Кіріспе

Ағылшын жазушысы және газет тілшісі (1950 жылы туған) американдық суретші.

Эндрю Норман Уилсон (1950 жылдың 27 қазанында туған) – сын тұрғысынан жазылған өмірбаяндық еңбектерімен, романдарымен және танымал тарих туралы туындыларымен белгілі ағылшын жазушысы және газет тілшісі. Ол Daily Mail газетіне эпизодты түрде колонка жазады және бұрын Лондон Evening Standard газетінің тілшісі болған. Сондай-ақ, ол The Times Literary Supplement, New Statesman, The Spectator және The Observer журналдарына да эпизодты түрде материалдар жазып тұрады.

Ерте өмір және білім

Уилсон 1950 жылы 27 қазанда Стаффордширдегі Стоун қаласында дүниеге келді. Оның әкесі «Веджвуд» қыш құмыра жасау компаниясының бас директоры болды. Ол алғаш тәуелсіз католик күндізгі мектебінде, Стондағы Сент-Доминик монастырлық мектебінде білім алды, содан кейін Уорстерширдегі Ұлы Малверн қаласындағы Хиллстон мектебіне (кейіннен Малверн колледжіне қосылды), ал 13 жасынан бастап Рагби мектебіне оқуға түсті. Рагбиде оқып жүргенде ол мектеп журналына мемлекеттік мектептерді тарату керек деген мақала жазды. Ұлттық баспасөз бұл оқиғаға қызығушылық танытты, Daily Express газеті «Том Браун мектебіндегі қызыл көтерілісші» деген тақырыппен жариялады. «Мектеп қақпасына журналистер келіп, менімен сұхбаттасқысы келді, бірақ үй иесі, ақылмен ойлап, маған рұқсат бермеді», – деді Уилсон 1993 жылы Хантер Дэвисқа. Ол бастапқыда Англия шіркеуінің семинариясы – Оксфордтағы Сент-Стефан үйіне дін қызметкері болу ниетімен оқуға түскен, бірақ бір жыл оқығаннан кейін колледжден кетіп қалды.

Жарияланымдар

Көп жазбалы журналист және көркем емес әдебиеттердің авторы Уилсон 20-дан астам көркем туынды жазған. Ол Сомерсет Моэм сыйлығы мен Джон Ллевеллин Рис сыйлығын жеңіп алды. Оның романдарына «Төңкергіштің қолы» (Жосия Веджвудтың отбасылық өмірін зерттеу), капитан Джеймс Куктың екінші саяхаты туралы ойдан шығарылған «Шешім» және «Профумо ісі» туралы «Жанжал» сияқты тарихи туындылар да кіреді. 2007 жылы жарық көрген «Винни мен қасқыр» романы Адольф Гитлер мен Рихард Вагнердің ағылшын келіні Виннифред арасындағы қарым-қатынас туралы болып, Ман Букер сыйлығына ұзақ тізімге енді. Қазіргі замандағы романдары: «Қайғының пасторы» (1993), анасының қазасына байланысты дінінен айырылған дін қызметкері туралы, және «Арман балалары» (1998), педофилия туралы. 1990 жылдардың басында Салман Рушдиге қатысты фетва және Солтүстік Ирландиядағы жағдайдың ушығуына байланысты Уилсон Chatto & Windus CounterBlasts сериясы бойынша «Дінге қарсы» атты памфлет жариялады. Ол Иса мен Пауылдың өмірбаянын, сондай-ақ 19 ғасырдағы атеизм тарихын жазды, оның өсуін Дэвид Юмнан Зигмунд Фрейдке дейінгі ықпалдармен байланыстырды. Бұл және оның көптеген басқа кітаптары, мысалы, Лев Толстой туралы (1988 жылғы ең жақсы өмірбаян үшін Уайтбрейд сыйлығы), К. С. Льюис және Хилаир Беллок, діни сенімге бірдей құрметпен қарап, сонымен бірге оны сынап та қарастырады. 2006 жылдың тамызында Уилсонның сэр Джон Бетджеманның өмірбаяны жарық көрді. Кейін ол Бетджеманның ашулы биографы Бевис Хиллиер жасаған алдаудың құрбаны болғаны анықталды. Уилсон кітапқа Бетджеманның бұрын белгісіз махаббат оқиғасын егжей-тегжейлі баяндаған хатты (англо-ирланд жазушысы Онор Трейсиге) қосты. Хатта оған қарапайым тілмен айтылған қорлау бар екені анықталғанда, Уилсон хаттың ойдан шығарылғанын мойындады: «АН Уилсон – дөңгелек». 2001 жылы Уилсон итальян ақыны Данте Алигьериді суретші және философ ретінде зерттеген «Данте махаббатта» атты еңбегін жариялады, сонымен қатар «Құдай комедиясының» әдеби және мәдени контекстін түсінуге көмектесу үшін орта ғасырлық Флоренцияны терең зерттейді. Өмірбаяндарынан басқа, Уилсон бүкіл дәуірді қамтитын төрт кітап жазды: «Викториандықтар» (2002), «Викториандықтардан кейін» (2005), «Біздің заманымыз» (2008) және «Елизаветалықтар» (2011).

Вильсонның шығармашылығының сын-пікірлері

The Daily Telegraph газетінің Линн Барбер "Уилсонның шеберлігі – кейіпкерді сомдауда, ол Бетджеманның өзіне-өзі терең үңілу мен қоғамдыққа араласу, қуаныш пен қайғы, өзіндік көрсету мен өзін жек көрудің ерекше үйлесімін керемет бейнелейді" деп жазды. Джеймс Мариотт The Times (Лондон) газетінде Уилсонның "Резолюция" кітабын "ғанибет еңбек" деп атады. Кэтрин Хьюз The Guardian газетінде Вильсонның "Виктория: Өмір" атты Виктория патшайымының өмірбаяны туралы "Жұп-жұмсақ, ойлы, жарқыраған және керемет өмірбаян" деп жазды. Дейзи Гудвин The Sunday Times газетінде: "Бұл Виктория туралы соңғы өмірбаян болмайды, бірақ ол көптен бері ең қызықты және ерекше туынды" деп жазды. Уилсонның "Гитлер: Ықшам өмірбаян" атты еңбегі тарихшы Ричард Дж. Эванс New Statesman журналында фактілердің дұрыс еместігі, түпкілікті зерттеулер мен талдаудың жетіспеуі, сондай-ақ жеке пікірлерге байланысты сынға ұшырады. Дэвид Макки Cencrastus үшін жазған "The Laird of Abbotsford" туралы шолуында: "Честертон айтқандай, әлемнің сыртқы көрінісі ең тереңінде жатыр деген тұжырымға келген Уилсон, Скотт туралы ойларын дәл осы парадоксалды үмітпен негіздейді" деп жазды. Уилсонның "Чарльз Дарвин, Виктория миф жасаушысы" (2017) атты өмірбаяны Джон ван Уайхе New Scientist журналында Дарвиннің табиғи іріктеу теориясын Ламаркизммен шатастырғаны, сондай-ақ басқа да ғылыми, тарихи және редакциялық қателіктерге байланысты сынға ұшырады. Кэтрин Хьюз The Guardian газетінде оны "көңілді көтеруге тырысқан арзан әрекет" деп атады, ғылымды түсінуі күмәнді және мінезді жоққа шығаруға ұмтылды. Эдриан Вулфсон Evening Standard газетінде: "Көбінесе ақылға қонымды, көркем жазылған және ойландыратын әлеуметтік және интеллектуалдық тарих", бірақ Уилсонның "эволюциялық теорияға қатысты болжамдары" "өлімге әкелетін қателік, зиянды және соңында адастыратын" кітап тудырады деп жазды. Лондон университетінің генетика профессоры Стив Джонс The Sunday Times газетінде: "Ол классикалық қарсыласушының қалыбында, негізгі биологияның айтқандарын маргиналды және кейде абсурдты теориялардың қатарына қояды" деп мәлімдеді. Генетик және Nature журналының бұрынғы редакторы Адам Ратерфорд кітапты "ессіз" деп атап, Уилсонның "ЖОО-дағы биологиядан катастрофалық түрде сүрегі құлап қалатынын" айтты.

Хабар тарату

Тақырыбы: Синопсис: "Жосия Веджвудтың генийі" Уилсон өзінің ұлы батыры Жосия Веджвудтың өмірін зерттейді. Өнеркәсіптік революцияның негізін қалаушылардың бірі ретінде, Веджвуд өзін-өзі тәрбиелеген, өзіне білім берген, шығармашылық алып болды. Оның қыш өнімдері үшін танымал болмағанда, басқа жетістіктері де кеңінен белгілі болуы мүмкін еді. 19 сәуір 2013 ж. BBC "Нарнияның жоғалған ақыны: К.С. Льюис өмірінің құпиялары мен махаббаты" Льюис, Льюис туралы өмірбаян жазушы, Нарнияның артындағы адамды іздеуге шығады – балаларға арналған бестселлер автор, танымал христиан жазушысы, Оксфорд академигі және өлең жазуда прозадағыдай жетістікке жете алмаған ақын. 27 қараша 2013 ж. BBC "Бетджеман жеріне оралу" Уилсон әдемі үйлер мен шіркеулер, жағажайлар мен теңіз жағалауындағы пирстерге толы ландшафтқа саяхаттайды, онда ол ақын және диктор сэр Джон Бетджеманның өмірі мен шығармашылығын зерттейді. 1 қыркүйек 2014 ж. BBC "Виктория патшайымның хаттары: Жасырын монарх" Уилсон Ұлыбританияның ең ұзақ билік еткен екінші монархының психологиялық портреті арқылы Виктория патшайымның жеке өмірін зерттейді. 13 қараша 2014 ж. 20 қараша 2014 ж. BBC "Ларкин жеріне оралу" Уилсон ақын Филип Ларкиннің өмірі мен шығармашылығына қайта оралады. Соңғы рет көрсетілгені: 9 тамыз 2022 ж. BBC "Элиот жеріне оралу" Уилсон ақын Т.С. Элиоттың өмірі мен шығармашылығын қайта қарастырады. 8 қазан 2018 ж. BBC