Кіріспе
Австралиялық Виктория Кресінің иегері
Әуе вице-маршалы Фрэнсис Хьюберт (Фрэнк) Макнамара (4 сәуір 1894 – 2 қараша 1961) – британдық және Достастық күштерінің мүшесіне жаудың қарсы тұрғандағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда – Австралиялық Виктория Кресінің иегері. Австралиялық Ұшу корпусында қызмет еткен ол 1917 жылғы 20 наурызда жау шебінде құлап түскен әріптес ұшқышын құтқаруы үшін марапатталды. Макнамара – Бірінші дүниежүзілік соғыста Виктория Кресімен марапатталған алғашқы және жалғыз австралиялық авиатор. Кейіннен ол Австралия Корольдік Әуе Күштерінде (RAAF) жоғары командирлік қызметтер атқарды. Викторияда туып, білім алған Макнамара Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ополчениеге қосылған кезде мұғалім болған. 1915 жылы ол Пойнт Кук қаласындағы Орталық Ұшу мектебінде ұшқыш даярлығына іріктелді және келесі жылы Австралиялық Ұшу корпусына ауыстырылды. Ол No. 1 эскадрильяда Таяу Шығыс театрында Виктория Кресіне қол жеткізді. 1921 жылы Макнамара жаңадан құрылған RAAF-ке ұшқыш офицер болып қабылданып, 1942 жылға қарай әуе вице-маршалы шеніне көтерілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Англия мен Аденде жоғары лауазымдарды атқарды. 1946 жылы Әуе Күштерінен зейнеткерлікке шыққан Макнамара 1961 жылы жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болғанға дейін Ұлыбританияда тұрды.
Ерте өмір
Виктория штатының Рашворт қаласында туған Макнамара – мемлекеттік жер департаментінің қызметкері Уильям Фрэнсис Макнамара мен оның әйелі Розаннаның алғашқы баласы еді, олардың сегіз баласы болған. Ол Рашвортта оқуын бастады және стипендия бойынша түскен Шеппартон ауыл шаруашылығы жоғары мектебінде орта білімін аяқтады. 1910 жылы отбасы Мельбурнға көшті. 1914 жылы Мельбурн мұғалімдер даярлау колледжін бітіргеннен кейін мұғалім болды және Виктория штатының түрлі мектептерінде сабақ берді. Ол сонымен қатар Мельбурн университетіне де түсті, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда оқуын жалғастыра алмады.
Австралиялық ұшқыштар корпусына әскерилер
1914 жылы тамызда соғыс жарияланғанда, Макнамара милиция офицері ретінде Австралияда қызметке шақырылды. Наурыз айында Макнамара HMAT Orsova кемесімен Мельбурндан Мысырға аттанды, келесі айда Суэцке жетті. Упавондағы курсын аяқтағаннан кейін, Макнамара тамыз айында Мысырға қайта оралды, бірақ 8 қыркүйекте жауыншақтардың қабынуы (орхит) салдарынан ауруханаға түсті. 6 қазанда жазылып шыққан соң, ол қысқа мерзімге No. 22 эскадрилья RFC құрамында ұшқыштарды оқытумен айналысты, кейін No. 1 эскадрильяға қайта оралды. Синай үстіндегі алғашқы барлау миссиясында Макнамара ұшағының авиацияға қарсы оқтан зардап шеккенін білмеді; ол базаға қозғалтқыш майының жақын арада таусылатын күйінде оралды. B.E.2 және Мартинсайд ұшақтарында ол келесі айларда барлау және бомбалау миссияларын орындады. Макнамара төрт снарядының үшеуін сәтті түсірді, ал төртіншісі ерте жарылып, оны аяғына шрапнельмен ауыр жарақаттады, ол бұл сезімді "шапқышпен соққыға ұшқандай" деп сипаттады. Осыған ұқсас жағдайларда одақтас ұшқыштар жау әскерлерінен қаза тапқан еді, ал Макнамара түрік атты әскерінің ротасы Рутерфордтың орналасқан жеріне жылдам жақындап келе жатқанын көрді. Австралияның соғыс тарихында "уақыттың аздығында және қарқынды атыс астында жасалған керемет құтқару операциясы" деп сипатталғаннан кейін, Драммонд, Эллис және Рутерфорд 3-4 сәуірде жолдасының іс-қимылын растайтын мәлімдемелер жазды, Рутерфорд: "Лейтенант Макнамараның қаза табуы немесе тұтқындалу қаупі соншалықты жоғары болды, тіпті ол жараланбағанда да, мені құтқаруға тырыспағаны дұрыс болар еді. Оның жараланғандығы оның іс-қимылын ерекше ерлікпен жасалғанын көрсетеді. Оның құлшынысы, шешімділігі және операция барысындағы қауіпке немқұрайлылығы ең жоғары мақтауға лайық" деді. Бірінші дүниежүзілік соғыста австралиялық авиаторға берілген бірінші және жалғыз Виктория кресі,
Lt. Frank Hubert McNamara, Aus. Forces, R. F. C.
For most conspicuous bravery and devotion to duty during an aerial bomb attack upon a hostile construction train, when one of our pilots was forced to land behind the enemy's lines. Lt. McNamara, observing this pilot's predicament and the fact that hostile cavalry were approaching, descended to his rescue. He did this under heavy rifle fire and in spite of the fact that he himself had been severely wounded in the thigh. He landed about 200 yards from the damaged machine, the pilot of which climbed onto Lt. McNamara's machine, and an attempt was made to rise. Owing, however, to his disabled leg, Lt. McNamara was unable to keep his machine straight, and it turned over. The two officers, having extricated themselves, immediately set fire to the machine and made their way across to the damaged machine, which they succeeded in starting. Finally Lt. McNamara, although weak from loss of blood, flew this machine back to the aerodrome, a distance of seventy miles, and thus completed his comrade's rescue. Promoted to captain on 10 April 1917, McNamara became a flight commander in No. 4 Squadron AFC (also known until 1918 as No. 71 Squadron RFC), but was unable to continue flying due to the leg wound he suffered on 20 March. Found to be medically unfit for active service, McNamara was discharged from the Australian Flying Corps on 31 January 1918. In September 1918, he was posted as a flying instructor to Point Cook, where he saw out the remainder of the war. McNamara was invested with his Victoria Cross by the Prince of Wales at Government House, Melbourne, on 26 May. Posted to RAAF Headquarters in Melbourne as Staff Officer Operations and Intelligence, McNamara was given command of No. 1 Flying Training School (No. 1 FTS) at Point Cook in July 1922. He was promoted squadron leader in March 1924 and the following month married Hélène Bluntschli, a Belgian national he had met in Cairo during the war, at St Patrick's Cathedral;
McNamara travelled to England in 1925 for two years exchange with the Royal Air Force, serving at No. 5 Flying Training School, RAF Sealand, and the Directorate of Training at the Air Ministry, London. Returning to Australia in November 1927, he was appointed Second in Command No. 1 FTS. He was placed in charge of RAAF Station Laverton, Victoria, including No. 1 Aircraft Depot, in February 1933.
лейтенант Фрэнк Хьюберт Макнамара, Aus. күштері, R. F. C.
Lt. Frank Hubert McNamara, Aus. Forces, R. F. C.
For most conspicuous bravery and devotion to duty during an aerial bomb attack upon a hostile construction train, when one of our pilots was forced to land behind the enemy's lines. Lt. McNamara, observing this pilot's predicament and the fact that hostile cavalry were approaching, descended to his rescue. He did this under heavy rifle fire and in spite of the fact that he himself had been severely wounded in the thigh. He landed about 200 yards from the damaged machine, the pilot of which climbed onto Lt. McNamara's machine, and an attempt was made to rise. Owing, however, to his disabled leg, Lt. McNamara was unable to keep his machine straight, and it turned over. The two officers, having extricated themselves, immediately set fire to the machine and made their way across to the damaged machine, which they succeeded in starting. Finally Lt. McNamara, although weak from loss of blood, flew this machine back to the aerodrome, a distance of seventy miles, and thus completed his comrade's rescue. Promoted to captain on 10 April 1917, McNamara became a flight commander in No. 4 Squadron AFC (also known until 1918 as No. 71 Squadron RFC), but was unable to continue flying due to the leg wound he suffered on 20 March. Found to be medically unfit for active service, McNamara was discharged from the Australian Flying Corps on 31 January 1918. In September 1918, he was posted as a flying instructor to Point Cook, where he saw out the remainder of the war. McNamara was invested with his Victoria Cross by the Prince of Wales at Government House, Melbourne, on 26 May. Posted to RAAF Headquarters in Melbourne as Staff Officer Operations and Intelligence, McNamara was given command of No. 1 Flying Training School (No. 1 FTS) at Point Cook in July 1922. He was promoted squadron leader in March 1924 and the following month married Hélène Bluntschli, a Belgian national he had met in Cairo during the war, at St Patrick's Cathedral;
McNamara travelled to England in 1925 for two years exchange with the Royal Air Force, serving at No. 5 Flying Training School, RAF Sealand, and the Directorate of Training at the Air Ministry, London. Returning to Australia in November 1927, he was appointed Second in Command No. 1 FTS. He was placed in charge of RAAF Station Laverton, Victoria, including No. 1 Aircraft Depot, in February 1933.
Жаудың құрылыс пойызына жасалған әуе шабуылы кезінде көрсеткен айқын батырлығы мен қызмет адалдығы үшін, біздің ұшқыштардың бірі жаудың шебінде жерге қонуға мәжбүр болғанда. Лейтенант Макнамара осы ұшқыштың қиын жағдайын және жау атты әскерінің жақындап келе жатқанын байқап, оны құтқару үшін төмен түсті. Ол бұл әрекетті қарқынды мылтық атысы кезінде жасады, өзінің жамбасына ауыр жарақат алғанмен де. Зақымдалған машинадан 200 метрдей қашықтықта жерге қонды, ал ұшқыш лейтенант Макнамараның машинасына көтерілді, көтерілуге тырысты. Алайда, жараланған аяғының салдарынан лейтенант Макнамара ұшағын тура бағытта ұстай алмады, ол аударылып кетті. Екі офицер өздерін құтқарып алғаннан кейін дереу машинаны өртеп, зақымдалған машинаға қарай беттеді, оны іске қосуға қол жеткізді. Соңында лейтенант Макнамара, қан жоғалтудан әлсірегеніне қарамастан, осы машинаны 70 шақырым қашықтықтағы әуежайға ұшырып әкеп, жолдасын құтқаруды аяқтады. 1917 жылдың 10 сәуірінде капитандыққа көтерілген Макнамара No. 4 эскадрилья AFC (1918 жылға дейін No. 71 эскадрилья RFC деп те белгілі болған) командирі болды, бірақ 20 наурызда алған аяқ жарақатынан кейін ұшуды жалғастыра алмады. Медициналық сараптама бойынша әскери қызметке жарамсыз деп танылған Макнамара 1918 жылдың 31 қаңтарында Австралиялық ұшу корпусынан босатылды. 1918 жылдың қыркүйегінде ол Point Cook әуежайына ұшқыштарды оқытушы болып тағайындалды, сонда соғыстың соңына дейін қызмет етті. Макнамара 26 мамырда Мельбурн қаласындағы Үкімет үйінде Уэльс ханзадасынан Виктория кресімен марапатталды. Мельбурндағы RAAF штаб-пәтерінде Штаб офицері – Операциялар және барлау қызметіне тағайындалған Макнамара 1922 жылдың шілдесінде Point Cook-тегі No. 1 Ұшуды оқыту мектебінің (No. 1 FTS) басшысы болды. 1924 жылдың наурыз айында эскадрилья басшысы болып тағайындалды, ал келесі айда соғыс кезінде Қайырда танысқан бельгиялық азаматша Хелен Бланчлиге (Hélène Bluntschli) үйленді, үйлену рәсімі St Patrick's соборында өтті. 1925 жылы Макнамара Корольдік әуе күштерімен екі жылдық алмасу бағдарламасы үшін Англияға сапар шекті, No. 5 Ұшуды оқыту мектебінде, RAF Sealand және Лондонның Әуе министрлігіндегі Оқыту басқармасында қызмет етті. 1927 жылдың қарашасында Австралияға оралғаннан кейін, ол No. 1 FTS басшысының орынбасары болып тағайындалды. 1933 жылдың ақпанында ол Виктория штатындағы RAAF Laverton станциясының, соның ішінде No. 1 Ұшақтар депосының басшысы болып тағайындалды.
Lt. Frank Hubert McNamara, Aus. Forces, R. F. C.
For most conspicuous bravery and devotion to duty during an aerial bomb attack upon a hostile construction train, when one of our pilots was forced to land behind the enemy's lines. Lt. McNamara, observing this pilot's predicament and the fact that hostile cavalry were approaching, descended to his rescue. He did this under heavy rifle fire and in spite of the fact that he himself had been severely wounded in the thigh. He landed about 200 yards from the damaged machine, the pilot of which climbed onto Lt. McNamara's machine, and an attempt was made to rise. Owing, however, to his disabled leg, Lt. McNamara was unable to keep his machine straight, and it turned over. The two officers, having extricated themselves, immediately set fire to the machine and made their way across to the damaged machine, which they succeeded in starting. Finally Lt. McNamara, although weak from loss of blood, flew this machine back to the aerodrome, a distance of seventy miles, and thus completed his comrade's rescue. Promoted to captain on 10 April 1917, McNamara became a flight commander in No. 4 Squadron AFC (also known until 1918 as No. 71 Squadron RFC), but was unable to continue flying due to the leg wound he suffered on 20 March. Found to be medically unfit for active service, McNamara was discharged from the Australian Flying Corps on 31 January 1918. In September 1918, he was posted as a flying instructor to Point Cook, where he saw out the remainder of the war. McNamara was invested with his Victoria Cross by the Prince of Wales at Government House, Melbourne, on 26 May. Posted to RAAF Headquarters in Melbourne as Staff Officer Operations and Intelligence, McNamara was given command of No. 1 Flying Training School (No. 1 FTS) at Point Cook in July 1922. He was promoted squadron leader in March 1924 and the following month married Hélène Bluntschli, a Belgian national he had met in Cairo during the war, at St Patrick's Cathedral;
McNamara travelled to England in 1925 for two years exchange with the Royal Air Force, serving at No. 5 Flying Training School, RAF Sealand, and the Directorate of Training at the Air Ministry, London. Returning to Australia in November 1927, he was appointed Second in Command No. 1 FTS. He was placed in charge of RAAF Station Laverton, Victoria, including No. 1 Aircraft Depot, in February 1933.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Макнамара Лондондағы Австралия үйінде әуе байланыс офицері болып қызмет ететін. Ол 1938 жылдың қаңтарынан бері осы лауазымды атқарып келді. Желтоқсан айында әуе коммодоры шеніне көтерілуге дейін, ол Англияда RAAF штабы ретінде жұмыс істейтін және "жалпы алғанда, онда орналасқан австралиялық қызметкерлердің мүдделерін қорғайтын" қабылдау базасын құруды ұсынды. 1940 жылдың қарашасына таман ол бұрынғы ұстанымынан бас тартып, барлық ұлт өкілдерін бір RAF базалық лагерінде тіркеуді ұсынған Әуе министрлігінің жобасын қолдады. 1941 жылдың 1 желтоқсанында RAAF Overseas штабы құрылды; авиация маршалы Ричард Уильямс Әуе офицерінің бас қолбасшысы (AOC) және Макнамара – AOC орынбасары болып тағайындалды. Уильямс 1942 жылдың қаңтарында уақытша сапармен Австралияға оралғанда Макнамара әуе вице-маршалы және RAAF Overseas штабының AOC-і болды. Уильямс кейін Вашингтон, округ Колумбияға жіберілді, ал Макнамара жыл соңына дейін штабқа басшылық етті. 1942 жылдың соңында Макнамара British Forces Aden әуе қолбасшысы болып тағайындалды. Австралия соғысының ресми тарихында "тоқталған жер" деп сипатталған British Forces Aden-нің негізгі міндеттері – суасты қайықтарына қарсы патрульдер жүргізу және конвойларды сүйемелдеу болды. Макнамара мүмкіндігі болған сайын, әдетте бақылаушы ретінде осы миссияларға қатысты, бірақ жаумен кездесу сирек болды. Наурыз айында ол Лондонға оралды. Сол айда Макнамара жақын досы Питер Драммондтың қазасына байланысты терең қайғыға батты. Драммонд 1917 жылы Виктория кресімен марапатталған шайқаста шабуылдаған атты әскерді тоқтатуға көмектескен еді. Драммондтың Consolidated B-24 Liberator ұшағы Азор аралдарының жанында Канадаға бет алғанда жоғалып кетті, барлық адам қаза тапқан деп есептелді; Макнамара осы жаңалықты оның жесірі Изабельге жеткізуге мәжбүр болды. Макнамараның денсаулығы да Адендегі шөлдің шаңына ұшырағандықтан нашарлаған еді, сондықтан ол қыркүйекке дейін RAAF-тың Қорғаныс министрлігіндегі өкілі лауазымын атқара алмады. 11 шілдеде Әскери-әуе күштерінен босатылды. RAAF-тан босатылуына және Австралия үкіметінен алған аз өтемақысына наразы болған Макнамара, өзінің Виктория кресі қайтыс болғаннан кейін Австралияға қайтарылмауын талап етті; оның отбасы оны Лондонның RAF мұражайына сыйға берді. Ол қарулы күштерде жоғары шенге жеткен санаулы Виктория кресі иегерлерінің бірі болды, бірақ RAAF тарихшысы Алан Стивенс оның тағайындамаларын көбінесе "қалыпты" деп санады және оның бір үлкен ісі "бәлкім, оған ауыр болып келген атаққа" әкелді. Оның есімі Виктория штатының Шеппартон қаласындағы Франк Макнамара саябағында және Квинсленд штатының Оки армиялық авиация орталығындағы Франк Макнамара ВК клубында мәңгі есте сақталады.