Қытай археологиясының негізін қалаушы швед ғалымы Йохан Гуннар Андерссон
Johan Gunnar Andersson
Йохан Гуннар Андерссон – швед археологы, палеонтологы, геологі. Қытай археологиясының қалыптасуына үлкен үлес қосты, Антарктида экспедициясына қатысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йохан Гуннар Андерссон (3 шілде 1874 – 29 қазан 1960) – швед археологы, палеонтологы және геологы, 1920 жылдары қытай археологиясының қалыптасуымен тығыз байланысты болған.
Swedish archaeologist, paleontologist and geologist
Johan Gunnar Andersson (3 July 1874 – 29 October 1960) was a Swedish archaeologist, paleontologist and geologist, closely associated with the beginnings of Chinese archaeology in the 1920s.
Ерте өмір және полярлық зерттеулер
Уппсала университетінде оқығаннан кейін және полярлық аймақтардағы зерттеулерінен соң Андерссон Швецияның Ұлттық геологиялық қызметінің директоры болды. Ол 1901-1903 жылдардағы швед Антарктика экспедициясына (Антарктика кемесімен) қатысты. Оның Фолкленд аралдары мен Бьёрнёядағы жұмысы, онда ол алғаш рет солифлюкция терминін енгізді, 1909 жылы Валери Лозинскидің перигляциация тұжырымдамасын жасауына ықпал етті.
After studies at Uppsala University, and research in the polar regions, Andersson served as Director of Sweden's National Geological Survey. He participated in the Swedish Antarctic Expedition of 1901 to 1903 (on the ship Antarctic). His work on the Falkland Islands and the Bjørnøya, where he first coined the term solifluction, influenced Walery Łoziński's creation of the concept of periglaciation in 1909.
Қытай археологиясы
1914 жылы Андерсон Қытай үкіметінің кен кеңесшісі ретінде Қытайға шақырылды. Оның Қытайдың Ұлттық геологиялық зерттеу қызметімен (Дицзи диаочасуо) байланысы болды, оны қытайлық ғалым Динг Вэньцзян (В. К. Тинг) және оның әріптесі Вонг Вэнь хао (Пиньинь: Вэнь Вэньхао) ұйымдастырып, басқарды. Осы уақыт ішінде Андерсон Қытайдың бірінші буыны геологтарын даярлауға көмектесті, сонымен қатар темір кенін және басқа да табиғи ресурстарды, сондай-ақ геологиялық және палеонтологиялық жаңалықтарды көптеп тапты. Андерсон 1918 жылы Жокудианға алғаш рет барып, жергілікті тұрғындар "Тауық сүйегі төбе" деп аталатын аймаққа келді. 1921 жылы ол қайтып оралды және жергілікті тас қазушылар оны Аждаһа сүйекті төбеге алып барды, онда ол сол аймаққа жат кварц үлгісін анықтады. Жергілікті емес кварцтың болуы тарихқа дейінгі адамның болуын білдіретінін түсінген ол көмекшісі Отто Зданскийді сол жерге жіберіп, оны қазуға бұйырды. Зданский 1923 жылы қайта оралып, одан әрі қазба жұмыстарын жүргізді және көптеген материалдар талдау үшін Уппсалаға жіберілді. 1926 жылы швед ханзадасының Пекинге сапары кезінде Андерсон екі адам тісін тауып алғанын жариялады. Кейіннен бұл табылған заттар Пекиндік адамның алғашқы табылғандары деп танылды. Содан кейін ол Юань Фули және басқа қытайлық әріптестерімен бірлесіп, Қытайдың орталық бөлігіндегі Хенан провинциясында Сары өзен бойындағы неолит дәуірінің тарихқа дейінгі қалдықтарын тапты. 1921 жылы ондағы қалдықтар алғаш рет қазылған ауылдың атымен Яншао мәдениеті деп аталды. Бұл табылған жер өте маңызды болды, себебі қазіргі Қытайдың тарихқа дейінгі кезеңдері әлі ғылыми археологиялық қазбаларда зерттелмеген, ал Яншао және басқа да тарихқа дейінгі мәдениеттер мүлдем белгісіз болған (олар ешқашан тарихи құжаттарда аталмаған, олар ешқашан танылмаған және зерттелмеген). Яншао қыш құмырасының безендіруі Орталық Азия мен Еуропадағы Анау және Триполье қыш құмырасының безендіруіне ұқсас болды, ал екеуінің де спиральді үлгілері ұқсас. Сондықтан Андерсон қытайлық боялған қыш бұйымдары батыстан тараған болуы мүмкін деп болжады. Ол ежелгі Қытай мен Орталық Азия Синьцзян мен Гансу аймақтары арқылы өткен болуы мүмкін деп сенді. "Батыс шығу тегі" гипотезасын дәлелдеу үшін Андерсон Қытайдың Ұлттық геологиялық зерттеу қызметінің қызметкері ретінде 1923-1924 жылдары тағы да қытайлық әріптестерімен бірлесіп, Гансу және Цинхай провинцияларында археологиялық қазба жұмыстарын жүргізді. Ол қытай археологиясы туралы көптеген кітаптар мен ғылыми мақалалар жариялады, олардың көбі 1929 жылы өзі құрған және іске қосқан Қиыр Шығыс көнеліктер мұражайының бюллетенінде және онда ол өзінің жұмысы туралы ең маңызды ғылыми есептерді жариялады, оның ішінде 1925 жылы Кансуда жарияланған археологиялық зерттеулер туралы алдын ала есеп кітабы. Андерссонның археологиялық қызметі мен қытай мәдениетінің батыстан шыққан көзқарасы Қытайда үлкен шу-шу туғызды. Қытай археологтары Ли Цзи, Фу Синян және Лян Сиённың Иньсу мен Чэнзиядағы қазбаларына негізделген қазбалары Қытай өркениетінің тәуелсіз тамырын көрсетті. Осыған қарамастан Андерсон Қытай археологиясының негізін қалады деп айтуға болады. Андерссонның Қытайдағы уақыты туралы ең танымал кітабы - Den gula jordens barn, 1932, бірнеше тілге аударылған, соның ішінде ағылшын тіліне (Сары жердің балалары ретінде, 1934, 1973 жылы қайта басылған), жапон және корей тілдеріне аударылған. Андерссонның еңбектерінің кең көлемді библиографиясы және оның және оның әріптестерінің Қытайдағы археологиялық зерттеулері туралы жан-жақты талқылау үшін М. Фискесжо мен Чен Сингкан, Қытайдан бұрын Қытай: Йохан Гуннар Андерссон, Динг Вэньцзян және Қытайдың ежелгі тарихын ашу. Стокгольм: Қиыр Шығыс көнеліктер мұражайы [Östasiatiska museet], 2004. 1926 жылы Андерссон Швецияның Стокгольм қаласында Қиыр Шығыс көнеліктер мұражайын (шведше: Östasiatiska museet) құрды. Бұл ұлттық мұражай Қытайдағы алғашқы ғылыми археологиялық қазбалардан алынған жинақтардың швед бөлігіне арналған. Андерссон 1939 жылы оның орнын әйгілі швед синологы Бернхард Карлгрен алмастырғанға дейін МФЭА директоры болды.
In 1914, Andersson was invited to China as a mining adviser to the Chinese government. His affiliation was with China's National Geological Survey (Dizhi diaochasuo) which was organized and led by the Chinese scholar Ding Wenjiang (V. K. Ting) and his colleague Wong Wen hao (Pinyin: Weng Wenhao). During this time, Andersson assisted in the training of China's first generation of geologists, and he also made numerous discoveries of iron ore and other natural resources, as well as geological and paleontological discoveries. Andersson paid his first visit to Zhoukoudian in 1918 drawn to an area called "Chicken Bone Hill" by locals who had misidentified the rodent fossils found in abundance there. He returned in 1921 and local quarrymen took him to Dragon Bone Hill, where he identified a quartz sample that was not native to the area. Realising that the presence of non native quartz may indicate the presence of prehistoric man, he sent his assistant, Otto Zdansky to the area and ordered him to excavate it. Zdansky returned and conducted further excavations in 1923 and a large amount of material was shipped to Uppsala for analysis. Eventually in 1926, on the occasion of a visit by the Swedish Prince to Beijing, Andersson announced the discovery of two human teeth. These were later identified as being the first finds of the Peking Man. In collaboration with Chinese colleagues such as Yuan Fuli and others, he then discovered prehistoric Neolithic remains in central China's Henan Province, along the Yellow River. The remains were named the Yangshao culture after the village where they were first excavated, in 1921. This discovery was another extremely important breakthrough, because the prehistory of what is now China had not yet been investigated in scientific archaeological excavations and the Yangshao and other prehistoric cultures were completely unknown (they had never been mentioned in any historical documents, and they had never been recognized and investigated). The decoration of Yangshao pottery was similar to the decoration of Anau and Tripolje pottery in Central Asia and Europe, and both of them have similar spiral patterns. Therefore, Andersson hypothesized that Chinese painted pottery could have spread from the west. He believed that the Ancient China and Central Asia could have passed through Xinjiang and Gansu regions. In order to prove the hypothesis of a "West Origin", Andersson, in his capacity as a staff member of China's National Geological Survey, conducted archaeological excavations in the provinces of Gansu and Qinghai, in the following years, 1923–24, again in collaboration with his Chinese colleagues, and he published numerous books and scientific papers on Chinese archaeology, many in the Bulletin of the Museum of Far Eastern Antiquities, which he founded and launched in 1929, and in it, he published his most significant scientific reports on his own work, including the book Preliminary Report on Archaeological Research in Kansu published in 1925. Andersson's archaeological activities and the view of Chinese culture which originated in the west caused a great uproar in China. The excavations by Chinese archaeologists, such as Li Ji, Fu Sinian, and Liang Siyong, based on their excavations in Yinxu and Chengziya, indicated an independent root for Chinese civilization. Despite this fact, it can be said that Andersson paved the way for the foundation of modern Chinese archaeology. Andersson's most well known book about his time in China is Den gula jordens barn, 1932, translated into several languages, including English (as Children of the Yellow Earth, 1934, reprinted in 1973), Japanese, and Korean. For an extensive bibliography of Andersson's works, and a comprehensive discussion of his and his colleagues' archaeological research in China, see M. Fiskesjö and Chen Xingcan, China before China: Johan Gunnar Andersson, Ding Wenjiang, and the Discovery of China's Prehistory. Stockholm: Museum of Far Eastern Antiquities [Östasiatiska museet], 2004. In 1926, Andersson founded the Museum of Far Eastern Antiquities in Stockholm, Sweden (Swedish: Östasiatiska museet), a national museum established to house the Swedish part of the collections from these first ever scientific archaeological excavations in China. Andersson served as the director of the MFEA until he was succeeded in 1939 by the famous Swedish Sinologist Bernhard Karlgren.
Жинақ
Материалдардың швед бөлігінің іріктемелері 2004 жылы ашылған жаңа тұрақты көрмеде MFEA-да қойылған. Андерсон коллекцияларының қытайлық бөлігі екіжақты қытай-швед келісіміне сәйкес, ол Қытай үкіметіне жеті партиямен қайтарылды, 1927–1936 жылдары. Андерсон алғашқы партияларды Пекинге, ал соңғыларын Қытайдың жаңа астанасы болған Нанкинге жіберді. Осы заттармен көрме Нанкиндегі жаңа Ұлттық геологиялық зерттеу орталығында ұйымдастырылды, онда Андерсон оларды 1937 жылы көрді – соңғы рет оларды көрген адамдардың айтуынша. Бұл заттар туралы соңғы құжаттық мәлімет 1948 жылғы Нанкин геологиялық зерттеу мұражайының келушілер нұсқаулығы болды, онда Андерсонның Яншао артефактілері көрме экспонаттары ретінде тізілген. 2002 жылға дейін бұл заттар азамат соғысынан кейін қайта табылмайтын күйреген деп есептелді. Қытай геологиялық мұражайындағы (Геологиялық зерттеу мұражайының мұрагері) негізгі жөндеу жұмыстары кезінде қызметкерлер сақтау қоймасын қайта ұйымдастырғанда үш жәшік керамикалық ыдыстар мен сынықтар тапты. Стокгольмдегі Қиыр Шығыс көнеліктері мұражайымен (Östasiatiska Museet) байланысқаннан кейін, бұл заттардың Андерсонның қазбаларынан қалғандары екені расталды. 2006 жылы бұл заттар Геологиялық мұражайдағы көрмеге қойылды, ол мұражайдың 90 жылдығына арналған және Андерсон мен оның негізін қалаушыларының өмірі мен еңбегін тойлады. 2007 жылы Қытай геологиялық мұражайы деректі фильм шығарды (Фискесjö 2010 жылғы шолу мен талқылауды қараңыз). Дегенмен, 2010 жылдың өзінде Андерсонның Қытайға қайтарған заттардың көп бөлігі әлі де жоғалып кеткен. Олардың ішінде керемет әрі бірегей адам беті бар керамикалық шаман басы (Фискесjö және Чен 2004, Фискесjö 2010-да қайта жарияланған) және көптеген әсем суреттелген керамикалық ыдыстар бар. Андерсонның заманынан бері қытай археологтары осындай керамиканы қазып шығарғанмен, бұл жоғалған коллекциялар ерекше қызығушылық пен құндылыққа ие, себебі олар Қытайдағы алғашқы ғылыми археологиялық қазбалардан алынған. Олар Нанкинде болуы мүмкін, бірақ бірнеше құзыретті тараптардың тергеуіне қарамастан (Андерсоннің жіберу тізімдерін Қиыр Шығыс көнеліктері мұражайы Қытайдағы мәдени мұра және археология саласындағы ірі институттарға көшірді), олар табылмайынша, олардың қайда екені белгісіз.
Selections of the Swedish portion of the materials is on display at the MFEA in a new permanent exhibit launched 2004. The Chinese part of the Andersson collections, according to a bilateral Sino Swedish agreement, was returned by him to the Chinese government in seven shipments, 1927–1936. The first shipments were sent by Andersson to Peking, and the last ones to Nanjing, which had become the new capital of China. An exhibit with these objects was mounted at the new National Geological Survey complex in Nanjing, where Andersson saw them in 1937, the last time they were reported seen by anyone. The last documentary evidence of these objects was a 1948 Visitors Guide to the Geological Survey museum in Nanjing, which listed Andersson's Yangshao artefacts among the exhibits. The objects were long thought to be irretrievably lost in the civil war that followed, until 2002. After major renovations at the Geological Museum of China, the successor to the Geological Survey's museum, staff found three crates of ceramic vessels and fragments while re organising items in storage. Following contact with the Museum of Far Eastern Antiquities (Östasiatiska Museet) in Stockholm, it was confirmed that these were indeed left from Andersson's excavations. In 2006, these objects featured in an exhibition at the Geological Museum on the occasion of its 90th anniversary, celebrating the lives and work of Andersson and its other founders. In 2007, the Geological Museum of China published a documentary film (see review and discussion in Fiskesjö 2010). Still, as of 2010, the vast majority of the objects returned to China by Andersson remain lost. This includes a spectacular and unique human faced ceramic shaman head (see illustration in Fiskesjö and Chen 2004, repeated in Fiskesjö 2010), and numerous spectacular painted ceramic vessels. Even though similar such ceramics have been excavated since Andersson's time by Chinese archaeologists, these lost collections hold a special interest and value since they derive from the first scientific archaeological excavations in China. It is possible they remain in Nanjing, but despite investigations by several competent parties (Andersson's sending lists have been copied by the Museum of Far Eastern Antiquities to major institutions for cultural heritage and archaeology in China), they have not been relocated, and their whereabouts remains unknown.