«Жәбірленуші» фильмі туралы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1976 жылы Джеймс Фарго түсірген фильм. "The Enforcer" – 1976 жылы шыққан американдық нео-нуар экшн триллері және "Жылаған Гарри" фильмдер сериясының үшінші фильмі. Режиссері – Джеймс Фарго, басты рөлдерде Клинт Иствуд инспектор "Жылаған" Гарри Каллахан, Тайн Дейли инспектор Кейт Мур және Деверен Буквольтер қылмыстық гений Бобби Максвелл. Бұл Джон Митчемнің инспектор Франк ДиДжорджо рөліндегі соңғы фильмі болды. Фильм "Жылаған Гарри" франшизасының басқа фильмдеріне қарағанда көбірек комедиялық диалог пен басты кейіпкер Каллаханға толыққанды серіктес ұсынуымен есте қалады.

Сюжет

Марин округінде екі газ компаниясының қызметкерін аздап киінген әйел Милл-Вэллидегі шалғай жерге сүйреп әкеледі, онда оларды Бобби Максвелл өлтіреді. Максвелл өзін "Халық революциялық соққы күші" (PRSF) деп атаған ерлер мен әйелдер тобын басқарады, олар өздерінің қылмыстық іс-әрекеттерінің нағыз мақсатын жасыру үшін террористік ұйым ретінде танысады. Инспектор Гарри Каллахан және оның серігі Фрэнк ДиДжорджио алкоголь дүкенін тонауға шақырылғанға дейін мейрамханада жүрек ұстамасын қойып алаяқтық жасайтын бір адаммен айналысады. Тоналаушылар кепілге алып, қашу үшін полиция машинасына талап қойғанда, Каллахан машинасымен дүкеннің алдына кіріп, туындаған хаосты пайдаланып, оларды атып өлтіреді. Каллаханның бастығы, капитан Джером Маккей, оны "күшті шамадан тыс қолданғаны", кепілге алынғандарды жарақаттағаны және 14 379 долларлық зиян келтіргені үшін ашуланып сөккен. Жаза ретінде Каллахан кадрлар бөліміне ауыстырылады, онда ол жоғарылау үшін іріктеу процесіне қатысуға мәжбүр болады. Ол қала әкімінің жаңа ережелері бойынша, бірнеше лауазымға әйелдердің тағайындалуы керек екенін білгенде қатты алаңдайды, соның ішінде тәжірибесі жоқ кеңсе қызметкері Кейт Мур. PRSF газ компаниясының ұрланған фургонын және формаларын M72 LAW зымырандарын, M16 мылтықтарын, электрошокерді және басқа да қару-жарақтарды қоймадан ұрлау үшін пайдаланады. ДиДжорджио және басқа бір офицер оларды іс жүзінде ұстайды, бірақ Максвелл ДиДжорджионы пышақтап өлтіріп, екінші полицейді фургонмен қағып, өзінің жақтастарының біреуін өлтіреді, бірақ оның жарақаты жеңіл. Каллахан қайтадан кісі өлтіру бөліміне ауысады, бірақ Мурдың жаңа серігі екенін білгенде қатты мазаланады. АҚШ армиясының LAW зымыранының сынағын бақылап тұрғанда, Каллахан Мурдың зымыранның тік сызығында тұрғанын байқайды және оны қауіпті кері соққыдан шығарып алады. Оқиғаға ашуланған Каллахан Мурға қауіпті жағдайларда жұмыс істеуге оның қабілетіне күмәнданатынын айтады және мұндай жағдайдағы қателік екеуінің өмірін де қауіпке тікелей ұшыратуы мүмкін екенін ескертеді. Каллахан мен Мур Әділет сарайындағы сот-медициналық сараптамадан шығып бара жатқанда, әйелдер дәретханасында бомба жарылады. Инспекторлар бомбалағанды қуалап жетеді және бұрын бомбалаған топка қатысқан қара нәсілді радикалды ұйымның басшысы "Үлкен" Эд Мустафамен кездеседі. Каллахан Мустафамен ақпарат алмасуға келісім жасасса да, Маккей оны және оның жақтастарын PRSF-тың қылмыстары үшін тұтқындайды, бұл Каллаханның беделін түсіреді. Каллахан теледидардағы баспасөз конференциясына қатысудан ашуланып бас тартады, онда қала әкімі оны және Мурды Мустафаны ұстағаны үшін мақтауға ниеттенген. Маккей содан кейін Каллаханды жұмыстан шығарып, төсбелгісін алып қояды. Алайда Мур Каллаханға оған бар күшімен көмектесуді жалғастыратынын айтады және екеуі өзара құрметпен сусын ішеді. PRSF қала әкімінің кортежін "Candlestick Park" стадионынан шығып бара жатқанда шабуылдайды, оның күзетшісі мен көмекшісін өлтіріп, оны 5 миллион долларлық кепіл талабымен құлатпаққа алады. Каллахан Мустафаны босатып жібереді, ол оған Максвеллге кеңес берген дін қызметкерінің атын айтады; содан кейін Мур Каллаханның өмірін сақтап қалады, Ванда (әйел қалық ретінде киінген) оны артынан атуға тырысады. Дің қызметкері PRSF Алькатраз аралында жасырынып отырғанын айтады. Каллахан бандиттердің назарын аударғанда, Мур қала әкімін босатады, бірақ Максвелл оларды аралдан шыға алмай өлтіреді. Каллахан Мурдың өлімі үшін кек алады, оны ескі күзет мұнарасында қоршап алып, LAW зымыранымен жарылғызады. Қала әкімінің мол алғысына мән бермей, Каллахан оны тастап кетеді және серігінің денесіне барады, ал Маккей тікұшақпен келіп, қайтыс болған Максвеллге SFPD оның барлық талаптарын қабылдайтынын жариялайды.

In Marin County, two gas company men are lured by a scantily clad woman to a remote spot in Mill Valley, where both are killed by Bobby Maxwell. Maxwell leads a group of men and women calling themselves the People's Revolutionary Strike Force (PRSF), who pose as a terrorist organization to conceal the true purpose of their criminal activities. Inspector Harry Callahan and his partner Frank DiGiorgio deal with a conman faking a heart attack at a restaurant before being called in to deal with a holdup at a liquor store. When the robbers take hostages and demand a police car so they can escape, Callahan drives his into the front of the store and uses the resulting chaos to gun them down. Callahan's superior, Captain Jerome McKay, angrily reprimands him for "excessive use of force", injuring the hostages, and causing $14,379 in damages; as punishment, Callahan is transferred to the personnel department, where he is forced to participate in the interview process for promotions. He is dismayed to learn that under the mayor's new affirmative action rules, several of the promotions must go to women, including Kate Moore, a desk officer with no field experience. The PRSF uses the stolen gas company van and uniforms to steal M72 LAW rockets, M16 rifles, a taser, and other weapons from a warehouse. DiGiorgio and another officer catch them in the act, but Maxwell fatally wounds DiGiorgio with a knife, runs the other cop over with the van, and kills one of his own followers despite her only having minor wounds. Callahan is transferred back to homicide, but is distressed to find out that Moore is his new partner. While watching a U. S. Army demonstration of the LAW rocket on a firing range, Callahan notices Moore standing right behind the rocket and pulls her out of the way of potentially lethal backblast. Irritated by the incident, Callahan tells Moore he is doubtful of her ability to perform in dangerous situations and warns her that a failure in such an incident could endanger both their lives. Callahan and Moore are leaving an autopsy at the Hall of Justice when a bomb explodes in the bathroom. The inspectors chase down and capture the bomber, and meet "Big" Ed Mustapha, leader of a black militant group to which the bomber formerly belonged. Although Callahan makes a deal with Mustapha for information, McKay arrests him and his followers for the PRSF's crimes, damaging Callahan's credibility. Callahan angrily refuses to participate in a televised press conference in which the publicity seeking mayor intends to commend him and Moore for Mustapha's arrest; McKay then suspends Callahan and takes his badge. However, Moore informs Callahan that she will continue to help him in any way she can, and the two share drinks in a sign of mutual respect. The PRSF ambushes the mayor's motorcade as he leaves a Giants game at Candlestick Park, killing his bodyguard and aide and taking him hostage with a ransom of $5 million. Callahan bails out Mustapha, who gives him the name of a priest who mentored Maxwell; Moore then saves Callahan's life when Wanda (disguised as a nun) tries to shoot him in the back. The priest reveals that the PRSF are squatting on Alcatraz Island. Callahan distracts the gang while Moore frees the mayor, but Maxwell kills her before they can get off the island. Callahan avenges Moore by cornering him in an old guard tower and blowing it up with a LAW rocket. Ignoring the mayor's profuse gratitude, Callahan abandons him and walks over to his partner's corpse as McKay arrives in a helicopter and announces to the deceased Maxwell that the SFPD will give in to all of his demands.

Сценарий

Алғашқы сценарийді 1974 жылы Сан-Франциско аймағындағы екі жас киностудент Гейл Морган Хикман мен С. В. Шурр «Moving Target» деген атпен жазды. «Dirty Harry» және «Magnum Force» фильмдерін көргеннен кейін, екі жас жазушы инспектор Гарри Каллаханның кейіпкерімен өздерінің сценарийін жазуға шешім қабылдады. 1974 жылы Патти Хёрсттің қашқындалуынан шабыттанған сюжетте инспектор Гарри Каллахан Симбион азат ету армиясын еске түсіретін зорлық-зомбылыққа ұмтылған топқа қарсы күреседі. Сценарийде жауынгерлер Сан-Франциско қаласының мэрін ұрлап, одан құн талап етеді. Сценарий аяқталғаннан кейін Хикман Иствудтың Кармельдегі «The Hog's Breath Inn» мейрамханасына барып, Иствудтың бизнес-серіктесі Пол Липпманға олардың жұмысын Иствудқа көрсетуге рұқсат сұрады. Липпман бастапқыда тартынғанмен, ақырында келісті. Иствуд сценарийді жұмыстау қажет деп ойласа да, тұжырымдамасы ұнады, әсіресе, жауынгерлік көзқарастары бар дін қызметкері және «Қара пантералар» партиясына негізделген қара нәсілді жауынгерлердің бейнесі. Осы уақытта Warner Bros. «Dirty Harry» фильмдерінің сәттілігін пайдалану үшін тәжірибелі сценарист Стерлинг Силлифантты жаңа Гарри Каллахан туралы әңгіме жазуға шақырды. Силлифант «Dirty Harry және одан да көп» деп аталатын сценарий жазды, онда Каллахан кейіпкері Море есімді азиялық американдық әйел серіктесімен жұптасады. Иствудқа әйел серіктес идеясы ұнады, бірақ сценарий кейіпкерлерге тым көп уақыт бөліп, іс-қимыл жеткіліксіз деп ойлады. Содан кейін Иствуд Силлифантқа Хикман/Шурр сценарийін көрсетті, және Силлифант оны қайта жазуға келісті. Силлифант 1975 жылдың соңы мен 1976 жылдың басында сценарийді жазып, 1976 жылдың ақпан айында жобасын Иствудқа тапсырды. Иствуд мақұлдағанмен, кейіпкерлердің қарым-қатынасына тым көп назар аударылғанын және жанкүйерлердің ұнамауы мүмкін деп алаңдады. Сондықтан ол «Dirty Harry» және «Coogan's Bluff» сценарийлерінде жұмыс істеген сценарист Дин Ризнерді түзетулер жасау үшін шақырды.

The first script was written in 1974 by two young San Francisco area film students, Gail Morgan Hickman and S. W. Schurr, with the title Moving Target. After seeing Dirty Harry and Magnum Force, the two fledgling writers decided to pen a screenplay of their own featuring the character of Inspector Harry Callahan. Inspired by the Patty Hearst kidnapping in 1974, the storyline had Inspector Harry Callahan going up against a violent militant group reminiscent of the Symbionese Liberation Army. In the script, the militants kidnap and ransom the mayor of San Francisco. After the screenplay was finished, Hickman visited Eastwood's Carmel restaurant, The Hog's Breath Inn, and approached Eastwood's business partner, Paul Lippman, asking if he would give their effort to Eastwood. Lippman was initially hesitant, but finally agreed. Although Eastwood thought the script needed work, he liked the concept, particularly the priest with militant leanings and the portrayal of black militants, which was based on the Black Panther Party. Warner Bros., meanwhile, eager to capitalize on the success of the two Dirty Harry films, had hired seasoned screenwriter Stirling Silliphant to write a new Harry Callahan story. Silliphant wrote a script called Dirty Harry and More, in which the Callahan character was teamed up with an Asian American woman partner named More. Eastwood liked the woman partner angle, but felt the script spent too much time on character and did not have enough action. Eastwood then showed the Hickman/Schurr script to Silliphant, and Silliphant agreed to rewrite it. Silliphant wrote the script throughout late 1975 and early 1976 and delivered his draft to Eastwood in February 1976. While Eastwood approved, he believed the emphasis was still too much on the character relationships rather than the action, and was concerned the fans might not approve. He then brought in screenwriter Dean Riesner, who had worked on the scripts of Dirty Harry and Coogan's Bluff, to do revisions.

Кастинг

Қайталанатын кейіпкерлер лейтенант Бресслер (Гарри Гвардино) және Фрэнк ДиДиорджо (Митчум) «Киелі Гарри» фильмінде рөлдерін соңғы рет ойнайды. Бресслер серияның алғашқы фильмінде Каллаханның бастығы болған, ал ДиДиорджо алдыңғы екеуінде пайда болған, бірақ осы фильмде қаза табады. Каллаханның жоғары офицері капитан Джером Маккей (Диллман) жаңа кейіпкер ретінде таныстырылды. Диллман «Керемет әсер» фильмінде капитан Бриггс рөлін ойнаған болатын. Альберт Попвелл де осы фильмде кейіпкер ретінде қайта оралады, ол серияның алғашқы фильмінде банк тонаушысы, ал «Магнум күші» фильмінде сутенеш Сидни рөлін ойнады. Гарридің серіктесі Кейт Мур рөліне Тайн Дейли шақырылды. Дейлидің қатысуы бастапқыда күмәнді болды, өйткені ол бұл рөлден үш рет бас тартқан. Ол кейіпкеріне фильмнің кейбір бөліктерінде көрсетілген қатынасқа наразылық білдірді және екі полицейдің жұмыста ғашық болуының қауіпті екенін, өйткені олар өмірлерін қауіпке тігеді деп алаңдады. Дейлиге Ризнер жасаған сценарийдің нұсқаларын оқуға рұқсат берілді және кейіпкерін дамытуда үлкен еркіндік берілді, бірақ фильмді премьерада көргеннен кейін зорлық-зомбылықтың деңгейінен қорқып қалды. Каллаханның Мурмен қарым-қатынасына қатысты Иствуд былай деді:

Мен «Киелі Гарридің» Голливудтың жарқыраған сұлуына құмар болатынын көрмеймін. Ол қызбен кездескенде, ол кеңседегі хатшы немесе рецепционист болса керек, Тайн Дейли осы рөлге өте сай. Бұл керемет махаббат сияқты басталу керек, ол құрметпен басталады, ол оның құрметін жеңіп алады, содан кейін сіз «Мүмкін, бір қадам баса алады» деп ойлайсыз.

Түсірілім

Өндіріс басталған кезде фильмнің жұмыс атауы сол кездегі басқа жалғауларға сәйкес «Қылай Гарри III» болды. Иствуд фильмге өзіндік атау керек деп ойлады және өндірістің ортасында «The Enforcer» атты атауды ұсынды. Тед Постпен өткен «Қылай Гарри» фильмінің түсірілімінде болған даулардан кейін Иствуд «Құқық қорғаушыны» өзі режиссерлік етуге ниеттенді. Бірақ Иствудтың Филип Кауфманды «Заңсыз Джози Уэльс» фильмінде алмастыруы (және осы фильмнің пост-өндірісімен айналысу қажеттігі) оған «Құқық қорғаушы» фильмін түсіруге дайындалуға жеткілікті уақыт қалдырмады. Сөйтіп, Иствуд режиссерлік креслоны өзінің ұзақ жылдар бойы режиссердің көмекшісі болған Джеймс Фаргоға тапсырды, ол осы фильмде толыққанды режиссер ретінде тұңғыш рет қатысты. Иствуд барлық маңызды шешімдерде соңғы сөзді айтты, бірақ екі адамның жұмыс стилі бір-біріне жақсы таныс болғандықтан, Тед Постпен болғандай емес, түсірілім барысында сирек келіспеушіліктер туды. Фильм түсірілімдері 1976 жылдың жазында Сан-Франциско шығанағында басталды. Иствуд бастапқыда оның рөліндегі сөздердің санына күмәнді қарады және Серхио Леоне оған сіңірген аз сөйлейтін стильді ұнатты. Фильм бұрынғы «Қылай Гарри» фильмдеріне қарағанда айтарлықтай қысқа болды және соңғы нұсқасы үшін 95 минутқа дейін қысқартылды. «The Enforcer» фильміне музыканы Джерри Филдинг жазды, осылайша «The Enforcer» Лало Шифриннің музыкасы жоқ жалғыз «Қылай Гарри» фильміне айналды. Фильм бастапқыда «Қылай Гарри» трилогиясының соңғы фильмі болуы тиіс еді. Бірақ 1983 жылы Warner Bros. жүргізген сауалнама төртінші фильмнің – «Кенетті әсер» фильмінің жасалуына және фильм сериясының қайта жандануына әкелді. Иствуд ешқашан «Қылай Гарри» фильмдерін көптеп түсіруді жоспарламаған, бірақ студиямен жасасқан жеке келісімдер оған кейінгі жалғауларды түсірудің орнына «жеке» фильмдер жасауға мүмкіндік берді.

Сыни жауап

Ричард Эдер газеті «Нью-Йорк Таймс» былай деп жазды: «Ақша, Клинт Иствудтың танымал есімі, көп қан төгу, дабылдың үні және түрлі либералдық идеяларды сынауға деген құлшыныс – «Қоқымшыны» жақсы фильмге айналдыруға жеткіліксіз». Роджер Эберт «Чикаго Сан Таймс» газетінен фильмге жағымды баға беріп, оны «Dirty Harry фильмдерінің ішінде әрекет пен юмор арасындағы тепе-теңдікті ең жақсы сақтаған туындысы» деп атады. Ол былай деді: «Бұрынғы фильмдерде қантөгіс арасында күлуге ұялатынбыз, бірақ бұл жолы фильм ойластырылып, дұрыс қарқынмен жасалған». Джин Сискел «Чикаго Трибьюн» газетінен фильмге төрт жұлдыздың екісін беріп, «The Enforcer-дің басты кемшілігі – дәйінді сюжетінің жоқтығы және қызығушылық тудырмайтындығы» деп жазды. Ол сондай-ақ Гарридің қарсыластарының енді «карикатуралық ақымақтарға» айналғанын, ал алғашқы «Dirty Harry» фильміндегі есте қаларлық Скорпионнан мүлдем өзгеше екенін айтты. «Variety» журналының Артур Д. Мерфи «Dirty Harry» форматының «бүлініп бара жатқандай көрінетінін» атап өтті және «Бұл үлгідегі келесі жоба жақсарырақ болуы керек, әйтпесе тоқтату керек» деген қорытынды жасады. Кевин Томас «Лос-Анджелес Таймс» газеті фильмді «Клинт Иствудтың үшінші және, мүмкін, ең жақсы «Dirty Harry» фильмі» деп атады, сондай-ақ «жақсы актерлік құрамы» мен «бұрын-соңды болмаған юморы» фильмнің «шапшаң дамыған абсурд сезімінен туындайды» деді. Гари Арнольд «Вашингтон Пост» газетінде фильмде «алдыңғы фильмдердегідей тиімді трюктер мен күшті кинетикалық әсердің жоқтығын» жазды. Ол былай деді: «Бұрынғы фильмдердегі мелодрамалық қызу элементтер енді ішкі әзілге айналып, ескірген». Джанет Маслин «Newsweek» журналында «The Enforcer Клинт Иствудтың Гарри Каллахан инспекторының харизматикалық бірбеткейлігін түсінуде өте нашар екенін» айтты. Ол былай деді: «Екі жалғастың біріншісі – «Magnum Force» – Гарридің ашу-ызасына емес, ол тудырған қақтығысқа көбірек назар бөлді. Қан төгудің себепсіздігі соншалық, Гарридің енді ақылсыздыққа бой алғаны көрінеді». Иствуд «Гарвард Лампун» журналынан «Жылдың ең нашар актері» атанды, ал фильм зорлық-зомбылық деңгейі үшін сынға ұшырады. Иствудтың үшінші бөлімдегі рөлі Далидің мықты әйел полицей рөліндегі ойнаған актерлігімен көлеңкеленді, ол кейін «Cagney and Lacey» телесериалында Детектив Мэри Бет Лейси рөлін ойнады. Дейлиге жоғары баға берілді, Марджори Розен Малпасоның «темірдей жігіттерді ойлап тапқанын» айтса, «The Hollywood Reporter» журналының Жан Хоелшері Иствудты өзінің фильмінде осындай күшті актрисаны таңдауда эгосынан бас тартқаны үшін мақтады. «Rotten Tomatoes» 39 сыншының пікірлеріне сүйене отырып, фильмге 69% балл берді, оның 27-сі оң, ал 12-сі теріс бағаланды. Сыншылардың пікірінше: «Серияның шаршағанын білдіретін белгілер пайда болса да, The Enforcer қызықты әрекет пен алдыңғы фильмдерінен жақсы юмор ұсынады».

Richard Eder of The New York Times was negative, stating: "Money, the big name of Clint Eastwood, a lot of gore and howling sirens and the urge to rail at various liberal notions are not enough to make even a passable movie out of The Enforcer". Roger Ebert of the Chicago Sun Times was positive and called it "the best of the Dirty Harry movies at striking a balance between the action and the humor. Sometimes in the previous films we felt uneasy laughing in between the bloodshed, but this time the movie's more thoughtfully constructed and paced." Gene Siskel of the Chicago Tribune gave the film two stars out of four and wrote that "the major disappointment in The Enforcer is its disjointed script with its relative absence of thrills." Another criticism he had was that Harry's opponents were now "cartoon idiots" in contrast with the memorable Scorpio from the first Dirty Harry film. Arthur D. Murphy of Variety indicated that the Dirty Harry "format seems to be falling apart at the seams," concluding, "The next project from this particular mold had better shape up or give up." Kevin Thomas of the Los Angeles Times called it "Clint Eastwood's third and arguably best Dirty Harry movie," with "a good cast" and "unprecedented humor" that "results from the film's tonic, highly developed sense of the absurd that runs through its fast paced mayhem." Gary Arnold of The Washington Post wrote that the film "lacks both the effective gimmicks and the slambang kinetic force of its predecessors. Elements that once generated some melodramatic heat have cooled into inside jokes and aged into venerable wheezes." Janet Maslin stated in Newsweek that "The Enforcer shows very little understanding of the charismatic single mindedness that made Clint Eastwood's Inspector Harry Callahan such a crowd pleaser in the first place each of the two sequels – the first was Magnum Force – has paid less attention to Harry's righteous indignation than to the mayhem he generates. The gore has now become so gratuitous that Harry has begun to look like a trigger happy fool." Eastwood was named "Worst Actor of the Year" by the Harvard Lampoon, and the film was criticized for its level of violence. Eastwood's performance in the third installment was overshadowed by positive reviews given to Daly as the strong minded female cop, with which she would follow up a similar role as Det. Mary Beth Lacey in the television series Cagney and Lacey. Daly received rave reviews, with Marjorie Rosen remarking that Malpaso "had invented a heroine of steel" and Jean Hoelscher of The Hollywood Reporter praising Eastwood for abandoning his ego in casting such a strong female actress in his film. Rotten Tomatoes retrospectively gave the film a score of 69% based on reviews from 39 critics, 27 of which were judged to be positive and 12 negative. Its critics consensus reads: "Though the slightest hints of series fatigue begin to emerge, The Enforcer delivers riveting action and better humor than its predecessors."

Кассалық жинақ

1976 жылдың желтоқсанында шыққан "Қорғаушы" фильмі алғашқы аптасында 8 851 288 доллар жинап, үлкен коммерциялық сәттілікке жетті, сол кезде Клинт Иствудтың фильмдері үшін бұл рекордты көрсеткіш болатын. АҚШ және Канадада ол барлығы 46 236 000 доллар табалдырысын өтті, соның арқасында 1976 жылғы ең табысты фильмдердің тоғызыншы орнына ие болды. Жалпы, бұл көрсеткіш "Шыпырық Гарри" сериясының "Кенетті соққы" фильмі шыққанша жеті жыл бойы ең табысты фильмі болды.