Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Пироморфит – қорғасын хлорофосфатынан тұратын минерал түрі: Pb5(PO4)3Cl, кейде қорғасын кені ретінде өндіруге жеткілікті мөлшерде кездеседі. Кристаллдары жиі кездеседі және базальды жазықтықтармен аяқталатын алтыбұрышты призма пішіндес болады, кейде алтыбұрышты пирамиданың тар жақтарымен біріктіріледі. Шамалы иілісқан, барабан тәрізді кристалдар да жиі кездеседі. Глобулалы және бүйрек пішіндес массалар да табылады. Ол миметит (Pb5(AsO4)3Cl) және ванадинит (Pb5(VO4)3Cl) есімді екі басқа минералмен бірге бір серияға жатады, олардың сыртқы пішіндері соншалықты ұқсас келеді, әдетте оларды химиялық сынақтар арқылы ғана ажыратуға болады. Бұрын олар жасыл қорғасын кені және қоңыр қорғасын кені (неміс тілінде: Grünbleierz және Braunbleierz) деп аталып, шатастырылып келген. Фосфатты алғаш рет 1784 жылы М.Х. Клапрот химиялық тұрғыдан анықтады, ал 1813 жылы Ж.Ф.Л. Хаусман пироморфит деп атады. Атауы грек тіліндегі "пир" (от) және "морф" (форма) сөздерінен шыққан, себебі ол балқығаннан кейін кристалдану қасиетіне ие.
Pyromorphite is a mineral species composed of lead chlorophosphate: Pb5(PO4)3Cl, sometimes occurring in sufficient abundance to be mined as an ore of lead. Crystals are common, and have the form of a hexagonal prism terminated by the basal planes, sometimes combined with narrow faces of a hexagonal pyramid. Crystals with a barrel like curvature are not uncommon. Globular and reniform masses are also found. It is part of a series with two other minerals: mimetite (Pb5(AsO4)3Cl) and vanadinite (Pb5(VO4)3Cl), the resemblance in external characters is so close that, as a rule, it is only possible to distinguish between them by chemical tests. They were formerly confused under the names green lead ore and brown lead ore (German: Grünbleierz and Braunbleierz). The phosphate was first distinguished chemically by M. H. Klaproth in 1784, and it was named pyromorphite by J. F. L. Hausmann in 1813. The name is derived from the Greek for pyr (fire) and morfe (form) due to its crystallization behavior after being melted.
Қасиеттері мен изоморфизмдері
Минералдың түсі көбінесе жасыл, сары немесе қоңыр түстің жарқыраған тондарында болады, ал жылтырлығы шайырлы. Қаттылығы 3,5-тен 4-ке дейін, ал меншікті салмағы 6,5–7,1. Фосфордың мырышпен изоморфты алмасуына байланысты пироморфиттен миметитке біртіндеп өту мүмкін. Кальцийдің қорғасынды изоморфты түрде алмастыруы нәтижесінде пайда болатын сорттардың тығыздығы төмен (меншікті салмағы 5,9–6,5) және түсі көбінесе ашық болады; олар полисфаэрит (глобулярлы пішіні үшін), Богемиядағы Стрибродан (неміс тілінде Мис деп айтылады) мезиит, Францияның Рона департаменті, Богемиядағы Нуизиерден (Шенелет, Богемия) нуссиерит және Грузия штатының Чероки округінен черокин деп аталады.
The color of the mineral is usually some bright shade of green, yellow or brown, and the luster is resinous. The hardness is 3.5 to 4, and the specific gravity 6.5 7.1. Owing to isomorphous replacement of the phosphorus by arsenic there may be a gradual passage from pyromorphite to mimetite. Varieties containing calcium isomorphously replacing lead are lower in density (specific gravity 5.9 6.5) and usually lighter in color; they bear the names polysphaerite (because of the globular form), miesite from Stříbro (pronounced Mies in German) in Bohemia, nussierite from Nuizière, Chénelette, near Beaujeu, Rhône, France, and cherokine from Cherokee County in Georgia.