Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Полковник-лейтенант Том Эдвин Адлам (21 қазан 1893 – 28 мамыр 1975) – британдық және Ұлттар Достастығы әскерлеріне жаудың қарсы тұруындағы ерлігі үшін берілетін ең жоғары және ең беделді награда – Виктория кресімен марапатталған ағылшын. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бедфордшир полкінің сарбазы болған ол, Сомма шайқасында 1916 жылдың 27 қыркүйегінде көрсеткен батырлығы үшін Виктория кресімен марапатталды. Кейін Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті. Адлам жиырма екі жаста болғанда, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британ армиясының Бедфордшир полкінің 7-ші батальонында уақытша лейтенант болды. Осы оқиға 1916 жылдың 27 қыркүйегінде Франциядағы Типвальде болды, соның нәтижесінде ол Виктория кресімен марапатталды. Бұрын басып алуға тырысып, сәтті болмаған ауылдың бір бөлігін кез келген құнмен басып алу қажет болды, бұл кейінгі операциялардың дамуына жағдай жасау үшін керек еді. Бұл шағын операцияға машиналық мылтықтан және мылтықтан ауыр оқ жауды. Екінші лейтенант Адлам уақыттың маңызды екенін түсініп, ауыр оқ астында траншеядан траншеяға жүгіріп, кенеттен шабуылға шығу үшін адамдарды жинады, сонымен қатар жаудың көптеген гранаталарын жинады. Осы сәтте ол аяғынан жараланды, бірақ бәрібір жаудан оқтарды лақтырып жеңіп, мүмкіндігін пайдаланып, жарақатына қарамастан шабуылға көшті, позицияны басып алды және оның ішіндегілерді өлтірді. Ол күні бойы өз адамын бомбалау шабуылдарында жетектеді. Келесі күні де ол жоғары деңгейдегі батылдық танытты, тағы да жараланып, бомба лақтыра алмаса да, өз адамын жетектеуін жалғастырды. Оның көрнекті мысалы мен батылдығы, жағдайды шебер басқаруымен қатар, үлкен нәтижелерге әкелді. 18-ші (Шығыс) дивизиясының қолбасшысы генерал-майор (кейін генерал-лейтенант, сэр) Айвор Макс кейіннен Адламның батылдығы мен мысалы, сондай-ақ оның бөлімшесін шебер басқаруы «Бедфордшир полкінің екі ротасының табысына жауапты болды, олар Типваль мақсатының соңғы бөлігін тазартып, бекітті. Бұл, шын мәнінде, сәтті шағын операция болды, онсыз Швабен редутына негізгі шабуыл жасау мүмкін болмас еді» деді. 1973 жылы берген сұхбатында Адлам: «Кейбір офицерлер өздерінің адамынан жақсырақ жұмыс істеу керек деп ойлайды. Бірақ егер мен өз емде білмейтін нәрсені жасай алатын адамды тапсам, "Жарайды, солай істе" деймін. Менің ойымша, олар мұны ұнатады. Адам жауапты тұлға ретінде танылғанды жақсы көреді» деді. Симкинс бұл дивизиядан жергілікті деңгейде бастама берудің мысалы екенін айтады, бұл Сомма шайқастары кезінде болған. Азаматтық өмірінде Адлам Бейсингстоуктегі Брук-стрит мектебінде мұғалім болды және Ұлттық мұғалімдер одағының мүшесі болды. Адлам Екінші дүниежүзілік соғыста Корольдік инженерлермен (Қозғалыс бақылау бөлімі) қызмет етті және подполковник шеніне жетті. Оның Виктория кресі Солсбери гильдиялық залында қойылған. Адламның дауысы Питер Джексонның Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы «Олар қартаюға аспайды» фильмінде қолданылды.
Lieutenant Colonel Tom Edwin Adlam VC (21 October 1893 – 28 May 1975) was an English recipient of the Victoria Cross, the highest and most prestigious award for gallantry in the face of the enemy that can be awarded to British and Commonwealth forces. A soldier with The Bedfordshire Regiment during the First World War, he was awarded the Victoria Cross for his actions on 27 September 1916, during the Battle of the Somme. He later served in the Second World War. Adlam was twenty two years old, and a temporary second lieutenant in the 7th Battalion, The Bedfordshire Regiment, British Army during the First World War when the following deed took place on 27 September 1916 at Thiepval, France, for which he was awarded the Victoria Cross. A portion of a village which had defied capture on the previous day had to be captured at all costs to permit subsequent operations to develop. This minor operation came under very heavy machine gun and rifle fire. Second Lieutenant Adlam realising that time was all important, rushed from shell hole to shell hole under heavy fire collecting men for a sudden rush, and for this purpose also collected many enemy grenades. At this stage he was wounded in the leg, but nevertheless he was able to outthrow the enemy and then seizing his opportunity, and in spite of his wound, he led a rush, captured the position and killed the occupants. Throughout the day he continued to lead his men in bombing attacks. On the following day he again displayed courage of the highest order, and though again wounded and unable to throw bombs, he continued to lead his men. His magnificent example and valour, coupled with the skilful handling of the situation, produced far reaching results. Major General (later Lieutenant General, Sir) Ivor Maxse, commanding 18th (Eastern) Division later wrote that Adlam's bravery and example and also his skilful handling of his unit was ‘chiefly responsible for the success of the two companies of the Bedfordshire regiment, who cleared and made good the last bit of the Thiepval objective It was, in fact, a successful minor operation without which the main attack on Schwaben Redoubt could not take place’. When interviewed in 1973, Adlam declared: ‘Some officers would think that they had to do better than their own men. But if I found a man who could do something better than me I’d say ‘Well do that’. And I think they like it A man likes to be recognised as being a responsible person.’ Simkins would argue that this was an example of initiative being delegated down from division to the man on the spot, as early as the Somme battles. In civilian life, Adlam was a teacher at Brook Street School in Basingstoke and a member of the National Union of Teachers. Adlam served in the Second World War with the Royal Engineers (Movement Control Section), and achieved the rank of lieutenant colonel. His Victoria Cross is displayed at Salisbury Guild Hall. Adlam's voice was used in Peter Jackson's World War I film, They Shall Not Grow Old.