Кіріспе
Пуэрто-Риколық радикал Гризелио Торресола Роура (19 шілде 1925 жыл - 1 қараша 1950 жыл) Пуэрто-Риконың Джейуя қаласында туған, 1950 жылы 1 қарашада АҚШ президенті Гарри Трумэнды өлтіруге талпынған Нью-Йорк қаласынан шыққан екі пуэрто-риколық ұлтшылдың бірі. Торресола Ақ үй полициясының жеке сақшысы Лесли Коффельтті қаза қылды және тағы екі құқық қорғау органының қызметкерін жарақаттады. Торресола Коффельттің жауап атынан қаза тапты.
Griselio Torresola Roura (July 19, 1925 – November 1, 1950) born in Jayuya, Puerto Rico, was one of two Puerto Rican nationalists from New York City who attempted to assassinate United States President Harry Truman on November 1, 1950. Torresola mortally wounded White House policeman Private Leslie Coffelt and wounded two other law enforcement officers. Torresola was killed by a return shot from Coffelt.
Ерте өмір және саяси өмір
Торресола Пуэрто-Риконың Джейуя қаласында дүниеге келген. Оның отбасы Пуэрто-Риконың тәуелсіздік күресін қолдаған. Олар аралдың бұрынғы көптеген көтерілістеріне қатысқан. 23 жасында Торресола 1948 жылдың тамызында жұмыс табу үшін Нью-Йоркке көшіп келді. Ол Нью-Йорктегі кеңсе тауарлары мен парфюмерия дүкенінде жұмыс істеді. Бірінші әйелінен айырылғаннан кейін, ол жұмысынан босады. Пуэрто-Рико Ұлттық партиясының мүшесі Торресола партияның Нью-Йорк қалалық бөлімшесіне қосылды, онда ол тағы бір ұлтшыл Оскар Колазомен танысты. Ол екінші баласын күтіп жүрген жаңа сүйіктісі Кармен Долорес Отеромен және олардың кішкентай қызы Ребеккамен бірге айына 125 доллар көмек ақшасымен күн көріп өмір сүрді.
Жаюя көтерілісі
Ұлтшылдар өткен онжылдықтардағы үлкен әділетсіздіктер деп санаған нәрселерге ашуланды, соның ішінде Понсе қырқыны (1937), кейбір мүшелердің соттан тыс өлтірілуі және Ұлттық партияның президенті Педро Альбизу Кампостың зорлықпен қарсылық көрсетуі үшін түрмеге қамалуы. Олар Пуэрто-Риконың тәуелсіз емес аумақтан жартылай өзін-өзі басқаратын одаққа өтуінің алда тұрған өзгерістерін АҚШ империализмінің жалғасы деп есептеді. Олар Пуэрто-Риконы АҚШ-тан тәуелсіздік талап ететін отар деп қарастырды. 1950 жылдың 30 қазанында Торресоланың ағасы мен апасы ұлтшылдардың Пуэрто-Рикодағы бүлікшіл әрекеттерінің бір бөлігі болған Хаюя көтерілісіне қатысты. Олар полиция бас штабы және басқа да нысандарға шабуыл жасады. Арал үкіметі әскери жағдай жариялады және қалаға U.S. P-47 Thunderbolt истребительдерімен, құрлықтағы артиллериямен, миномет атысымен, гранаталармен және Пуэрто-Рико Ұлттық гвардиясымен шабуыл жасады. Ұшақтар қаланың барлық шатырларын пулеметпен атты. Ұлтшылдар қаланы екі күн бойы бақылауда ұстады; олар жеңілгеннен кейін үкімет жаппай тұтқындаулар жасады. Нью-Йорк қаласында Торресола жағдайға ашуланды. Торресола азаматтық киімдегі Ақ үй полиция қызметкері Жозеф Даунстың өзіне бұрылып келе жатқанын көрді. Торресола Даунстың қаруын шығаруға үлкермес бұрын жамбасына атты, содан кейін тағы екі рет. Жараланған Даунс жертөле есігі арқылы қашып, Торресоланың кіруіне жол бермеу үшін оны құлыптап тастады. Содан кейін Торресола Коллазо мен бірнеше құқық қорғау органдары арасындағы атысқа назарын аударды. Торресола Колумбия округінің полиция қызметкері Дональд Бирдзеллді шамамен 40 фут қашықтықтан сол тізесіне атты, оны қабілетсіз қылды және Коллазоны атудан алдын алды. Блэр үйінің баспалдақтарының сол жағында, қаруын қайта толтырғанда, Торресола президент Трумэннен 30 фут қашықтықта тұрды, ол оқтардың шуылынан оянған және терезеден қараған. Агенттер оған терезеден алысқа шығуын бұйырды. Өліп жатқан офицер Коффельт күзет кабинасының сыртында күресіп, Торресоланың басына атты. Коффельттің оғы Торресоланың басынан өтіп, миының бір бөлігін жарып, оны дереу өлтірді. Коффельт үш оқ жарасынан бірнеше сағаттан кейін қайтыс болды. Атыс жалпы алғанда 40 секундтан кем уақытқа созылды. Торресоланың артында әйелі мен екі баласы қалды. Ол Пуэрто-Риконың Хаюя қаласындағы Хаюя қалалық зиратына жерленді.
Салдары
Оскар Коллазо офицерлердің бірнеше рет атып жаралауына қарамастан, жарақатынан аман қалды, сотта кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді. Президент Трумэн оның жазасын өмір бойына түрмеге отыруға ауыстырды. Канзас штатындағы Левенворт федералды түрмесінде 27 жыл өтегеннен кейін, президент Джимми Картер Коллазоның жазасын өтеген мерзімімен алмастырды. Коллазо 1979 жылы босатылып, көп ұзамай Пуэрто-Рикоға қайтып келді, онда ол тәуелсіздік қозғалысын қолдауын жалғастырды. Ол 1994 жылы 80 жасында дүние салды. Коллазо былай деген сөзі сақталған: "Гризелионың тек қару қолдану шеберлігімен ғана еске алынуы әділдік болмас еді. Біз оны Жаюя тауларының батыл және тәжірибелі партизаны ретінде есімізде сақтауымыз керек, ол өзінің елі шақырғанда міндетін орындауға күмәнданбаған патриот еді".