның» кассалық жиындары жиі жарияланады. (Фильмдердің ең жоғары табыс тізіміне қараңыз.) Кинотеатрлар – фильм көрсетіліп жатқан кинотеатрлардың саны. Бір кинотеатр бірнеше экранда фильм көрсетуі мүмкін болғандықтан, экрандардың жалпы саны немесе сеанстар саны да қосымша өлшем ретінде қолданылады. Кинотеатрлар көрсеткіші фильмнің кең немесе шектеулі форматта көрсетіліп жатыр ма, соны анықтау үшін пайдаланылады. Кең формат – кем дегенде 600 кинотеатрда, ал шектеулі формат – 600 кинотеатртан аз. Кейде фильм бастапқы шектеулі көрсетімнен кейін кең форматқа ие болады. «Кішкентай Мисс Күн сәулесі» осыған мысал. Жалпы табыс – фильмнің жалпы кірісі. Орташа есеппен, фильмнің дистрибьюторы соңғы жалпы табыстың жартысынан астам бөлігін алады (бұл көбінесе «жалдау ақысы» деп аталады), ал қалғаны кинотеатрға (экспозиторға) беріледі. Көбейткіш – фильмнің жалпы табысы мен премьералық аптаның табысы арасындағы қатынас. Егер фильм премьералық аптада 20 миллион доллар жинаса және жалпы сомасы 80 миллион долларға жетсе, оның көбейткіші 4-ке тең болады. 2004 жылдан 2014 жылға дейін CinemaScore жүйесінде A+ бағасын алған фильмдердің көбейткіші 4,8-ге, ал F бағасын алған фильмдердің көбейткіші 2,2-ге тең болды. Көрермендер саны – кассада сатылған билеттердің саны. Франция сияқты елдерде кассалық есеп беру тарихи түрде көрермендер саны бойынша жүргізілген, ал ережелер үкімет тарапынан реттелген және деректерді ұсынбаған кинотеатрларға айыппұл салынған. Тарихи түрде кассалық көрсеткіштерді көрермендер саны бойынша жариялаған басқа елдерге Германия, Италия, Испания, КСРО және Оңтүстік Корея сияқты Еуропа елдері кіреді. Box Office Mojo Солтүстік Америкадағы билет сатуды ішкі кассаның жалпы сомасын белгілі бір жылдың орташа билет бағасына (ATP) бөлу арқылы бағалайды. Бұл әдіс Box Office India Үндістандағы көрермендер санын (билет сатуды) бағалау үшін де қолданылады. Билет сатылымы бойынша ең жоғары көрсеткіштерге ие фильмдердің тізімін қараңыз.

Кассалық тізімдер

Ең табысты фильмдердің тізімі үшін, ең көп касса жинаған фильмдер тізімі, кассаға көрермендердің келуі бойынша фильмдер тізімі және ең табысты фильмдер тізіміне қараңыз. Кассада сәтсіз болған фильмдер "кассалық бомба" немесе "кассалық сәтсіздік" деп аталады. Мұндай фильмдердің тізімін көру үшін ең ірі кассалық бомбалар тізіміне қараңыз.

Кассалық есеп беру

BoxOffice, Box Office Mojo, The Numbers, Box Office India және ShowBIZ Data сияқты кассалық түсімді қадағалайтын көптеген веб-сайттар бар. Бұл сайттар жүздеген фильмнің кассалық табысы туралы мәліметтер ұсынады. Ескі фильмдер туралы деректер көбінесе кассалық есеп беру жүйесінің қалыптасуына, әсіресе АҚШ-та, және интернет пайдалануға дейінгі ақпараттың қолжетімділігіне байланысты толық емес болады.

Голливудтың өрлеуі

Variety 1922 жылғы 3 наурызда театрлардың кассалық табысы туралы хабарлай бастады, бұл елдің барлық аймандарындағы көрсетушілерге фильмнің Бродвейдегі көрсетілімдері туралы ақпарат беру мақсатында жасалды, себебі фильмдер көбінесе алғаш рет осы жерде көрсетілетін. Нью-Йорк қаласынан өзге, олар болашақта АҚШ-тың негізгі қалаларын да қамтуға тырысты және бастапқыда Чикаго мен Лос-Анджелес қалаларын қоса алғанда, тағы 10 қаланың нәтижелерін жариялады. 1929 жылы «The Motion Picture Almanac» журналының бірінші саны шықты, онда өткен жылғы ең көп табыс әкелген 104 фильмнің тізімі келтірілген. 1932 жылы Variety студиялардың ең көп табыс әкелген фильмдерін жариялады және осы дәстүрді жыл сайын сақтап келеді. 1937 жылы BoxOffice журналы кассалық есептерді жариялай бастады. 1930 жылдардан бастап BoxOffice журналы қаңтар айында «Барометр» саны шығарылып, онда фильмдердің жылдық көрсеткіштері проценттермен берілді.

Киноның алтын дәуірі

1946 жылы Variety журналы 3-бетке АҚШ-тың 25 маңызды қаласының кассалық табыстарына сүйенген, аптаның сәтті және сәтсіз фильмдерінің нәтижелерін көрсететін апталық Ұлттық кассалық сауалнаманы жариялауды бастады. Содан кейін, 1946 жылдың соңында Variety журналы 4,000,000 доллар немесе одан да көп табыс тапқан немесе осындай мүмкіндікке ие фильмдердің тізімін жариялады (ішкі нарықта – АҚШ және Канада). Бұл фильмнің табыстылығы туралы маңызды деректер көзіне айналды. Variety журналы 50 жылдан астам бойы жыл сайын жаңартылған тізімді жариялап келді, әдетте қаңтар айында шығатын мерейтойлық санында. Мерейтойлық басылымда сондай-ақ жылдың ең табысты фильмдерінің тізімі де болып шығатын.

Қазіргі заманғы кино индустриясының басталуы

1960 жылдардың соңында Variety журналы IBM 360 компьютерін пайдаланып, 1968 жылдың 1 қаңтарынан бастап АҚШ-тың 22-24 қаласы бойынша апталық есептерден түскен табыстарды жинақтады. Деректерді 800-ге жуық кинотеатр ұсынды, олар сол кездегі АҚШ кинотеатрларының шамамен 5%-ын, бірақ АҚШ-тың жалпы кассалық түсіміндегі үштен бір бөлігін құрады. 1969 жылы Variety апта сайын ең көп табыс әкелген 50 фильмнің тізімін жариялай бастады. "Love Bug" фильмі 1969 жылдың 16 сәуірінде аяқталған аптаға арналған алғашқы тізімде бірінші орынды иеленді. Тізім 1990 жылы тоқтатылды. 1974 жылы Нат Феллман Exhibitor Relations Co. компаниясын құрды, ол студиялардан жинаған кассалық түсімді қадағалауға арналған алғашқы компания болды. Екі жылдан кейін Манн кинотеатрлар желісінің қызметкері Марси Полир Centralized Grosses құрды, ол кинотеатрлардан тікелей, әр кинотеатрлар желісі өздерінің деректерін жинамай, АҚШ-тың күнделікті кассалық деректерін орталықтандырылған түрде жинады. Кейін компания National Gross Service, содан кейін Entertainment Data, Inc. (EDI) болып өзгерді. Студиялардың өте табысты фильмдер туралы ақпаратын ескермегенде, фильмдердің жалпы ішкі (АҚШ және Канада) кассалық түсімі туралы толық мәліметтер 1981 жылы National Gross Service осы деректерді жинауды бастағанға дейін қолжетімді болған жоқ. Түсімдерді жинақтау фильмдердің ішкі кассалық түсімі туралы кеңінен хабарлауға әкелді. Артур Д. Мерфи, Variety журналының бұрынғы теңізшісі, алғашқылардың бірі болып осы ақпаратты ұйымдастырып, кестеге түсіріп, мағыналы түрде жариялады. 1980 жылдары Daily Variety студиялардан жиналған фильмдердің ішкі кассалық түсімін апта сайын жариялай бастады, ал Variety-дегі Top 50 тізімі негізгі нарықтардағы кинотеатрлардың түсімдеріне негізделген. Бірте-бірте фильмнің табыстылығы оның кассалық түсіміне байланысты болды, ал Variety жыл сайын жалға алу туралы хабарлаған. Осы түсімдерді қадағалауға дейін көптеген бұрынғы фильмдердің ішкі немесе әлемдік кассалық түсімі туралы мәліметтер қолжетімді болған жоқ, сондықтан қолжетімді жалғыз деректер жалға алу туралы мәліметтер болды. Мерфи 1984 жылдан бастап әр жыл сайын АҚШ-тың кассалық түсімін баяндаған "Art Murphy's Box Office Register" жариялай бастады. Сол кезде кассалық түсімдер жарияланды, Entertainment Tonight бағдарламасы демалыс күндері ең табысты фильмдер туралы, ал нашар көрсеткен фильмдер туралы қоғамдық талқылауды күшейтті. 1990 жылы EDI Ұлыбританияда кеңсе ашты, 1993 жылы Германияға, ал 1995 жылы Испанияға көшті, сол нарықтардағы кассалық деректерді жариялады. 1997 жылы EDI ACNielsen Corporation компаниясымен 26 миллион долларға сатып алынып, Nielsen EDI болып қайта аталды. 1990 жылдары Daily Variety студиялардың демалыс күндерінің болжамдарын жексенбі күні дүйсенбі күні таңертең жариялай бастады, бұл басқа БАҚ-тардың деректерді ертерек жариялауына әкелді. 1998 жылдың 7 тамызында Брэндон Грей Box Office Mojo-ны іске қосты, ал 1999 жылы ол Exhibitor Relations-тен алынған жұма күнгі түсімдерді жариялай бастады, осылайша олар сенбі күні тегін онлайн-деректерде қолжетімді болды. 2008 жылдың шілдесінде Box Office Mojo Amazon.com компаниясы IMDb арқылы сатып алынды.

Қазіргі заманғы кино индустриясы

Rentrak 2001 жылы кассалық деректерді сату орнынан тіркеуді бастады және студияларға деректер ұсынуда EDI-мен бәсекелесе бастады. 2009 жылдың желтоқсанында Rentrak, Nielsen EDI-ді 15 миллион долларға сатып алып, көптеген жоғарыда аталған веб-сайттар пайдаланатын бүкіл әлемдік кассалық билет сатылымынан түскен кірістер мен келушілер саны туралы ақпаратты ұсынатын жалғыз провайдерге айналды. 2019 жылдың 23 қазанында Box Office Mojo IMDb-ге ұқсас жаңа дизайнды ұсынды және мазмұнының бір бөлігі жазылымдық IMDbPro-ға көшіріліп, "IMDbPro-ның Box Office Mojo" деп қайта аталды. 2020 жылдың наурызында АҚШ-тағы кассалық есеп беру 26 жылдан кейін алғаш рет тоқтады, себебі коронавирус пандемиясы салдарынан елдегі барлық кинотеатрлар жабылды. Әдетте кассалық есептерге кірмейтін ашық кинотеатрлар ғана жұмыс істеді.

Билеттің орташа бағасы

Билеттердің орташа бағасы (ATP) – кинофильмнің билеттерін кез келген жылы кассадан сатып алудың орташа құны. ЮНЕСКО-ның Статистика институты хабарлағандай, ATP «фильм билеттерінен түскен жалпы табысты сол жылғы сатылған фильм билеттерінің санына бөлу арқылы есептеледі».

Жыл Әлемдік (АҚШ доллары) АҚШ Ұлыбритания Австралия Қытай ЕО Гонконг Жапония КСРО
1950
1951 $0.53 £0.08 ($)
1952
1953 $0.60
1954 $0.45 £0.09 ($)
1955 £0.09 ($) ($)
1956 $0.50 £0.09 ($) 1.22 F ($) ¥62 ($)
1957 £0.10 ($) 1.33 F ($) ¥62 ($)
1958 £0.11 ($) ¥64 ($)
1959 $0.51 £0.12 ($) ¥65 ($)
1960 £0.13 ($) ($) ¥72 ($)
1961 $0.69 £0.13 ($) ¥85 ($)
1962 $0.70 £0.14 ($) ¥115 ($)
1963 $0.85 £0.15 ($) ₹ ($) ¥152 ($) 0.25 руб ($)
1964 $0.93 £0.17 ($) ₹ ($) ¥178 ($)
1965 $1.01 £0.19 ($) 3.04 F
1974 $1.87 £0.50 ($) HK$6 ¥631 ($)
1975 $2.05 £0.61 ($) ₹0 ($) ¥751 ($)
1976 $2.13 £0.73 ($) ¥852 ($)
1977 $2.23 £0.83 ($) A$3.50 ($) ¥958 ($)
1980 $2.69 £1.42 ($) A$4.00 ¥ ¥1,009 ($)
1981 $2.78 £1.58 ($) A$4.50 ¥ ($)
1983 $3.15 £1.90 ($) A$5.60 ¥ ¥1,120 ($)
1988 $4.11 £2.30 ($) A$6.10 ¥ HK$15 ¥1,118 ($)
1989 $3.97 £2.33 ($) A$6.60 HK$30 ¥1,210 ($)
1993 $4.14 £3.21 ($) A$7.00 ¥1,252 ($)
1994 $4.18 £3.25 ($) A$7.00 ¥ ($) ¥1,249 ($)
1995 $4.35 £3.48 ($) A$7.17 €4.70 ($) €5.30 ¥1,243 ($)
1996 $4.42 £3.70 ($) A$7.26 €4.80 ($) €5.40 ¥1,245 ($)
1997 $4.59 £4.07 ($) A$7.47 €5.00 ($) €5.30 ¥1,259 ($)
1998 $4.69 £4.03 ($) A$7.87 €5.10 ($) €5.30 ¥1,264 ($)
1999 $5.08 £4.21 ($) A$7.93 €5.30 ($) €5.40 ($) ¥1,263 ($)
2000 $5.39 £4.40 ($) A$8.39 ¥5 ($) €5.40 ($) €5.40 ¥1,262 ($)
2001 $5.66 £4.14 ($) A$8.78 €5.60 ($) €5.50 ¥1,226 ($) Dh 30
2002 $5.81 £4.29 ($) A$9.13 ¥1,224 ($)
2003 $6.03 £4.44 ($) A$9.64 ¥1,252 ($)
2004 $6.21 £4.49 ($) A$9.92 ¥1,240 ($)
2005 $6.41 £4.71 ($) A$9.94 ¥12.7 ($) €5.90 ¥1,235 ($)
2006 $6.55 £4.87 ($) A$10.37 ¥14.9 ($) €5.90 ¥1,233 ($)
2007 $6.88 £5.05 ($) A$10.57 ¥16.9 ($) €5.90 ¥1,216 ($) Dh 35 ($7.90)
2008 $7.18 £5.20 ($) A$11.17 ¥20.1 ($) €6 ($) US$7 ₹69.76 ($) ¥1,214 ($) $8.40
2009 $7.50 £5.44 ($) A$11.99 ¥23.5 ($) €6.14 US$7.30 ¥1,217 ($) $5.30
2010 $7.89 £5.95 ($) A$12.26 ¥35.1 ($) €6.33 US$7.70 ¥1,266 ($) $7.20
2011 $7.93 £6.06 ($) A$12.87 ¥35.4 ($) €6.33 ₹95.48 ($) ¥1,252 ($) $8.80
2012 $7.96 £6.37 ($) A$13.10 ¥36.3 ($) €6.42 US$8.10 ₹101.74 ¥1,258 ($) $11.20
2013 $8.13 £6.53 ($) A$13.41 ¥35.6 ($) €6.46 US$8.40 ₹109.75 ¥1,246 $11.30
2014 $4.74 $8.17 £6.72 ($13.30) A$13.68 ¥35.7 ($) €6.38 ($12.29) US$8.50 ₹117.89 ($3.22) ¥1,285 ($17.67)
2015 $4.86 $8.43 £7.21 A$13.60 ¥35 €6.48 US$10.70 ₹125.97 ¥1,303 $11.60
2016 $4.99 $8.65 £7.41 A$13.80 ¥35 €6.51 US$9.80 ₹131.57 ¥1,307
2017 $5.11 $8.97 £7.49 A$14.13 ¥34.5 €6.60 ¥1,310
2018 $5.16 $9.11 £7.22 A$13.86 ¥35.3 ¥1,315
2019 $9.01 £7.11 A$14.50 ¥37.1
Тарихи тұрғысынан алғанда, дистрибьюторлар кинотеатр тізбектеріне ие болған кезде жалға алу бағасы орташа есеппен 30–40% құрады, бұл фильм дистрибьюторына түскен жалпы табыстың үштен бірінен астам бөлігін құрайды. 1997 жылдан бастап жалға алу ақысы көптеген факторларға байланысты әртүрлі болды, ірі студиялардың фильмдері жалпы түсіміне орташа есеппен 43% құрады. АҚШ және Канада 1939 36.4% 1955% 1956% 1957% 1958% 1959.0% 1960% 1961% 1962% 1963% 1964% 1965 27.6% 29.8%% 1966% 1967% 1968% 1969% 1970 26.7% 28.6%% 1971% 1972% 1973.0% 1974.0% 1975 29.7% 32.7%% 1976 28.3% 31.3%.0% 1977 36.6% 39.4%% 1978 42.4% 45.3%% 1979 37.8% 40.0% 1980 43.0% 46.4%% 1981 39.2% 42.2%% 1982 38.9% 41.8%% 1983 34.5% 37.0%% 1984 32.6% 35.3%% 1985 29.6% 31.6%.0% 1986 30.7% 33.1%% 1987 29.3% 31.5%% 1988 31.7% 34.5%% 1989 35.4% 38.4%% 1990 36.4% 39.4%% 1991 38.5% 41.3%% 1992 41.2% 43.8%.0% 1993 38.8% 41.3%% 1994 37.8% 40.2%% 1995 43.6% 45.6%% 1996 40.9% 43.4%% 1997 41.5% 44.2%% 1998 40.1% 42.6%% 1999 41.9% 44.7%% 2000 37.2% 39.7%