Пийкани ұлты: тарих, мәдениет және өзін-өзі басқару

Кіріспе

Пииканни ұлты (/pɪ/'/ //ɪ// //k//ə// //n//i/, бұрын Пейган ұлты) – Үндістан актісінде анықталғандай, алғашқы ұлт (немесе үнді тайпасы), Канададағы Пииканни тайпасын немесе жай ғана Пейган тайпасын (Пииканни немесе Пейе ку нее) білдіретін Түпкі халық.

Тарих

Тарихи тұрғыдан қара аяқ тілі және Қара аяқ конфедерациясының мүшелері (Ниицтиапи) болып саналатын пейган халқы 1870 жылдарға дейін қазіргі Канада мен АҚШ шекарасының екі жағындағы аумақтарды мекендеген. Қара аяқ конфедерациясы АҚШ-пен бірнеше шарттарға қол қойып, қазіргі Монтанадағы бастапқыда кең аумақты Ұлы Солтүстік резервациясын алды. Дегенмен, 1870 жылы АҚШ армиясы 220 пейганды қырғынға ұшыратты, ал американдық билік қара аяқтарды қоныс аударушыларға көбірек жер беруге қысым жасады (1887 жылы берілді), бұл кейбіреулерін Канадаға көшіп, 1877 жылы Канада үкіметімен 7-шартқа қол қоюға мәжбүр етті. Бүгінде пейган халқы Монтанадағы Blackfeet үнді резервациясында орналасқан Blackfeet ұлты (Aamsskáápipikani немесе "Оңтүстік Пиикани") және Альбертадағы Piikani ұлты (Aapátohsipikáni немесе "Солтүстік Пиикани") арасында бөлінген. Конфедерацияның басқа мүшелері – қара аяқ тілінде сөйлейтін Blood және Blackfoot, сондай-ақ кейінірек одақтасқан және басқа тілде сөйлейтін Sarcee. Шарттарға қол қойылған кезде Солтүстік пейган халқы Олдман өзенінің жағасында, болашақта Летбридж қаласының батысында, Kainai тайпасының батысында орналасқан. Альберта штатының Брокетте орналасқан Piikani ұлты екі жер учаскесін басқарады: Peigan Timber Limit "B" және Piikani 147 үнді резервациясы (Брокет орналасқан жер). 2014 жылғы мәліметтер бойынша, тайпаның тіркелген халқы 3638 адамды құрады, оның 2358-і Piikani ұлтының резервацияларында тұрады. Тайпа Treaty 7 Management Corporation мүшесі болып табылады. Piikani ұлтының тарихында көптеген алғашқылықтар бар. Олар Альбертада провинциялық сайлауда дауыс беруді талап еткен, резервацияға алкогольдік ішімдіктерді әкелуге рұқсат берген, өз резервациясын басқаруды өз мойнына алған және мәдениетін сақтау мақсатында Үндістан күнін тойлауды бастаған алғашқы тайпа. 1986 жылдан бері білім беру жүйесі тайпаның бақылауында, сол кезде резервацияда орта мектеп салынды. Piikani жастар және білім беру қоры Piikani сенімдік келісімінен (төменде қараңыз) түскен қаражат есебінен стипендиялар мен шәкіртақылар береді. Тайпа басқаруын бас және Үндістан актісінің ережелеріне емес, дәстүрге сәйкес сайланған он екі кеңесшіден тұратын кеңес жүзеге асырады. Осы мақсатта 2002 жылы Piikani ұлты "Piikani ұлтының сайлау туралы заңдары мен ережелерін" (жинап айтқанда "Сайлау кодексі") қабылдады. Кодекстің кіріспе бөлімінде Piikanissini, Piikani-дің дәстүрлі ілімдеріне сілтеме жасалып, кеңесшілер Piikanissini қағидаларын бұзған жағдайда қызметтен алынуы мүмкін екендігі айтылған. 2008 жылғы сот ісінде Piikanissini қағидаларын кандидатты қызметтен уақытша шеттету үшін пайдалануға рұқсат берілді. Сот қауымның ақсақалдары сенат сияқты жұмыс істейтінін және олардың Piikani ұлтының сайлауды жою жөніндегі кеңеске және бас сайлаушыға кеңес беруге құқылы екенін анықтады. Алайда сот Сайлау кодексінде ақсақалдарға осындай өкілеттіктер берілмегенін анықтады және тайпаға кодексті нақтылауға алты ай берді. Piikanissini қағидалары тағы да қолданылды, өйткені 2013 жылдың 13 желтоқсанында Гейл Стрикс Вит А Гун Piikani ұлтының апелляциялық кеңесінің шешімімен "Piikani ұлты кеңесінің мүшесінен күтілетін мінез-құлық стандартын сақтамағаны үшін" қызметтен алынды. 2002 жылы Piikani ұлтының сайлаушылары Альберта және Канада үкіметтерімен Piikani су құқықтарына қатысты 64,3 миллион долларлық келісімді мақұлдады. Ақшалай қаражат Piikani сенімдік келісіміне сәйкес құрылған Piikani трастына аударылды. Келісімде сондай-ақ ұлтқа жаңа жерлерді сатып алуға мүмкіндік берілді. Кейіннен тайпа индустриялық дамуға инвестиция салу үшін трасттан несие алды, содан кейін тайпа мүшесі оны дұрыс басқаруда кінәлады. Тайпа Калгаридегі инвестициялық брокерге келісімнен 23 миллион доллар ұрлағаны үшін сотқа жүгінді. 2012 жылы тайпаның инвестициялық компаниясы, Piikani Investment Corporation, банкроттық сотында қайта құрылды. Бұл қылмыс 2013 жылы Корольдік Канада атты полициясының тергеуіне айналды.

Historically speaking the Blackfoot language and members of the Blackfoot Confederacy (Niitsítapi), the Peigan people occupied territory before the 1870s on both sides of what is now the Canada–United States border. The Blackfoot Confederacy signed several treaties with the US and received the Great Northern Reservation, an initially vast reservation in present day Montana. However, 220 Peigans were massacred by the US Army in 1870 and American authorities pressured the Blackfoot to give up more and more lands to settlers ( were ceded in 1887), leading some Peigans to relocate to Canada and sign Treaty 7 with the Canadian government in 1877. The Peigan are now divided between the Blackfeet Nation (Aamsskáápipikani or "Southern Piikani") based on the Blackfeet Indian Reservation in Montana, and the Piikani Nation (Aapátohsipikáni or "Northern Piikani") in Alberta. The other members of the Confederacy are the Blackfoot speaking cat=no or Blood and the cat=no or Blackfoot, as well as the cat=no or Sarcee who only became allied later and spoke an unrelated language. At the time the treaties were signed, the Northern Peigan were situated on the Oldman River, west of the future site of Lethbridge, to the west of the Kainai tribe. With its headquarters in Brocket, Alberta, the Piikani Nation controls two parcels of land, Peigan Timber Limit "B" and the Piikani 147 Indian reserve (on which Brocket is located). as of 2014 the band had a registered population of 3,638 members, of whom 2,358 lived on Piikani Nation reserves. The band is a member of the Treaty 7 Management Corporation. The Piikani Nation has a history of firsts. It was the first band in Alberta to demand a vote in provincial elections, the first to allow liquor onto a reserve, the first to assume administration of their reserve, and the first to host Indian Day Celebrations as a means of retaining and maintaining their culture. Education has been controlled by the band since 1986 when a high school was built on the reserve. Scholarships and bursaries are provided by the Piikani Youth & Education Foundation with monies from the Piikani Trust Agreement (see below). The band is governed by a council comprising a chief and twelve councillors elected according to custom rather than the provisions of the Indian Act. To this end, in 2002, the Piikani Nation implemented the Piikani Nation Election By law and Regulations (collectively referred to as the "Election Code"). This code includes a reference in its preamble to Piikanissini, the traditional teachings of the Piikani, and allows for councillors to be dismissed if they are found to be in violation of the tenets of Piikanissini. A court case in 2008 also allowed for the principles of Piikanissini to be invoked to prevent a candidate from running from office, rather than to remove them once in office. The court found that the elders of the community functioned like a senate, and that they were the proper body to advise the Piikani Nation Election Removals Board and the Chief Electoral Officer. The court ruled that the Election Code did not include such powers for the elders as written, however, and so it gave the band six months to clarify the code. The principles of Piikanissini were invoked once again when on December 13, 2013, Gayle Strikes With A Gun was removed as chief by the Piikani Nation Removal Appeals Board because she "failed to maintain a standard of conduct expected of a member of the Piikani Nation Council, as set out in the Election Bylaws and in keeping with the principles of Piikanissini." In 2002 the voters of Piikani Nation approved a $64.3 million settlement with the governments of Alberta and Canada over Piikani water rights impacted by the Lethbridge Northern Irrigation Headworks on the Oldman River. The monies were deposited in the Piikani Trust governed by the Piikani Trust Agreement. The agreement also allowed the Nation to acquire of new reserve land. The band later took out loans against the trust to invest in industrial developments, and were then sued by a band member alleging mismanagement. The band then filed suit against a Calgary based investment broker for defrauding it of $23 million from the settlement. In 2012, the band's investment company, Piikani Investment Corporation, was restructured in the bankruptcy courts. The alleged mismanagement became part of a Royal Canadian Mounted Police investigation in 2013.