Кіріспе

Британдық Виктория Кресінің иегері, капитан Ян Освальд Лидделл (19 қазан 1919 – 21 сәуір 1945) – британдық және Ұлт Достастығы күштеріне жаудың қарсы тұрғандағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары және ең құрметті награда – Виктория Кресімен марапатталған.

Өмірбаян

Шанхайда туған ол Корольдің Шропшир жеңіл жаяу әскеріне қарапайым сарбаз болып тіркелді, кейіннен Coldstream Guards офицері болып тағайындалды. Лондон қаласында қызмет еткен кезде, ол Шотландияда тұтқындалған Рудольф Гесстің Лондон мұнарасында қабылдануына қатысты, ал оның інісі Дэвид оны ұстауға көмектескен.

ВК іс-әрекеті

Лидделл 25 жаста болған және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армияның 5-ші батальонындағы уақытша капитан болды. 1945 жылдың 3 сәуірінде Германияда Лидделл Колдстрим гвардиясының ротасына қолбасшылық етті, оған Лингенге жақын Емс өзенінің үстіндегі көпірді зақымсыз басып алуға бұйрық берілді. Көпірдің қарама-қарсы жағалауында жаудың бекінісі болды, кейіннен ол үш 88 мм және екі 20 мм зеңбірекпен қолдау көрсетілген 150 қарулы жаяу әскерден тұратыны анықталды. Көпір сондай-ақ 250 кг-дық бомбалармен жарылысқа дайындалған еді, оларды жақсы көруге болады. Екі алдыңғы взводына жақын жағалауға бағыт берген капитан Лидделл көпірге қарай жалғыз жүгіріп, оны күзетіп тұрған 3 метрлік жол тосқауылға өрлеп, зарядтарды залалсыздандырып, көпірді зақымсыз басып алуды көздеді. Мақсатына жету үшін ол жаудың қарқынды атысы астында көпірдің бүкіл ұзындығын өзі кесіп өтуге мәжбүр болды, оның ниеті немістерге белгілі болған сайын атыс күшейді. Қарама-қарсы жақтағы зарядтарды ажыратқаннан кейін, ол көпірден қайта өтіп, жақын жақтағы сымдарды кесіп тастады. Сымдарды бірінен соң бірі кесу кезінде оның тізе бүгіп, оңай нысанаға айналуы қажет болды. Содан кейін ол көпірдің астында да зарядтар бар екенін анықтады. Еш қорқусыз ол оларды да ажыратты. Міндетін орындағаннан кейін, ол жаудың толық көрінетін жерінде жол тосқауылға көтеріліп, алдыңғы взводына шабуылға өтуге сигнал берді. Осылайша, жалғыз және қорғанышсыз, жаудың қатты атысы астында ол мақсатына жетті. Көпір зақымсыз басып алынды және Емс өзенінен өтуге жол ашылды. 1945 жылдың 21 сәуірінде Германиядағы Ротенбург-ан-дер-Вүмме (Шеесел қаласына жақын) маңында шайқаста қаза тапты. Оны снайпер атып өлтірді, оның пулясы басқа офицердің басынан өтіп, содан кейін Лидделлге тиді. Ол Германияның Солтаудағы Беклинген әскери зиратына жерленген. Чарли Лайонел Паттон Бетунның (1882-1957) және оның әйелі Мэри Моника Лестердің (1881-1968) қызы. Ол WAAF-те бөлім офицері болды және 1946 жылдың 12 ақпанында Букингем сарайында өткен жақын туыстары үшін арнайы салтанатта күйеуінің Виктория орденін король Георг VI-дан алды.