Кіріспе

Алабама штатының Бирмингем қаласына жақын орналасқан тау жотасы. Қызыл тау – оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай созылатын және Джонс аңғары мен Шейдс аңғарын Бірмингемнің оңтүстігінде бөліп тұратын ұзын жота. Бұл Аппалачи тауларының қырқалы-аңғарлы аймағының бір бөлігі. Қатты силур тау жыныстарынан тұратын Қызыл тау формациясы бірнеше ұзын қырқаларда ашық жатыр және тот басқан тау беттері мен қызыл гематит темір кенінің айқын қабаттарынан "Қызыл тау" деп аталған. Бұл тау Бірмингемнің темір қорыту пештерін темір кенімен қамтамасыз еткен бірнеше кен орнының орналасқан жері болды. Бірмингемнің көптеген теледидар және радио станцияларының хабар тарату мұнаралары Қызыл тауда орналасқан. Қызыл тау сонымен қатар Ред-Маунтин паркіне үйінді, ол АҚШ-тағы ең ірі қалалық парктердің бірі.

Тарих

Қызыл тау кенінің жақын маңдағы көмір және әктас көздеріне жақын орналасуы Бирмингем ауданын өнеркәсіптік орталық ретінде дамытуға және ілгерілетуге түрткі болды. Қызыл таудың бойында темір кенін өндіру 1860-шы жылдардың басында басталды, себебі Азамат соғысы Конфедерацияның соғыс қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін темірге деген сұранысты күшейтті. 1865 жылы Одақ әскері Оксмур, Айрондейл және Таннехилл пештерін қиратты, содан кейін Қызыл тау бойындағы кен өндірісі тоқтатылды. Азамат соғысынан кейін темір өндірісі қайта жаңартылды, бірақ бұл жолы коммерциялық деңгейде. Дебарделебен, Слосс және Вудвард сияқты көшбасшылардың жетекшілігімен Қызыл таудың бойында темір кенін өндіру қайта басталды. Тау аймақтағы байлықтың көзі ретінде символдық мәнге ие болды және тіпті болат компаниялары өздерінің кенттерінде ұйымдастырған мерекелерде кейіпкер ретінде бейнеленді. Алтамонт және Редмонт аудандарында тасталған кен орындары кең байлықтар мен жоғарғы таптың құрылыстары үшін пайдаланылды, олар салқын желмен және өсіп келе жатқан өнеркәсіптік қаланың панорамалық көрінісімен, қалың қара түтін қабатынан жоғарырақ, қамтамасыз етілді. Алекс Харви "Рик" Вудвордтың үйі осы аймақта, Алтамонт жолы бойында орналасқан. Оның үйі қазір Алабама университетінің (Бирмингемде) меншігінде және күтімінде, университет президентінің резиденциясы ретінде пайдаланылады. Болат пештері жаңартылып, еңбекақы өскенде және жергілікті кен орындарындағы геологиялық ақаулар кенге қол жеткізуді қиындатқанда, Ред-Маунтиннен кен өндіруді жалғастыруға қарағанда алыс жерлерден гранулалы кен сатып алу экономикалық тұрғыдан тиімді болды. Қызыл таудағы соңғы кен кеніші 1962 жылы жабылды және оны US Steel басқарды. Бирмингем ауданындағы соңғы кен кеніші 1972 жылы жабылды. Бұл Бесемер қаласының жанындағы 150-ші тас жолдың бойында орналасқан Пайн кеніші болды, оны Вудвард темір компаниясы басқарды. 1938 жылы 1904 жылғы Сент-Луис әлемдік көрмесінде Бирмингемді бейнелеген рим құдайы Вулканның алып құйма темір мүсіні, Works Progress Administration салған құмтас мұнараның үстіне қойылды. Бұл әлемдегі ең үлкен құйма темір мүсін. Қызыл тау Бирмингем радио және теледидар станциялары үшін табиғи платформа болып табылады, сонымен қатар танымал жеке мейрамхана "The Club" орналасқан жер.

Қызыл тау автожолының қиылысы

1970 жылы көп жылдық еңбектерден кейін "Қызыл тау тас жолы" аяқталды. Бұл тас жол Бирмингемді оңтүстік шағын қалаларымен байланыстырып, Бирмингемнің оңтүстігіне қарай шағын қалалардың өсуіне серпін берді. Осының нәтижесінде ашылған жартастар миллиондаған жылдарға созылған геологиялық қабаттарды көрсетті, соның ішінде Бирмингемнің дамуына түрткіс болған қызыл кенді қабатты да қамтыды. Төменгі силур (ортаңғы Ландовери) факопсид трилобитінің жаңа түрі – Acaste birminghamensis – алғаш рет Қызыл таудың ашық жартастарынан табылды.

Көршілес

Оңтүстік-батыстағы Спаркс Гэптен солтүстік-шығыстағы Трассвиллге дейін 33 мильге созылған Қызыл таудың бойында көптеген аудандар орналасқан. Олардың ішінде Раймонд, Мускода, Липскомб, Венона, Ишкода, Гринспрингс, Ирондейл, Раффнер және Трассвилл бар. Бірмингем қаласының оңтүстік-шығысында, Қызыл тауда орналасқан Редмонт паркі 1920 жылдары Роберт Джемисонмен салынған. Бұл жерде Бірмингемнің алғашқы банкирлері мен темір және болат өнеркәсібінің өкілдері тұрған. Ол Бірмингемнің ең танымал аудандарының біріне айналып, қала шегіндегі көп миллиондық үйлер мен жылжымайтын мүліктердің көп бөлігі осы ауданда шоғырланған. Сонымен қатар, көрнекті Алтамонт мектебі – өнер және ғылым бағдарламаларымен әйгітлі жеке мектеп, және Доминикан қарындастары басқаратын католик шіркеу мектебі – Сент-Роза академиясы да осы ауданда орналасқан.

Қызыл тау мұражайы

1971 жылы кесудің іргетасына жақын жатқан беткейде Red Mountain мұражайы ашылды. Мұражайға келушілерге ашық тасты жақыннан тексеруге мүмкіндік беру үшін кесудің бір террасасының бойына түсіндірме тақтайшалар орнатылды, сондай-ақ қоршаулар мен тораптар қойылды. 1970 жылдардың аяғынан 1994 жылға дейін Қызыл тау мұражайы палеонтологиялық зерттеулерде өте белсенді болды, штаттың жүздеген жерлерінен омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қазба қалдықтарын жинады. Қызметкерлер ондаған мыңдаған қазбаларды жинап, тізімдеді, оның ішінде көптеген кредалық мозазаврлар, плейстоцендік жер жалкоолары және примитивті эоцендік археоцет киттері болды. Red Mountain мұражайында бір кезде жалақысы төленетін қызметкер ретінде немесе еріктілер ретінде жұмыс істеген палеонтологтар, зоологтар, геологтар және археологтар: алғашқы кураторы Уитман Крос, Горден Л. Белл, Дж., Джеймс П. Лэмб, Уинстон К. Ланкастер, Кейтлин Р. Кирнан, Сьюзан Хенсон және Эми Шелдон. Кейін Red Mountain мұражайы жақын маңдағы балалар ғылыми мұражайы – "Discovery Place"пен серіктестік құрып, "Discovery 2000" құрды, ол кейін Red Mountainнен Бірмингем қаласының орталығына көшіп, 1998 жылдың 11 шілдесінде ашылған McWane ғылым орталығы болды. 1987 жылы Ұлттық парктер қызметі Red Mountain автожолының кесуіне Ұлттық табиғи ескерткіш мәртебесін берді. Тас құлау қаупі болғандықтан, түсіндірме жолы жұртшылыққа жабылды. Red Mountain мұражайының кең коллекциясы қазір McWane ғылым орталығында сақталып, ғалымдардың қолжетімділігінде. 2007 жылдың қазанына қарай бұрынғы Red Mountain мұражайының ғимараты бұзылды, бірақ осы орынға қатысты жоспарлар әлі белгісіз.

Әдебиеттік сілтемелер

Фэнтези жазушысы және палеонтолог Кейтлин Р. Кирнан өзінің төрт романы – Silk (1998), Threshold (2001), Low Red Moon (2003) және Murder of Angels (2004) (соңғысы шамалы дәрежеде) үшін Қызыл тауды, әсіресе АҚШ 31-ші тас жолының батысындағы аймақты және Қызыл тау кесіндісін тұрғызылған орын ретінде пайдаланған. Таудың географиясы мен геологиясы "Threshold" романының сюжетіне тығыз байланысты болды, ал роман туралы кітабында (Трилобит: "Threshold" романының жазылуы; Subterranean Press, 2003) Кирнан Қызыл таудың палеозойлық қабаттарының геологиялық тарихы мен палеонтологиясын сипаттайтын қосымша сөзді ұсынады. Фанни Флэггтің 2010 жылғы "Мен сен туралы әлі де армандаймын" романында Қызыл тау маңызды рөлде бейнеленген.