Кіріспе

Грана́т тобына жататын минерал түрі.

Алмандин (/æ//l//m//ən//d//ɪ//n/), сондай-ақ альмандит деп те аталады, гранат тобына жататын минерал түрі. Бұл атау Плиний Ескінің Кіші Азиядағы Кариядағы Алабанда қаласында табылған немесе өңделген тасқа берген алабандикус атауынан туындаған. Алмандин – темірлі алюминий гранаты, терең қызыл түсті, күлгінге шайқасқан. Ол көбінесе дөңгелек бетпен немесе кабошонмен кесіледі, содан кейін карбункул деп аталады. Күшті жарықта спектроскоп арқылы қарағанда, әдетте үш ерекше сіңіру жолағын көрсетеді. Алмандин – минералдық қатты ерітінділер қатарының бір шеткі мүшесі, ал екінші шеткі мүшесі – гранат пиропы. Алмандиннің кристалдық формуласы: Fe3Al2(SiO4)3. Магний темірдің орнына, пиропқа қарай құрамы байыған сайын қосылады. Алмандин – жер қыртысының, жоғарғы мантияның және өтпелі аймақтың негізгі құрамдас бөліктері болып табылатын тау жыныстарын құрайтын силикаттардың маңызды тобын білдіретін гранат минералдары класының темірлі соңғы мүшесі. Алмандин Iad кубикалық кеңістікте кристалданады, бірлік жасуша параметрі a ≈ 11.512 Å, 100 К температурада. Алмандин антиферромагниттік, Нель температурасы 7,5 К. Ол екі эквивалентті магниттік субрешетканы қамтиды.

Пайда болуы

Алмандин Шри-Ланканың құйма тастарда өте көп кездеседі, сондықтан оны кейде "Сейлон рубині" деп атайды. Егер түсі күлгін реңге ұқсаса, оны көбінесе Сириам гранаты деп атайды, бұл атау Пегудің (қазір Мьянманың бір бөлігі) ежелгі қаласы Сириамнан алынған деседі. Бірнеше жыл бұрын Австралияның Солтүстік территориясында сапалы альмандин гранаттарының ірі кен орындары табылды, алдымен оларды рубиндер деп қате санады, сондықтан олар саудада біраз уақыт бойы "Австралия рубині" деп белгілі болды. Алмандин кеңінен таралған. Тирольдегі Зиллерталь аймағындағы тақтатас жыныстарында ұсақ ромбты додекаэдрлер кездеседі, кейде олар кесіліп, жылтыратылады. Германияның Шығыс Африкасындағы Луизенфельдте темір оксидінің бір бөлігі магниймен алмастырылған альмандин табылған. АҚШ-та альмандинді өндіретін көптеген жерлер бар. Аляскадағы Врангель маңында мика тақтасына кіріккен альмандиннің ұсақ кристалдары кездеседі. Алмандиннің ірі сорттарын көбінесе абразивтік материал ретінде қолдану үшін ұнтақтайды.

Мәдени маңызы

Коннектикут штаты алмадин гранатын штаттың ресми асыл тасы деп белгіледі.