Кіріспе

Дерматофит (гр. δέρμα derma "тері" (GEN δέρματος dermatos) және φυτόν phyton "өсімдік") – жануарлар мен адамдарда тері ауруларын қоздыратын Arthrodermataceae тұқымдасына жататын саңырауқұлақтар тобының жалпы атауы. Дәстүрлі түрде, бұл анаморфты (жыныссыз немесе толық емеспе саңырауқұлақтар) саңырауқұлақтардың туыстары: Микроспорум, Эпидермофитон және Трихофитон. Дерматофиттер тері, шаш және тырнақ инфекцияларын тудырады, кератинделген материалдан қоректік заттар алады. Бұл организмдер кератин тіндерін қоныстандырады, бұл жауап ретінде иесінің метаболиттік қосалқы өнімдеріне байланысты қабынуға әкеледі. Дерматофиттердің колониялары көбінесе иммундық қабілеті бар иесінің тірі тіндеріне енуге қабілетсіз болғандықтан, эпидермистің тірі емес қабатымен шектеледі. Инвазия иесінің реакциясын жеңілден ауырға дейін қоздырады. Қышқыл протеиназалар (протеазалар), эластазалар, кератиназалар және басқа протеиназалар вируленттілік факторлары ретінде әрекет етеді. Сонымен қатар, осы ыдырау ферменттерінің өнімдері саңырауқұлақтар үшін қоректік заттар қызметін атқарады. Дерматофиттің терідегі жылан тәрізді көрінісін сипаттау үшін "tinea" (құрт) сөзі қолданылады және ол "мокасин" үлгісінде аяқ табанына таралуы мүмкін. Кейбір жағдайларда инфекция "везикулобулоздық үлгіге" айналып, кішкентай сұйықтыққа толы көпіршіктер пайда болуы мүмкін. Тинэ педис (аяқ саңырауқуы) ауруының тағы бір салдары, әсіресе егде жастағы адамдарда немесе қан тамырлары аурулары, қант диабеті немесе тырнақ жарақаттары барларда, аяқ тырнақтарының онихомикозы болып табылады.

Тинья капитис немесе бас терісі ("қара нүкте") кілегейлі құрт

3-7 жас арасындағы балалар көбінесе бас терісінің саңырауқұлақтық инфекциясына (tinea capitis) шалдығады.

Tinea manuum немесе қолдағы кірпіш

Тинья мануумның көп жағдайында тек бір қол ғана зардап шегеді. Көбінесе екі аяқ бірдей уақытта зардап шегеді, сондықтан "бір қол, екі аяқ" деген мақал бар.

Жасырын шаян

Кортикостероидтермен өзгертілген, жүйелік немесе жергілікті түрде қолданылатын, бұрыннан бар ауруға тағайындалған немесе дұрыс емес диагноз қойылған дерматофитияны емдеу үшін қателікпен берілген тері қышыма инфекциялары.

Патогенез

Дерматофитоздың пайда болуы үшін саңырауқұлақ теріге тікелей жанасуы керек. Терінің тұтастығы бұзылғанда, мысалы, ұсақ жарақаттар болғанда, инфекцияға шағу ықтималдығы артады. Колонияны, гифтерді немесе макроконидияларды қарау қажеттілігі болмай, дерматофитті қарапайым түс сынағы арқылы анықтауға болады. Үлгі (теріден, тырнақтан немесе шаштан алынған сыпырма) ДТМ ортасына салынады. Оны 10-14 күн бөлме температурасында инкубациялайды. Егер саңырауқұлақ дерматофит болса, орта жарқырап қызыл түске өтеді. Егер саңырауқұлақ дерматофит болмаса, түс өзгермейді. 14 күннен асып кетсе, дерматофит емес саңырауқұлақтарда да қате оң нәтижелер болуы мүмкін. Қажет болған жағдайда, түрді анықтау үшін DTM-нен алынған үлгілер жіберіледі. Дерматофиттік инфекция көбінесе басқа қабыну тері ауруларына немесе дерматитке ұқсап, саңырауқұлақтық инфекциялардың дұрыс диагнозын қоюға кедерілді болуы мүмкін. Гетеротальді түрлерде жыныстық көбею үшін үйлесімді жұптасу типтері бар екі организмнің өзара әрекеттесуі қажет. Керісінше, гомотальді саңырауқұлақтар өзіндік өрбуге қабілетті және қарама-қарсы жұптасу типі жоқ күйде жыныстық циклді аяқтауға болады. Жыныстық көбеюдің екі түрі де мейоз процесін қамтиды.